Dołącz do czytelników
Brak wyników

Medycyna wschodu , Otwarty dostęp

25 października 2021

NR 27 (Październik 2021)

Hirudoterapia w chorobach układu krwionośnego

0 55

Hirudoterapia jest naturalną metodą leczenia rozmaitych dolegliwości zdrowotnych przy użyciu pijawek. To niewielkie stworzenie poprzez wprowadzenie do naszego krwioobiegu substancji leczniczych skutecznie leczy bądź wspomaga leczenie wielu schorzeń, także z zakresu chorób układu sercowo-naczyniowego. Z racji specyficznego składu wydzieliny ślinowej pijawek, zaleca się zastosowanie tej metody u pacjentów z chorobami zakrzepowo-zatorowymi, z nadciśnieniem oraz z miażdżycą.

O stosowaniu hirudoterapii można przeczytać w Biblii oraz dziełach starożytnych Egipcjan i Greków. Przez całe stulecia była to najpopularniejsza metoda poprawiająca funkcjonowanie układu krążenia. Wierzono, że istotą zabiegu jest wyssanie przez pijawki „złej” krwi, która zaburzała równowagę w całym organizmie ludzkim. Metoda zyskała największą popularność w XVIII i XIX w. we Francji, gdzie uznano, że większość chorób u człowieka wynika z nadmiaru krwi, zatem częste stawianie pijawek oraz stosowanie głodówek było najpopularniejszą metodą leczenia. Dopiero XX wiek przyniósł nowe odkrycia związane z dobroczynnym działaniem pijawek. Odkryto skład wydzieliny ślinowej pijawek, która wtłaczana do organizmu człowieka podczas zabiegu przynosi zbawienne skutki. To bogate źródło biologicznie aktywnych substancji, które zaaplikowane w odpowiedni sposób przynoszą imponujące efekty.

Bezpieczne stosowanie pijawek

Dawniej do zabiegów hirudoterapeutycznych wykorzystywano pijawki pozyskane ze środowiska naturalnego. 
Odżywiały się one krwią przypadkowych żywicieli, mogących stanowić źródło zakażenia bakteryjnego czy wirusowego. Stanowiło to realne zagrożenie dla kolejnych osób, u których zastosowano te same egzemplarze. Lista przypadłości, które wywołuje zastosowanie pijawki pochodzącej z niepewnego źródła, jest długa. Może na przykład dojść do zapalenia tkanki łącznej, zakażenia oczu, artretyzmu, zapalenia mięśnia sercowego, otrzewnej czy opon mózgowych, a nawet posocznicy. 
Na świecie żyje ponad 650 gatunków pijawek. W Polsce mamy 24 gatunki. Jednak obecnie zastosowanie medyczne ma tylko pijawka lecznicza (Hirudo medicinalis) pochodząca ze sterylnej hodowli laboratoryjnej i posiadająca świadectwo swego pochodzenia. Każda pijawka może być użyta tylko raz! Po jednorazowym użyciu są traktowane jak odpad medyczny i przekazane do utylizacji. Jest to gwarancją bezpiecznego ich zastosowania oraz zapobiegania powikłaniom. Pijawki można przystawiać tylko na zdrową i nieuszkodzoną skórę. Ugryzienie jest praktycznie bezbolesne, ponieważ w ślinie pijawki znajdują się endorfiny, czyli substancje znieczulające. Niemal równocześnie do organizmu wprowadzane są aktywne enzymy lecznicze, czyli hirudozwiązki. Pijawka przywiera do ciała za pomocą otworu gębowego, a jej szczęki nakłuwają ciało i pobierają krew. W ten sposób wysysa nawet 10 razy więcej płynu niż sama waży! 
Jednorazowo stosuje się 2–9 pijawek. Zabieg trwa około 60 minut, a jego powtarzalność jest uzależniona od rodzaju schorzenia oraz stanu zdrowia pacjenta. 
W hirudoterapii używa się różnych metod leczenia z wykorzystaniem pijawek. Najczęściej stosowane są zabiegi miejscowe i kompleksowe (hirudokompleksoterapia). 
Leczenie miejscowe wykorzystuje działanie występującej w ślinie pijawek substancji rozszerzającej naczynia krwionośne oraz hialuronidazy zwiększającej przepuszczalność błon blisko położonych komórek. Zabieg ten ma ograniczony obszar (ok. 2,5–3 cm od miejsca przystawienia pijawki). Najczęściej ta technika bywa wykorzystywana do łagodzenia miejscowych schorzeń, takich jak owrzodzenia. Druga z opisanych metod zakłada leczenie całościowe i według jej zwolenników jest najbardziej efektywnym sposobem leczenia pijawkami. Idealnie nadaje się także do terapii profilaktycznych i uważana jest za najbardziej skuteczną.

Przygotowanie do zabiegu

Aby zabieg hirudoterapii przebiegał sprawnie i bez komplikacji, warto się do niego przygotować. W dzień poprzedzający zabieg należy zwrócić uwagę na dietę i unikać ostrych przypraw, czosnku i cebuli. Warto także zrezygnować ze spożywania alkoholu. W dniu zabiegu pacjent powinien zrezygnować z używania wszelkich zapachowych kosmetyków, jak mydła, kremy, balsamy czy perfumy, ponieważ pijawki nie lubią mocnych aromatów. Należy także zwrócić uwagę na to, iż pijawka jest organizmem żywym i reaguje także na bodźce zewnętrzne. Ważnym aspektem jest zatem zapewnienie spokojnego miejsca, w którym przeprowadzany jest zabieg, w pomieszczeniu ciepłym i cichym.

Przeciwwskazania do hirudoterapii 

Kuracja pijawkami lekarskimi nie może być stosowana u każdego. Istnieją przeciwwskazania bezwzględne, takie jak: 

  • ciąża – hirudozwiązki mogą mieć wpływ na przebieg ciąży, a także spowodować poronienie,
  • hemofilia lub inne choroby krwi związane z niedoborem czynników krzepnięci,
  • anemia,
  • ogólny zły stan zdrowia i wyniszczenie organizmu.

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów:

  • zgłaszający alergie różnego pochodzenia,
  • z hipotonią, gdyż po zabiegu może dojść do osłabienia oraz zawrotów głowy,
  • poniżej 10. roku życia,
  • stosujących leki rozrzedzające krew,
  • z wrzodami żołądka,
  • z nowotworami,
  • z tętniakami,
  • u kobiet podczas menstruacji.

Reakcje organizmu po zastosowaniu hirudoterapii są różne i zależne od stanu zdrowia pacjenta oraz jego wieku. Należy zatem obserwować, jak zastosowana terapia wpływa na konkretną osobę i jak reaguje pacjent podczas samego zabiegu. 

Zawartość wydzieliny gruczołów ślinowych pijawki

  • Hirudyna – substancja zapobiegająca krzepnięciu krwi dzięki dużej zawartości glutaminy wspierającej funkcje odpornościowe organizmu i asparaginy poprawiającej między innymi funkcjonowanie układu nerwowego. Ma niski punkt izoelektryczny, tzw. pH(l), czyli zapobiega rozwojowi organizmów chorobotwórczych. Hirudyna – to nieenzymatyczny polipeptyd składający się z 65 aminokwasów. Jest inhibitorem (spowalnia reakcje chemiczne) trombin, które wpływają na krzepliwość krwi. Badania nie wykazały żadnych działań ubocznych czystej hirudyny. Substancja szybko znika z krwi – jest wydalana przez nerki. Już po godzinie od zabiegu pozostaje jej w organizmie najwyżej 20–30%. Dla osób z niektórymi chorobami krwi związanymi zwłaszcza z brakiem lub niskim poziomem antytrombiny III oraz tworzeniem się skrzepów śródnaczyniowych, a także przy niewydolności nerek i występowaniu wstrząsów septycznych, hirudyna jest o wiele lepszym antykoagulantem niż heparyna – powszechnie używany wielocukier czy też uzyskiwana z koniczyny dikumaryna.
  • Bdelina – inhibitor takich proteaz (enzymów), jak: trypsyna, chymotrypsyna i plazmina, które zapobiegają stanom zapalnym i ich rozprzestrzenianiu się w organizmie. Zazwyczaj występuje w dwóch odmianach: bdelina A oraz bdelina B. Zbudowana jest z 45 aminokwasów i ma podobne właściwości jak inhibitor trypsyny (enzym trawienny) wytwarzany w trzustce ssaków. Co ciekawe, bdelina i hirudyna wpływają przeciwstawnie na proces krzepnięcia krwi.
  • Destabilaza – substancja rozkładająca zakrzepłą krew. Zawiera unikalny składnik – prostaglandynę, która przyczynia się do regeneracji naczyń krwionośnych i działa korzystnie na przewód pokarmowy oraz reguluje poziom cukru we krwi. Ponadto wpływa na ciśnienie krwi – podnosi je lub obniża w zależności od potrzeb.
  • Hirustazyna – antykoagulant (działa przeciwzakrzepowo) zbudowany z 55 aminokwasów. Należy do rodziny antystazyn hamujących zlepianie się płytek krwi (agregację).
  • Gilantyna – białko z dużą ilością siarki, działające jak koagulant i lek o silnych właściwościach antyprzerzutowych. Jest aktywnym inhibitorem czynnika Xa, enzymu przekształcającego protrombinę w trombinę i należy do grupy antystazyn.
  • Apyraza – enzym zmniejszający lepkość krwi.
  • Eglina – silny środek przeciwzapalny, aktywny antyutleniacz, silny inhibitor takich proteaz, jak: elastaza i katepsin G, umożliwiający szybkie lokalizowanie urazów czy pooperacyjnych stanów zapalnych, a następnie skuteczne ich blokowanie. Eglina jest bardzo trwałym związkiem, którego skuteczność wykazano w leczeniu niektórych tików nerwowych, wrzodów śródbłonka jelit oraz nieswoistego rozkładu białek związanych z posocznicą.
  • Hementyna – enzym zapobiegający krzepnięciu krwi oraz powodujący rozpad zakrzepów. Nie reaguje na obecny we krwi naturalny...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy