Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp

23 sierpnia 2021

Układ limfatyczny– nasz cichy sprzymierzeniec

0 93

O obecności układu limfatycznego dowiadujemy się zwykle, kiedy pojawiają się obrzęki. Sprawnie działający system drenażu działa w tle i nawet nie zdajemy sobie sprawy z ogromu zadań, jakie spełnia. Najczęściej pojawiającymi się obrzękami są opuchnięcia kończyn dolnych pod koniec dnia, a także tzw. worki pod oczami po śnie.

Układ limfatyczny (zwany też układem chłonnym) to otwarty układ naczyń i przewodów, którymi przemieszcza się jeden z płynów ustrojowych – limfa. Bierze ona swój początek ze śródmiąższowego przesączu znajdującego się w tkankach, a 90% limfy jest ponownie wchłaniane do układu naczyń żylnych1, 4.
W jej skład wchodzi woda, która stanowi aż 60% masy ludzkiego ciała, a także białka, komórki odpornościowe (limfocyty), immunoglobuliny, tłuszcze i czynniki krzepnięcia. Chłonka może mieć różny skład w zależności od stopnia przepuszczalności ścian naczyń włosowatych i zmian w obrębie tkanek ciała ludzkiego.
Na skład limfy ma wpływ także obszar, z którego odpływa. Najwięcej białek jest np. w limfie pochodzącej z wątroby, przewodu pokarmowego, serca i płuc1, 4.

Charakterystyka układu naczyń limfatycznych

  • W jego skład wchodzi otwarty system drenażu.
  • Swój początek ma w sferze kapilar ze ślepo zakończonymi naczyniami limfatycznymi.
  • Ujście limfy następuje do układu żylnego.
  • Przebieg naczyń limfatycznych przedzielony jest węzłami chłonnymi.

Nie ma układu limfatycznego bez narządów centralnych, które odgrywają ważną rolę w kształtowaniu naszej odpowiedzi immunologicznej, a szczególnie dojrzewaniu białych ciałek krwi (limfocytów). Są to grasica i szpik kostny.
Dodajmy jeszcze obwodowe elementy układu: węzły chłonne, grudki chłonne samotne i skupione (jelito), migdałki podniebienne, wyrostek robaczkowy oraz śledzionę, a mamy pełen obraz układu chłonnego2, 4, 5. 

Jaką rolę spełnia układ limfatyczny?

Główne funkcje układu limfatycznego:

  • odpornościowa – głównie z udziałem komórek,
  • neutralizująca – zwalczanie mikroorganizmów oraz substancji obcych i szkodliwych dla organizmu,
  • odprowadzająca – odprowadzenie limfy do krwi.

Opływająca organizm limfa zbiera substancje toksyczne i odprowadza je do węzłów chłonnych, które są nie tylko niejako filtrem, regulatorem przepływu chłonki, ale także miejscem rozpoznawania antygenów i ich analizą (swój czy obcy?)4, 5.
Należy wspomnieć o roli mięśni w przemieszczaniu płynów.Przepona jako mięsień pracujący przy oddychaniu jednocześnie wymusza ruch płynów (również chłonki) w stronę klatki piersiowej. Ruchy mięśni kończyn, szczególnie łydek, a także poruszanie stawami przesuwają z kolei płyny do centrum ciała2.

Kiedy układ limfatyczny niedomaga

Zaburzenia związane z układem limfatycznym możemy podzielić na: 

  • pierwotne – dotyczą głównie dzieci do 1. roku życia, występują często po urodzeniu, ale rozpoznawane są najczęściej przed ukończeniem 35. roku życia;
  • wtórne – ujawniają się po 35. roku życia, towarzyszą leczeniu choroby nowotworowej, występują po usunięciu węzłów chłonnych, radioterapii; 
  • inne przyczyny zastoju: guzy, urazy, infekcje, przewlekła niewydolność żylna, otyłość (BMI > 59), filarioza (nicienie w naczyniach chłonnych), ukąszenia jadowitych zwierząt (owady, pająki, węże) 1, 4, 5, 6. 

Kompleksowa terapia zastoinowa obejmuje:

  • konsultację (wywiad, analizę parametrów), 
  • manualny drenaż,
  • bandażowanie kompresyjne, 
  • kinezyterapię, 
  • pomiar i dobór odzieży kompresyjnej,
  • drenaż mechaniczny, pneumatyczny,
  • wsparcie wątroby i drenaż oparty na terapii doustnej składnikami naturalnymi4, 6.
Źródło: Opracowanie własne.

Naturalne substancje do drenażu wewnętrznego

Jak pomóc wątrobie w detoksie, a naczyniom limfatycznym w odprowadzaniu limfy do krwi? Oto przegląd ziół i substancji, które najlepiej przyjmować w sprawdzonym zestawie, gdyż dobrze ze sobą współpracują3:

  • Taraxacum – Mniszek lekarski
    Wskazania: zapalenia i choroby wątroby oraz dróg żółciowych, bolesne kolki, dyskineza dróg żółciowych, powiększenie wątroby, zaburzenia czynnościowe trzustki.
  • Calendula – Nagietek
    Wskazania: leczenie ran, pomaga wchłaniać miejscowe wysięki.
  • Acidumarsenicosum – Kwas arsenowy
    Wskazania: zapalenie tkanek miękkich różnego stopnia, obrzęknięta szyja, ciężkie infekcje, czyrak, zgorzel, rak, łuszczyca,pokrzywka, zapalenie stawów.
  • Chelidoniummaius – Jaskółcze ziele (glistnik)
    Wskazania: przewlekłe zaburzenia dróg żółciowych, zapalenia dróg oddechowych i opłucnej, reumatyzm, wsparcie osi detoksu wątroba-jelito-nerki-skóra; kolka żółciowa, powiększenie wątroby.
  • Echinacea – Jeżówka
    Wskazania: zapalenie węzłów chłonnych, leczenie wspomagające ciężkich infekcji, stany zapalne.
  • Phytolacca – Szkarłatka
    Wskazania: choroby gruczołów piersiowych, obrzęk śluzówek i migdałków, infekcje z wysoką gorączką, choroby reumatyczne.
  • Hydrastis – Gorzknik
    Wskazania: zapalenie i skurcze w obrębie wątroby, dróg żółciowych oraz przewodu pokarmowego, obrzęk śluzówek, polipy, nieżyt trąbki Eustachiusza, hemoroidy.
  • Lycopodiumclavatum – Widłak goździsty
    Wskazania: skaza moczanowa, bóle reumatyczne, zapalenie dróg oddechowych, zaburzenia wątroby i dróg żółciowych, choroby skóry, następstwa chorób infekcyjnych, zaburzenia trawienne, wzdęcia, żylaki odbytu, nocny wielomocz, rwa kulszowa.\
  • Sanguinaria canadensis – Krwiowec kanadyjski
    Wskazania: zapalenie i skurcze w obrębie wątroby, dróg żółciowych oraz przewodu pokarmowego, zaburzenia w obrębie śluzówek, hemoroidy.

Ingerencja w układ limfatyczny w przypadku dysfunkcji powinna być delikatna i wyważona, oparta na zebraniu dokładnego wywiadu i po zbadaniu pacjenta. Nieumiejętne postępowanie doprowadza do kumulacji zastoju i pogłębienia procesu, a nierozważne podawanie farmaceutyków, szczególnie leków moczopędnych, może spowodować utrwalenie obrzęku ze względu na zwiększenie stężenia m.in. białek w macierzy.

Przypisy