Dołącz do czytelników
Brak wyników

Medycyna wschodu , Otwarty dostęp

25 października 2021

NR 27 (Październik 2021)

Akupunktura w infekcjach pęcherza moczowego

0 59

Zakażenia układu moczowego stanowią około 40% wszystkich zakażeń szpitalnych i 10–20% poszpitalnych. Szacuje się, że mniej więcej połowa kobiet i 12% mężczyzn doświadcza w życiu epizodu ZUM. U 30–44% kobiet po pierwszym incydencie tej choroby nawrót występuje zwykle w ciągu trzech miesięcy, a u 48% – w ciągu 12 miesięcy1. Okazuje się, że akupunktura stosowana wg sztuki tradycyjnej medycyny chińskiej i jej diagnostyki różnicowej stanowi ważne narzędzie lecznicze.

Potwierdzenie tego działania znajdujemy w badaniach, które zostały przedstawione m.in. w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Ginekologia Polska” w 2017 roku2.
Stwierdzono w nim, że leczenie akupunkturą jest skuteczne, użyteczne oraz nieinwazyjne i może być bezpiecznie stosowane jako właściwa metoda leczenia (…) z powodu braku wykazanych skutków ubocznych. 
Dodatkowo uznanie dla tej metody leczenia wsparł fakt, że jej opłacalność w porównaniu z innymi środkami leczniczymi jest istotna. Zauważono również podczas prowadzonych badań, że istotną kwestią w leczeniu pacjentów przy pomocy akupunktury jest planowanie leczenia na powtarzających się sesjach, by w odpowiedni sposób zwiększyć ich skuteczność.

Infekcje pęcherza moczowego z punktu widzenia medycyny akademickiej – fizjologia i patologia

Fizjologicznie pęcherz i drogi moczowe bezpośrednio współistnieją i współpracują z nerkami. W medycynie chińskiej to powiązanie będzie miało głębokie znaczenie dla diagnostyki chorób pęcherza moczowego, gdyż stan nerek, a nie choroby ani objawy z tego narządu, będzie obrazował się właśnie w infekcjach pęcherza moczowego, choć będzie posługiwał się zupełnie inną nomenklaturą. Nerki anatomicznie są narządem parzystym, położonym poza jamą otrzewnową, w okolicy lędźwi, pomiędzy 12 kręgiem piersiowym i 2 kręgiem lędźwiowym. Naczynia nerkowe: tętnica i żyła łączą każdą nerkę z aortą i żyłą główną dolną. Nerki są bardzo dobrze ukrwione i przepływa przez nie ok. 1/3 krwi krążącej, co warunkuje ich prawidłowe działanie. Miąższ nerkowy zbudowany jest z nefronów, a te z kolei z kłębuszków nerkowych, w których odbywa się przesączanie krwi i wytwarzanie pramoczu, oraz z cewki nerkowej, w której pramocz zostaje zagęszczony do moczu ostatecznego. Następnie mocz poprzez kanaliki zbiorcze dostaje się do kielichów i miedniczek nerkowych. Przez moczowody jest przekazywany do pęcherza moczowego i wreszcie cewką moczową wyprowadzany na zewnątrz. W rozumieniumedycyny zachodniej nerki służą do zachowania równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej i pełnią zasadniczą rolę w zapewnieniu homeostazy wewnętrznej organizmu warunkującej zdrowie. Ponadto znane jest ich znaczenie w regulacji hormonalnej ciśnienia tętniczego oraz produkcji krwinek czerwonych3.
Z perspektywy medycyny zachodniej stany zapalne pęcherza moczowego, dróg moczowych są problemem zdrowotnym dotykającym zdecydowanej większości kobiet, z powodu ich budowy anatomicznej i bardzo krótkiej cewki moczowej, poprzez którą łatwo dochodzi do zakażenia czynnikiem patogennym – bakterią. Medycyna zachodnia, koncentrując się na przyczynie bakteryjnej, skupia się na tym, że po zakażeniu i zagnieżdżeniu się bakterii na ścianie pęcherza moczowego rozpoczyna się jego kolonizacja. W związku z tym drobnoustroje przyczyniają się do uogólnionego zakażenia narządów miednicy mniejszej. Ogólnie rzecz ujmując, najprostszym sposobem walki z czynnikiem patogennym jest antybiotykoterapia. Najczęściej wykonuje się wymaz dopiero po fakcie, gdy infekcje zaczynają nawracać, a na podstawie antybiogramu dobiera się leczenie celowane. Najczęściej za przyczynę tych stanów zapalnych pęcherza moczowego wini się bakterię Escherichia coli, czyli pałeczkę okrężnicy. To bakteria bytująca naturalnie w naszych jelitach staje się patologiczna dla pęcherza moczowego. Gdy infekcje pęcherza i dróg moczowych współwystępują z infekcjami pochwy i sromu, można dopatrywać się również współistnienia stanów zakażeń grzybiczych. 
Objawy stanów zapalnych pęcherza moczowego opisywane są różnie, ale najczęściej są to: 

  • uczucie parcia na mocz,
  • częste oddawanie moczu – zwykle ten problem pojawia się jako pierwszy,
  • pieczenie w czasie oddawania moczu, a czasem bardzo duży ból,
  • wstawanie w nocy w celu oddania moczu,
  • zmieniony zapach moczu,
  • krew w moczu,
  • bóle podbrzusza, czasami bardzo silne.

W leczeniu zapalenia pęcherza moczowego stosuje się zasadniczo furaginę, czyli inaczej mówiąc – nitrofurantoinę, która jest substancją działającą na wiele drobnoustrojów powodujących zapalenie pęcherza moczowego. Bardzo często suplementuje się też witaminę C i wyciągi z żurawiny, żeby doprowadzić do silnego zakwaszenia moczu, oraz ostatecznie antybiotyki. Zwraca się również uwagę na to, żeby wypijać duże ilości wody mineralnej niegazowanej oraz sok z żurawiny, z czarnej porzeczki czy też sok z aronii. 
Wyróżnia się dodatkowo bardziej skomplikowane jednostki chorobowe związane ze stanami przewlekłych problemów zapalnych pęcherza moczowego, jak: śródmiąższowe zapalenie pęcherza i zespół bólowy pęcherza, przewlekłe zapalenia pęcherza na tle bakteryjnym, gruźlicze zapalenia pęcherza czy też rzadziej spotykane zapalenia typu alergicznego, eozynofilowego, ziarniniakowego5, 6, 8. Badania wskazują, że terapie stosowane w tych schorzeniach przynoszą ulgę pacjentom, ale nie są w pełni skuteczne często dlatego, że bardzo trudna do ustalenia jest ich przyczyna. 

Akupunktura i istota działania

Coraz więcej badań wskazuje na to, że akupunktura – chińska metoda leczenia znana i stosowana już od 2500 lat, polegająca na wprowadzaniu igły w określone punkty na skórze, jest szczególnie skuteczna w walce z objawami występującymi podczas infekcji pęcherza moczowego, zwłaszcza jeśli towarzyszy im ból. Nakłuwanie punktów na meridianach, czyli kanałach – obiegach energetycznych narządów, wywołuje pobudzenie przepływu QI oraz motywuje organizm do poruszenia zastojów, wzmocnienia narządów, poprawienia komunikacji pomiędzy wybranymi obiegami energetycznymi. Celem leczenia akupunkturą jest bowiem zapewnienie równowagi ciała poprzez usunięcie blokad w przepływie energii występujących w tych kanałach, a tym samym leczenie większości chorób. Stwierdza się, że stosowanie akupunktury powoduje wzrost poziomu serotoniny, beta-endorfiny i enkefaliny, które są endogennymi opioidami w osoczu i tkance mózgowej4. Wzrost stężenia endogennych opioidów w osoczu i tkance mózgowej powoduje analgezję, sedację oraz przywrócenie funkcji motorycznych i immunomodulacji. Stwierdza się, że stosowanie akupunktury ma wpływ na zapewnienie kontroli bólu osoby chorej za zapalenie pęcherza moczowego, zapewniając dobre samopoczucie.

Infekcje pęcherza moczowego z punktu widzenia tradycyjnej medycyny chińskiej – fizjologia i patologie

Aby zająć się infekcjami pęcherza moczowego i wykorzystać akupunkturę oraz prawidłowo dobrać punkty akupunkturowe, należy odpowiednio zdiagnozować pacjenta, wykorzystując wiedzę o zależnościach pomiędzy narządami wg TCM. Do diagnozy pacjenta używa się 3 elementów: diagnozy z pulsu, diagnozy z języka oraz wywiadu. W przypadku akupunktury kluczowym, a jednocześnie najtrudniejszym sposobem diagnozowania jest badanie pulsu. Jednak wywiad, który pozwala zobrazować całościowy stan pacjenta, jeśli chodzi o dolegliwości towarzyszące głównemu problemowi, może potwierdzić i wesprzeć diagnozę z pulsu, by ostatecznie mogły jak najbardziej precyzyjnie zostać dobrane punkty akupunkturowe, które należałoby nakłuć, by uzyskać efekt leczniczy. 
Na stany zapalne pęcherza moczowego musimy spojrzeć właśnie przez pryzmat różnych współistniejących objawów i leczyć zdiagnozowany syndrom.
W opisach oraz fizjologii narządowej wg TCM używa się nomenklatury, w której nazwy obiegów energetycznych pisane są dużymi literami, np. Pęcherz Moczowy, Nerki czy Jelito Cienkie. Z kolei nazwy punktów akupunkturowych określane są angielską nazwą zapisaną skrótem, np. Bladder, czyli Bl; Kidney, czyli Kid; Small Intestine, czyli SI.
Aby można było określać syndromy leżące u podłoża problemów chorobowych Pęcherza Moczowego, należy zrozumieć przede wszystkim fizjologię działania narządów Zang i Fu, czyli inaczej mówiąc pełnych narządów Yin i pustych – warsztatowych, takich w których ciągle zachodzi ruch, narządów Yang. Stan Pęcherza Moczowego będzie rozpatrywany przez pryzmat: 

  • Teorii Pięciu Elementów, a w nim Obiegu Odżywczego i Kontrolnego, 
  • Zegara Obiegu Energii, 
  • teorii ShangHan Lun i 6 warstw wnikania patogenu,
  • określenia, czy przyczyną może być zaburzenie niektórych jakości szczególnie powiązanych z Pęcherzem Moczowym, a będą to aspekty QI, JING i ich niedobory oraz patologie związane z obecnością ZIMNA, GORĄCA, WILGOCI bądź ZIMNEJ WILGOCI czy WTÓRNEJ GORĄCEJ WILGOCI.

By leczyć patologie Pęcherza Moczowego, w tym infekcje, i podjąć najlepszą decyzję o dobraniu akupunktów, należy rozróżniać kilka podstawowych zależności narządowych oraz leżących w tle Jakości – zaburzeń substancji.
Element Wody mówi o związku Pęcherza Moczowego z Nerkami. Nerki są narządem Zang, Yin, Pełnym i substancjonalnym, a ich najważniejsze funkcje zawierają się w tym, że Nerki przechowują Esencję, odpowiadają za narodziny, wzrost i rozmnażanie, wytwarzają szpik, „napełniają” mózg i kontrolują kości, zarządzają wodą oraz przechwytują Qi, otwierają się na uszy, a włosy odzwierciedlają ich siłę. Nerki zarządzają też otwieraniem i zamykaniem dolnych otworów ciała, są siedzibą Zhi, czyli „siły woli”, oraz stanowią źródło siły nazywanej w TMC Bramą witalności „Ming Men”, która położona jest w Dolnym Ogrzewaczu, czyli anatomicznie w miednicy. 
Starożytna Księga „Nan Jing” w rozdziale 36 tak mówi o Ming Men: Nerki w rzeczywistości nie są czymś podwójnym. To, co nazywa się „lewą Nerką”, to same Nerki, a tak zwana „prawa Nerka” to Ming Men, Brama witalności. Brama witalności jest siedzibą Umysłu i związana jest z Qi źródłowym. U mężczyzn przechowuje Esencję, u kobiet jest związana z macicą.
Stan Ming Men ma znaczenie dla jakości pracy Pęcherza Moczowego, dlatego każde osłabienie jej funkcji będzie miało znaczenie dla zdrowia tego narządu.
Brama witalności jest siłą napędową dla wszystkich funkcji ciała oraz fizjologicznym ogniem, niezbędnym do życia, bo dostarczającym ciepła do wszelkich procesów zachodzących w ciele. 
Ponieważ stanowi ona korzeń źródłowej Qi – YuanQi i jest odpowiedzialna za wytwarzanie Krwi oraz stanowi źródło Ognia dla wszystkich narządów wewnętrznych, ogrzewa Dolny Ogrzewacz i Pęcherz Moczowy, a dalej przekształca i wydala płyny, to zaburzenie w obrębie Ming Men będzie wymagało silnego wzmacniania Nerek w każdej terapii pochodzącej z TMC – czy to będzie dieta, czy ziołoterapia, czy też właśnie akupunktura8.
Podsumowując powyższe rozważania i uwzględniając zależność narządów bliźniaczych, w których Brat i Siostra, czyli Nerki i Pęcherz Moczowy wspierają swoją pracę, zrozumiemy, iż nawracające infekcje pęcherza moczowego mogą być wynikiem zaburzeń konstytucyjnych wynikających z tzw. „niedoboru” (Qi, Yin, Yang) w Nerkach, które manifestują się nadmiarem Wilgoci i Zimna lub Wilgoci i Gorąca w Pęcherzu Moczowym.
Pęcherz Moczowy jako warsztatowy narząd Yang nie tylko współdziała z Nerkami, których stan osłabienia może być bezpośrednią przyczyną infekcji pęcherza moczowego. Pęcherz Moczowy i Obieg czynnościowy Pęcherza Moczowego w swojej funkcji korzysta również ze wsparcia innych obiegów czynnościowych: 

  • Serca – Ogień Serca porusza się w dół, stymulując wydalanie moczu;
  • Płuc – Qi Płuc porusza się w dół, stymulując wydalanie moczu;
  • Potrójnego ogrzewacza San Jiao, który wspiera oddzielanie, przekształcanie i wydalanie płynów;
  • Jelita Cienkiego – odpowiada za rozdzielenie frakcji czystej i mętnej płynów;
  • Nerek – Yang Nerek dostarcza ciepła niezbędnego do przekształcania, a Qi Nerek kontroluje zamykanie i otwieranie Dolnych bram;
  • Wątroby – swobodny przepływ Qi Wątroby warunkuje prawidłowe przekształcanie płynów;
  • na poziomie umysłowym zaburzenie równowagi Pęcherza Moczowego przejawia się jako emocje negatywne, takie jak: zazdrość, podejrzliwość, pamiętliwość i długie chowanie urazy. 

Obieg Pęcherza Moczowego pełni też poniższe funkcje: 

  • Pęcherz Moczowy odparowuje płyny z Dolnego Ogrzewacza – nawilża Płuca i Skórę, odpowiada za przechowywanie i wydalanie moczu.
  • Pęcherz moczowy bierze udział w transformacji płynów w procesie wytwarzania moczu, współpracuje z Jelitem Cienkim, aby wprawić w ruch płyny w dolnym ogrzewaczu i umożliwić ich przekształcenie i wydalenie. 
  • Pęcherz Moczowy odpowiada za eliminację płynów, ale co najważniejsze podczas diurezy usuwane jest Gorąco z ciała. Dlatego, jeśli Serce dotknięte jest nadmiernym Gorącem, to Jelito Cienkie, chroniąc Serce (narządy bliźniacze elementu Ognia), przejmuje to Gorąco i przekazuje je do Pęcherza Moczowego. 
  • Gorąco z Serca może przedostać się do Pęcherza Moczowego również za pośrednictwem meridianu dywergentnego Pęcherza Moczowego, który przechodzi przez Serce. W ten sposób Pęcherz Moczowy bierze udział w regulacji Yang w Górnym Ogrzewaczu8.

Zrozumienie powyższych zależności daje możliwość prawidłowego zdiagnozowania przyczyny infekcji pęcherza moczowego.

Najczęstsze syndromy leżące w tle infekcji pęcherza moczowego i leczenie akupunkturą

ZIMNA WILGOĆ PĘCHERZA MOCZOWEGO 
Bardzo dużo problemów pęcherza moczowego rozpoczyna się od narażenia na zimno i wilgoć. Z tego powodu dbałość o zapewnienie ciepła i ochrona przed wnikaniem z zewnątrz patogenów zimna i wilgoci mogą się okazać najważniejszymi zaleceniami.
Bezpośrednie przyczyny tego stanu są następujące:

  • zewnętrzne zimno i wilgoć oraz narażenie osoby chorującej na takie warunki klimatyczne,
  • konstytucyjny lub nabyty niedobór Yang Nerek,
  • powtarzane długo błędy żywieniowe, takie jak: spożywanie w zbyt dużych ilościach pożywienia surowego, gorzkiego oraz ochładzającego, wypijanie zbyt dużych ilości wody mineralnej, spożywanie lodów w nadmiarze.

Wśród objawów towarzyszących temu stanowi wymienić należy:

  • uczucie pełności w podbrzuszu,
  • trudności z oddawaniem moczu, ponieważ nadmiar Wilgoci blokuje Qi Pęcherza,
  • ból pleców, szczególnie w okolicach lędźwiowych,
  • skłonność do zapalenia zatok,
  • ból głowy, szczególnie w okolicach czołowych i brwi, czyli tam gdzie zaczyna się kanał Pęcherza Moczowego,
  • częste przeziębianie oraz chroniczny katar.

Dodatkowo w diagnozie z języka charakterystyczny będzie nabrzmiały, gruby i blady język z grubszym nalotem przy korzeniu, który może mieć biały lub żółty nalot8.
Puls może być ślizgający, wolny, słaby lub głęboki, lekko strunowaty na 3 pozycji.
W tym stanie nasze działania powinny zmierzać do wzmocnienia elementu Ziemi, by przekształcać i usuwać Wilgoć, np. Sp 3, Sp 6, Sp 9, oraz wzmacniać Yang przy pomocy moksy wykonywanej na wysokości podbrzusza lub na kanale Bl, na plecach w okolicach Bl 237.
Punkty na Kanale Yin Nogi – Śledziony:

  • SP 3 – to punkt ZIEMI, Yuan – źródłowy, który umożliwia trawienie pożywienia i myśli. Jako punkt Ziemi reguluje Centrum, wzmacnia Rdzeń – kręgosłup oraz mięśnie brzucha i miednicy, rozpuszcza Wilgoć i wzmacnia produkcję Krwi.
  • SP 6 – to punkt Kobiecej Urody i punkt spotkania kanałów Yin Nogi SP – LIV – KID, który jest przeciwwskazany w ciąży, wzmacnia Qi, Krew i Yin, odżywia Nerki i Wątrobę; równoważy Ogień/Gorąco oraz leczy stany zapalne w Dolnym Ogrzewaczu, m.in. Pęcherza Moczowego, Pochwy, Prostatę. Ponieważ zsyła Qi, ma siłę odżywiania Nerek i Wątroby.
  • SP 9 – to punkt WODY oraz punkt He – zjednoczenia, używany w leczeniu „zaburzeń Żołądka”, balansuje patologie Ognia/Gorąca i kieruje swoją siłę działania do trzech ogrzewaczy: w Dolnym Ogrzewaczu leczy obrzęki, dysfunkcje układu moczowego, upławy czy ból dolnego odcinka kręgosłupa.

Bardzo ważnym kanałem do leczenia zaburzeń Pęcherza Moczowego jest jeden z 8 kanałów do niezwykłych regulacji – kanał Ren Mai, przebiegający z przodu ciała, centralnie wzdłuż pośrodkowej osi i kresy białej. Jednym z głównych zadań tego kanału jest poruszanie Qi w Dolnym Ogrzewaczu i Macicy oraz kontrola przekształcania, transportu i wydalania płynów. Stąd wykorzystanie takich punktów, jak Ren 3, Ren 4, Ren 6 czy Ren 9 może być szczególnie wspierające leczenie tego syndromu.

  • Ren 3 – to punkt o nazwie Centralna Oś – Gwiazda Polarna, którego działanie koncentruje się na wzmacnianiu WeiQi i przede wszystkim Yang Nerek i Pęcherza Moczowego, usuwa też Wilgoć i Gorąco z Dolnego Ogrzewacza wraz z 
  • Ren 4 o nazwie Strażnica Źródła, który wzmacnia Nerki i je ogrzewa oraz porusza zastoje, stanowi początek energii dla Dan Tian9.

WTÓRNA GORĄCA WILGOĆ PĘCHERZA MOCZOWEGO 

Bezpośrednie przyczyny tego stanu są następujące:

  • wtórnie w wyniku zastoju Zimnej Wilgoci dochodzi...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy