Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia , Otwarty dostęp

9 grudnia 2020

NR 22 (Grudzień 2020)

Matcha – najzdrowsza herbata świata

102

„Najzdrowsza herbata świata” – tym mianem nazwano zieloną herbatę o nazwie matcha. Choć matcha głównie kojarzona jest z Japonią, to wywodzi się z Chin. W XV i XVI w. parzenie herbaty stało się powszechne również w Japonii i było częstym zwyczajem, który przeszedł do rangi dworskiego ceremoniału. W dokładnym tłumaczeniu „matcha” to „herbata w proszku”1.

Wytwarzana jest ona z liści krzewów herbacianych Camelia sinensis, które co najmniej na dwa tygodnie przed zbiorami są osłaniane przed dostępem promieni słonecznych. W tym czasie w liściach wytwarzają są związki, dzięki którym herbata nabiera słodkiego, aromatycznego smaku. Następnie liście nabierają bladego odcienia zieleni, są zbierane i suszone, po czym rozdrabniane na drobny pył2. 
W przeciwieństwie do tradycyjnego parzenia zielonej herbaty, pijąc matchę spożywa się zmielone na pył liście roztworzone w gorącej, lecz nie wrzącej wodzie. Do przygotowania jednej porcji napoju używa się pół małej łyżki proszku. Zalety i korzyści spożywania matchy wynikają z obecności przeciwutleniaczy, takich jak polifenole: flawonole, flawanole i kwasy fenolowe3. Ze względu na ich działanie przeciwutleniające, przeciwwirusowe i przeciwzapalne, a także stymulujące procesy immunologiczne i detoksykacyjne, spożywanie zielonej herbaty zalecane jest dla osób w każdym wieku. Spożycie matchy może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka zachorowalności na choroby układu krążenia i nowotwory4. 
Japońską matchę charakteryzuje wyraźny intensywny smak, słodki aromat, ale także dość wysoka cena. Wysoka zawartość taniny i kofeiny decydują o pojawieniu się smaku tzw. umami, którego nie obserwuje się w herbatach tradycyjnych, uprawianych w pełnym słońcu. W tradycyjnych herbatach dominują katechiny, które decydują o gorzkim smaku. Dlatego też matcha uznawana jest za najbardziej aromatyczną zieloną herbatę i produkt najwyższej jakości5. 

POLECAMY

Wysoka zawartość przeciwutleniaczy 

Antyoksydanty odpowiadają za neutralizowanie negatywnych skutków oddziaływania wolnych rodników, które nie tylko dostarczane są z pożywieniem i z otoczenia, ale również powstają naturalnie w organizmie w wyniku zachodzących w nim procesów biochemicznych, których nadmiar wpływa na rozwój wielu chorób serca, oczu, mózgu, skóry i nowotworów6. Przeciwutleniacze inaktywują lub zmiatają wolne rodniki, przywracają równowagę organizmu i trwale wspomagają układ odpornościowy. Ich działanie spowalnia procesy starzenia się organizmu. Wysoką zawartość przeciwutleniaczy zawierają owoce i warzywa czy też zioła, ale matcha charakteryzuje się najwyższym potencjałem przeciwutleniającym mierzonym metodą ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity)7. 
Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie8 ocenili zawartość przeciwutleniaczy w herbacie matcha (Camellia sinensis) w zależności od temperatury przygotowywania tego napoju. Najwyższą zawartość polifenoli zaobserwowano, gdy herbatę parzono w temperaturze 90°C przez 10 min, co było zbieżne z obserwacjami uzyskanymi przez innych badaczy, którzy wykazali, że najwyższa zawartość związków bioaktywnych naparów herbacianych utrzymywała się w 80°C przez stosunkowo krótki czas parzenia (5–10 min)3. Wyniki te wskazują, że krótki czas parzenia w połączeniu z wysoką temperaturą wody daje najlepsze efekty przy ekstrakcji związków pochodzących z herbaty. Naukowcy z Chorwacji3 oceniali zawartość związków polifenolowych w naparach uzyskiwanych z tradycyjnej zielonej herbaty, która była w różnych formach (liście, torebki, proszek) oraz w matchy. Matcha parzona w najwyższej temperaturze (100°C) charakteryzowała się najwyższą zawartością polifenoli (2230 mg/l). 
Katechiny występujące w herbacie należą do grupy polifenoli i mają wysoki potencjał antyoksydacyjny oraz korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Oczywiście występują także w napojach matchy. Galusan epigalokatechiny, epigalokatechina, galusan epikatechiny i epikatechina są głównymi substancjami czynnymi z grupy katechin i występują w wysokiej ilości w liściach Camelia sinensis oraz w innych surowcach roślinnych. Katechiny pochodzenia herbacianego charakteryzują się szczególnie silnym działaniem antyoksydacyjnym ze względu na zdolność neutralizowania wolnych rodników oraz zwiększania aktywności detoksykacyjnej enzymów, do których należą m.in. peroksydaza glutationowa, reduktaza glutationowa i katalaza.  Biorą one udział w zapobieganiu miażdżycy, zwiększają elastyczność tętnic i zapobiegają chorobie niedokrwiennej serca12. Długotrwałe spożywanie herbat może opóźniać również rozwój chorób o podłożu neurodegeneracyjnym, takich jak np. choroba Parkinsona czy Alzheimera. W szczególności silne działanie neuroprotekcyjne zaobserwowano w przypadku głównego składnika katechin, jakim jest galusan epigalokatechiny, który może również zapobiegać stanom zapalnym występującym w organizmie przez hamowanie tworzenia cząstek prozapalnych przez układ odpornościowy12, 13. 
Matcha oprócz katechin i tanin zawiera flawonoidy, zwłaszcza rutynę. Rutyna ma działanie przeciwutleniające i działa przeciwzapalnie, a także wspomaga układ odpornościowy9.  Spośród 14 badanych naparów z różnych rodzajów herbat, zielona herbata zawierała najwyższą zawartość rutyny – 37,13 mg/l, czyli prawie 50 razy mniej niż matcha. Dodatkowo wykazano, że matcha zawiera witaminę C10, która również ma wpływ na syntezę kolagenu, będącego głównym białkiem budulcowym organizmu człowieka11. Matcha oddziałuje również na układ krążenia. 

Redukcja stresu  

Naukowcy ocenili 11 rodzajów zielonej herbaty w różnych formach (torebki, listki i sproszkowana matcha)3. Herbaty parzono w temperaturach: 60°C, 80°C i 100°C i poddawano różnym czasom parzenia 3, 5, 10, 15 i 30 min. We wszystkich typach herbat zielonych obserwowano wzrost potencjału antyoksydacyjnego wraz ze wzrostem temperatury wody, a najwyższą wartość dla każdego rodzaju herbaty uzyskano w temperaturze 100°C i w czasie parzenia wynoszącym 3 min.  Stwierdzono, że potencjał zielonej herbaty wzrasta wraz z zawartością polifenoli. Sproszkowana forma matchy charakteryzowała się najwyższymi parametrami ze wszystkich rodzajów zielonej herbaty i wymagała najkrótszego czasu parzenia14.
Inni naukowcy ocenili zależność między fizjologiczną odpowiedzią na stres a ilością lub stosunkami spożywanej herbaty matcha15. W badaniach wzięli udział studenci piątego roku z University of Shizuoka, School of Pharmaceutical Sciences w Japonii. Badanie polegało na spożywaniu matchy oraz placebo-matchy codziennie, w proporcjach 3 g matchy/500 ml wody. Studenci skierowani zostali na praktyki do katedry farmaceutycznej poza Uniwersytetem, co było dla nich dość stresującym wydarzeniem. Aby ocenić niepokój uczestników, test lęku przeprowadzono przed i w ósmym dniu praktyki farmaceutycznej. Ponadto, aby ocenić fizjologiczną odpowiedź na stres, zmierzono aktywność ślinowej aktywności alfa-amylazy, enzymu jamy ustnej, jako markera stresu związanego z podnieceniem współczulnym16. Enzym ten szybko wzrasta w odpowiedzi na stres fizjologiczny i psychospołeczny....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy