Dołącz do czytelników
Brak wyników

Medycyna wschodu , Otwarty dostęp

20 sierpnia 2021

NR 26 (Sierpień 2021)

Moksa w nawracających przeziębieniach układu oddechowego

0 105

Zdrowie wg definicji WHO „jest stanem pełnego, dobrego samopoczucia/dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, a jednostki lub grupy muszą mieć możliwość określania i realizowania swoich dążeń, zaspokajania potrzeb, a także zmiany środowiska bądź radzenia sobie z nim…. Zdrowie jest pojęciem pozytywnym, obejmującym zasoby osobiste i społeczne oraz możliwości fizyczne, 
a nie tylko brakiem – obiektywnie istniejącej – choroby czy niepełnosprawności”. 

Z zachodniego punktu widzenia odporność organizmu jest to jego zdolność do przeciwstawiania się działaniu niekorzystnych czynników zewnętrznych, takich jak: zimno, gorąco, wilgoć, wirusy, bakterie, pasożyty itp. Odporność można podzielić na odporność wrodzoną i nabytą. Odporność wrodzona to wszystkie bariery (jak np. skóra, błony śluzowe) i mechanizmy obronne w naszym ciele. Jest to odporność nieswoista, nie jest skierowana na konkretny patogen, cechuje ją brak rozpoznania antygenu i brak zapamiętywania go. W wyniku ekspozycji na czynniki zewnętrzne, takie jak: bakterie, wirusy, ciepło, zimno itp., nasz układ odpornościowy rozwija się, uczy rozpoznawać obce antygeny i wtedy mówimy o odporności nabytej, swoistej. 

Nawracające infekcje układu oddechowego dotyczą wielu osób, szczególnie często występują u dzieci i osób starszych. Mogą to być przewlekłe katary, kaszle z/lub bez wydzieliny, częste anginy, zapalenia oskrzeli lub płuc. 

Zdrowie wg medycyny chińskiej

W medycynie chińskiej zdrowie definiuje się jako stan równowagi pomiędzy yin i yang, a organizm traktuje się jako całość, wszystkie układy są ze sobą powiązane i jakakolwiek dysfunkcja jednego z nich wpływa bezpośrednio lub pośrednio na pozostałe. Utrata równowagi pomiędzy yin i yang jest przyczyną chorób.

Zachwianie tej równowagi może zależeć od wielu czynników i dla różnych osób mogą być one różne. Zależą od siły witalnej danej osoby, jej emocji i czynników zewnętrznych, takich jak: wiatr, gorąco, ogień, zimno, wilgoć, suchość. 

Rola Qi, Jing i Jin Ye w organizmie

Mówiąc o zdrowiu i odporności, należy najpierw wyjaśnić kilka podstawowych pojęć, m.in. pojęcie Qi, Jing oraz Jin Ye oraz ich rolę w organizmie.

Qi – energia witalna 
Qi można określić jako rodzaj witalnej energii, która jest obecna wszędzie, może mieć mniej lub bardziej zagęszczony stan. W naszym ciele spełnia wiele funkcji, m.in. takich jak: poruszanie, ogrzewanie, przekształcanie, ochrona, utrzymywanie, odżywianie. Jeśli ta energia nie płynie swobodnie, wtedy mówimy o zastoju Qi.

Taki stan blokuje prawidłowe działanie narządów lub całych układów, z czasem prowadzi do zastoju wilgoci, śluzu i krwi oraz powstania patologicznego gorąca w organizmie. Stany zastoju prowadzą do różnych chorób, w tym do nawracających przeziębień. 

Proces powstawania Qi w organizmie 

Z prawidłowym funkcjonowaniem organizmu, a co za tym idzie – z odpornością, mają związek m.in. krew oraz energia Qi. Proces powstawania Qi w organizmie można w skrócie opisać następująco: 

  • Gu Qi pozyskiwana jest w żołądku z pożywienia. W połączeniu z energią uzyskaną z powietrza przez Płuca i energią Serca powstaje Zong Qi i Zhen Qi. 
  • Zong Qi jest to Qi klatki piersiowej, ściśle związane z funkcjami Serca i Płuc – pobudza krążenie krwi i Qi w kanałach.

    Z Zhen Qi powstaje: 

  • Wei Qi – energia ochronna, która ogrzewa skórę, mięśnie i powierzchnię ciała; słabe, niedoborowe Wei Qi może być przyczyną nawracających infekcji;
  • Ying Qi – Qi odżywcze, krąży wraz z krwią w pozostałych rejonach ciała.

Zaburzenia w procesach przyjmowania, trawienia i wydalania mają wpływ na pracę całego organizmu, w tym również na procesy odporności. 

Jin Ye – płyny ciała
Jin Ye są to płyny ciała. Powstają w wyniku przekształcenia pokarmów i napojów przez Śledzionę i Żołądek. Płyny Jin są rzadsze, bardziej oczyszczone, bardziej dynamiczne i poruszane przez Płuca. Ich rola polega na ogrzewaniu, nawilżaniu i odżywianiu skóry i mięśni. Płyny Ye są gęste, odżywiają narządy, kości, mózg i otwory ciała. Najgęstsze płyny, po ostatecznej resorpcji, są wydalane jako mocz i kał. Jakiekolwiek zaburzenia w tym aspekcie mają wpływ na równowagę całego organizmu, a co za tym idzie – również na odporność. Zaburzenia w obrębie oczyszczania i absorpcji płynów mogą być widoczne pod postacią kataru lub kaszlu z/lub bez wydzieliny.

Jing odpowiada za tzw. funkcje yang w organizmie, czyli za ogrzewanie, pobudzanie krążenia, procesy rozmnażania, wzrostu, dojrzewania organizmu, realizacji procesów życiowych. Jing jest zgromadzone w Nerkach. Jing można podzielić na:

  • Jing przedurodzeniowe, otrzymane od rodziców, jest ono nieodnawialne;
  • Jing pourodzeniowe, wykształcane z pożywienia i przyjmowanych płynów i to z niego powinniśmy na co dzień korzystać; jeśli nie odżywiamy się prawidłowo, jego wytwarzanie jest zaburzone i organizm czerpie z Jing przedurodzeniowego, a w przypadku długotrwałej takiej sytuacji nasze ciało ulega znacznemu osłabieniu.

Wszelkie zaburzenia w wytwarzaniu pourodzeniowego Jing lub osłabione Jing przedurodzeniowe mają wpływ na wszystkie procesy w ciele, w tym odporność. 

Kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu jest odpowiednie odżywianie, trawienie i wydalanie, oddychanie, sen i ruch. W przypadku zaniedbań w którymkolwiek z tych obszarów może dojść do braku równowagi w organizmie. Długotrwały taki stan może prowadzić do chorób, osłabionej odporności i tym samym nawracających infekcji. 

Istotne znaczenie ma dieta. Nadmierne spożywanie słodyczy, tłustego i ciężkiego jedzenia, zbyt dużej ilości nabiału, jedzenie zimnych posiłków czy nieregularne odżywianie może prowadzić do osłabienia funkcji trawienia. Łatwo wtedy o powstawanie zastoju pożywienia oraz wytwarzanie nadmiaru wilgoci i śluzu w organizmie. Stan taki może prowadzić do wielu chorób, w tym nawracających katarów, kaszlu, zapaleń gardła, migdałów, płuc czy oskrzeli. 

Najczęstsze wzorce nawracających infekcji

Z punktu widzenia medycyny chińskiej nawracające infekcje mogą mieć bardzo różne przyczyny i bardzo ważna jest prawidłowa diagnoza postawiona przez 
terapeutę medycyny chińskiej. Mogą to być m.in. następujące przyczyny:

Niedobór Wei Qi, czyli obronnej Qi. Sytuacja taka może mieć miejsce z powodu wrodzonego niedoboru lub na skutek osłabienia organizmu. W przypadku złej diety, braku odpoczynku, braku ruchu, nieodpowiedniej ilości snu nasza obronna Qi ulega osłabieniu i łatwo wtedy o wniknięcie zimnego lub gorącego wiatru wywołującego choroby.

Zastój Qi Płuc na skutek zimnego lub gorącego wiatru. Płuca nie są w stanie wykonywać swojego ruchu w górę i na zewnątrz podczas wdechu i do środka i w dół podczas wydechu. Ta funkcja zostaje zablokowana i pojawia się kaszel, a z czasem – na skutek utrudnionego ruchu płynów – również wydzielina.

Niedobór yin/Qi Płuc objawiający się suchym kaszlem, może być kaszel z lepką, trudną do odkrztuszenia wydzieliną, krótki oddech, słaby głos. Stan taki może wynikać z wrodzonej słabości Płuc, błędów żywieniowych, nadmiernego zamartwiania się, osłabienia Nerek i innych.

Niedobór i/lub zastój Qi Płuc i Śledziony. Narządy te są ze sobą powiązane, tworząc warstwę Tai Yin. Słabość Śledziony i związana z tym nadmierna produkcja wilgoci wpływa na Płuca, wywołując zaleganie wilgoci i śluzu, a to manifestuje się jako kaszel z wydzieliną. Płuca nie są w stanie wykonywać swojego ruchu, ulegają zastojowi i nagromadzeniu patologicznej wilgoci.

Niedobór i/lub zastój Qi Śledziony i Żołądka w wyniku zewnętrznego zimna i wilgoci, niedoboru Qi Nerek, ataku Wątroby na Śledzionę i inne. Stan taki może objawiać się słabym apetytem, luźnymi stolcami, biegunką, zmęczeniem, obrzękami, bólami brzucha z uczuciem rozpierania, odgłosami bulgotania, odbijania, wymiotami itp. Długotrwały taki stan może prowadzić do nagromadzenia patogennej wilgoci w Śledzionie i Żołądku.

Wilgoć w Śledzionie i/lub Żołądku może pojawić się na skutek nieprawidłowej, zbyt ciężkostrawnej diety, spożywania zimnych, niegotowanych pokarmów, przejadania się wieczorem, jedzenia w stresie i innych. Z czasem ulega przekształceniu w gorącą wilgoć, która może wędrować wzdłuż meridianów Śledziony i Żołądka.

Może objawiać się jako nawracające zapalenia gardła, migdałków, oskrzeli, płuc itp. 

Wilgoć/gorąca wilgoć w Płucach może powstać na skutek niedoboru lub zastoju Qi i/lub yang. Brak pełnego ruchu Płuc prowadzi do osłabienia krążenia płynów, ulegają one zastojowi i generuje się wilgoć, która z czasem ulega podgrzaniu do gorącej wilgoci lub śluzu. Objawy jakie można zaobserwować to: kaszel z gęstą wodnistą lub żółtą wydzieliną, która może być trudna do odkrztuszenia, charczenie, odczucie pełności w klatce piersiowej, odruchy wymiotne, brak apetytu, zaparcia. Śluz może się również pojawić w wyniku zewnętrznego ataku patogenu, jakim jest zimny lub gorący wiatr lub gorąca/zimna wilgoć. Stan chorobowy wywołany jest wtedy przez czynniki zewnętrzne. 

Gorąca wilgoć w Wątrobie i/lub Pęcherzyku Żółciowym, które mogą również atakować Płuca, wywołując kaszel; objawami towarzyszącymi będą ból w okolicach podżebrowych, nudności, gorzki posmak w ustach.

Niedobór yang Nerek może wynikać z wrodzonych niedoborów lub yang uległo osłabieniu na skutek chorób, przepracowania, dużej liczby porodów, nadmiaru seksu, zaburzeń emocjonalnych. Gdy yang Nerek jest osłabione, nie może przechwycić Qi Płuc i objawia się to brakiem ruchu zstępującego Płuc – kaszlem. Mogą temu towarzyszyć takie objawy, jak: obrzęki, uczucie wyziębienia ciała, sztywność lędźwi, słabość kolan, częstomocz, bezpłodność i inne.

Wzorce kaszlu

Rozpatrując wzorce zaburzeń i objawy będące przyczyną kaszlu, można wyróżnić następujące: 

  • atak zimnego wiatru wywołuje odczucie drapania w gardle, dreszcze, niechęć do jedzenia, ostry kaszel z dużą ilością wodnistej wydzieliny, 
  • atak gorącego wiatru objawia się jako bolesne, czerwone gardło, duże pragnienie, silny kaszel, może być z żółtawo-zieloną wydzieliną, chory ma gorączkę i poty,
  • niedobór Qi Płuc objawiający się słabym kaszlem, osoby takie mają słaby głos, łatwo się pocą, mogą chorować na astmę,
  • niedobór yin Płuc będzie się charakteryzował suchym kaszlem, potami nocnymi, uderzeniami gorąca,
  • zastój zimnego śluzu w Płucach objawiający się jako wodnista wydzielina, uczucie pełności w klatce piersiowej, nudności, a nawet wymioty,
  • zastój gorącego śluzu w Płucach charakteryzuje się gęstą, żółtą czasami trudną do odkrztuszenia wydzieliną, uczucie napięcia lub zablokowania w klatce piersiowej.

Jeśli chodzi o wzorce kataru, to należy mieć na uwadze, że Płuca otwierają się w nosie, a gardło jest tzw. „bramą Płuc”. Najczęstszą przyczyną kataru są czynniki zewnętrzne, takie jak zimny lub gorący wiatr, które zostały wyżej opisane.

Ból gardła może być wywołany czynnikami zewnętrznymi, ale również wewnętrznymi, które zostały wyżej omówione.

Moksoterapia

Moksoterapia, zwana również termopunkturą, jest starożytną metodą wykorzystującą ciepło w procesach leczniczych. Podczas spalania zioła bylicy Artemisia argyi, zwanego moksą, wydziela się wysoka, sięgająca 600°C temperatura, a do ogrzewanych miejsc dopływa więcej krwi i Qi. Terapeuta, w zależności od potrzeb, dobiera odpowiedni rodzaj moksy oraz wyznacza odpowiednie miejsca, które wygrzewa. Częstotliwość i rodzaj zabiegów dobiera terapeuta w zależności od syndromu choroby wywołującego nawracające przeziębienia. Zabiegi moksy stanowią najczęściej uzupełnienie terapii ziołami i/lub akupunktury. 

Moksa – pozyskiwanie 
Bylica jest ziołem bardzo popularnym na całym świecie, pewien gatunek rośnie również w naszym kraju, ale nie nadaje się do przygotowania moksy. W zależności od gatunku i podłoża jej właściwości mogą się trochę różnić. Tradycyjnie była zbierana trzeciego dnia, trzeciego miesiąca lub piątego dnia, piątego miesiąca księżycowego i następnie suszona na słońcu. Pierwszy termin zbioru wypada w okolicy końca marca lub pierwszej połowie kwietnia, podczas równonocy wiosennej. Dzień jest równy nocy i powoli zaczyna dominować yang podczas dnia. Drugi termin wypada podczas przesilenia letniego, gdy yang osiąga swoje maksimum.

Dzisiaj zazwyczaj zbiera się surowiec do wykonania moksy pomiędzy tymi terminami. Po wysuszeniu na słońcu przechowuje się zioło przez 2, 3 lata lub nawet dłużej. Im dłużej przechowywana jest moksa, tym lepsze jest jej działanie. Całe liście mieli się w kamiennym moździerzu i wtedy otrzymuje się charakterystyczną watę moksową, którą ponownie suszy się na słońcu. W zależności od jakości moksa ma różne zastosowanie. Bardzo dobrej jakości moksa jest miękka w dotyku, lekka, jasnożółta, łatwo robi się z niej zwarte stożki lub ziarenka ryżu, dym podczas spalania nie jest gryzący. Gorszej jakości moksa jest zielonkawa, widać w niej kawałki rośliny, nie jest aksamitna w dotyku, trudno z niej uformować zwarte stożki i podczas spalania wydziela dość dużo gryzącego dymu. 

Techniki moksowania
W zależności od potrzeb zabiegu dla danego pacjenta wykorzystuje się różne postacie i różne techniki moksowania. 

Najbardziej popularna jest wata moksowa, wykorzystywana do przygotowania stożków, ziaren ryżu lub spalana w specjalnych pudełkach oraz sprasowana moksa w postaci cygar. 

Moksę można stosować w sposób bezpośredni, tzw. techniką ziarna ryżu. 

Moksa bezpośrednia, zwana moksą ziarenka ryżu jest najsilniejszym i najbardziej precyzyjnym zabiegiem moksy. Stosowana jest najczęściej w stanach ostrych, ciężkich lub przewlekłych przypadkach. W tym celu używa się najlepszej jakości moksę, tzw. złotą moksę. Formuje się ją w małe ziarenka, swoim wyglądem przypominające ziarenka ryżu, i podpala bezpośrednio na odpowiednich punktach akupunkturowych; czynność powtarza się wielokrotnie, spalając około 20–30 ziarenek. Po takim zabiegu najczęściej powstaje pęcherzyk wypełniony płynem lub sama blizna. Ciepło z palonego zioła wnika bezpośrednio do wybranych punktów akupunkturowych, udrażnia je oraz reguluje i wzmacnia. 

Moksa bezpośrednia w przypadku nawracających przeziębień

W przypadku nawracających przeziębień, w zależności od wzorca rozpoznanego przez terapeutę medycyny chińskiej, można wykorzystać tę technikę, stosując ją na następujących punktach akupunkturowych:

  • DU4 – przywraca energię życiową każdego narządu, rozprasza zimno i usuwa zablokowania, zatrzymuje nadmierne pocenie, wzmacnia i reguluje cały organizm,
  • DU9 – w...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy