Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

27 sierpnia 2018

NR 8 (Sierpień 2018)

Glistnik jaskółcze ziele w leczeniu kurzajek

0 24

Glistnik jaskółcze ziele (niem. Schöllkraut, ang. Greater Celandine) – ta wdzięczna roślina o żółtych kwiatach stosowana była w lecznictwie już w starożytności. Uznawano ją wtedy za roślinę magiczną, a wielu alchemików było przekonanych, że jest darem niebios (coeli donum). Dziś jest cenioną rośliną leczniczą, choć jej znaczenie spada – zupełnie niesłusznie!

Pierwsze wzmianki o glistniku (Chelidonium majus) pojawiły się w egipskich papirusach. Przez wieki roślina ta znajdowała poczesne miejsce w medycynie, o czym świadczy fakt, że była stosowana przez tak znakomitych lekarzy jak Dioskurides, św. Hildegarda z Bingen czy Paracelsus1. Glistnik jest rośliną należącą do rodziny makowatych (Papaveraceae) o grubym kłączu, z mocno wzniesionymi łodygami, które zakończone są baldaszkowatymi kwiatostanami złożonymi z promieniście ułożonych, czteropłatkowych, żółtych płatków. Naturalnie występuje w Europie, Azji oraz Ameryce Południowej w lasach, zaroślach, nad brzegami zbiorników wodnych oraz… w ogrodach. W Polsce jest pospolitym chwastem, porastającym niziny i niższe partie gór.

Szerokie spektrum działania

Szerokie spektrum działania glistnika wynika z bogactwa związków fitochemicznych obecnych w tym surowcu2. Najważniejszymi z nich są alkaloidy izochinolinowe, z których – jak do tej pory – oznaczono i opisano ponad 30 związków. Wśród nich dominują chelidonina, sangwinaryna, stylopina i berberyna. Stężenie wspomnianych substancji uzależnione jest od czasu zbioru rośliny – w ciągu dnia poziom alkaloidów w zielu i soku mlecznym może wzrosnąć nawet dwukrotnie! Oprócz alkaloidów w wyciągach z glistnika znajdziemy kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy, chelidonowy), karotenoidy oraz flawonoidy (kemferol i kwercetynę)3.
Ze względu na zawartość alkaloidów wyciągi z jaskółczego ziela działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i mięśnie poprzecznie prążkowane. Aktywność ta wzmagana jest również przez kwasy organiczne. Oprócz tego glistnik jest środkiem żółciopędnym i żółciotwórczym oraz wykazuje właściwości ochronne w stosunku do miąższu wątroby4. W medycynie ludowej był stosowany w zwalczaniu kolki jelitowej, żółciowej i nerkowej. Surowiec wpływa również na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy. 
Alkaloidy glistnika rozszerzają drogi oddechowe i naczynia wieńcowe, ułatwiają oddychanie. Mają również aktywność antyarytmiczną – zapobiegają migotaniu przedsionków i komór.
Na osobny komentarz zasługuje aktywność przeciwnowotworowa preparatów glistnika. Niektóre alkaloidy – szczególnie sangwinaryna – regulują proces apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci komórek, który leży u podstaw nowotworzenia. W badaniach sangwi-
naryna hamowała niekontrolowane podziały komórkowe, spowalniała proces unaczyniania guzów i przerost komórek nabłonkowych. Z tego powodu w niektórych krajach zarejestrowano leki przeciwnowotworowe zawierające alkaloidy glistnika. Stosowano go głównie w leczeniu raka trzustki, jelita grubego, piersi, odbytu, pęcherza moczowego, gruczołu krokowego i różnych rodzajów białaczek. Jednym z nich był preparat Ukrain, zsyntezowany przez dra Wasillija Nowickiego. Przez lata Ukrain jako lek przeciwnowotworowy stosowano w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Meksyku, Gruzji i na Białorusi. W USA i Australii posiadał on status leku sierocego (dla wąsk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy