Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

20 października 2020

NR 21 (Październik 2020)

Bezpieczeństwo receptur ziołowych medycyny chińskiej stosowanych w profilaktyce i leczeniu epidemii COVID-19

57

Studiując dokładnie receptury chińskie i dociekliwie sprawdzając ich skład, można zauważyć, że są w nich pojedyncze zioła, które w różnych Materia Medica opisane są jako toksyczne. Medycyna chińska już od swoich początków zna i uwzględnia kwestię toksyczności składników pożywienia, ziół i niektórych receptur zawierających zioła toksyczne. To nie jest jednak powód, by generalizować i twierdzić, że „zioła chińskie są niebezpieczne” – na tej samej zasadzie można by przecież, na dodatek całkowicie prawomocnie, mówić, że „leki medycyny zachodniej są niebezpieczne, a nawet mogą doprowadzić do śmierci” – wystarczy przecież czytać ulotki i prasę fachową… Nie zamierzam jednak drążyć tego tematu.

Według dawnej chińskiej tradycji medycznej generalnie wszystkie zioła uważano za toksyczne i ich stosowanie wymagało wiedzy, a przedawkowanie niosło ryzyko zaburzenia równowagi organizmu. W wąskim znaczeniu „toksyczność” rozumiano jako możliwość wystąpienia niekorzystnych skutków ubocznych w przypadku błędnego zastosowania ziół lub podania ich w zbyt dużej dawce czy zażywania zbyt długo. 
Receptury ziołowe powinny być przepisywane wyłącznie przez kompetentnego lekarza TCM lub terapeutę Tradycyjnej  Medycyny  Chińskiej, po uprzedniej diagnozie zgodnej z zasadami medycyny chińskiej (a nie zachodniej!). W medycynie chińskiej nie ma więc mowy o generalnej recepturze „przeciwko wirusom”, tym bardziej że w ogóle nie występuje w niej pojęcie „wirus” czy „bakteria”, a mimo to znakomicie radzi sobie ona z profilaktyką i leczeniem chorób wywołanych przez wirusy i bakterie – także najcięższych z nich, takich jak np. Ebola, gruźlica wielolekooporna (MDR-TB)1 itp. 
 

POLECAMY


W badaniach wykazano, że spośród ok. 300 najczęściej stosowanych ziół w medycynie chińskiej kilkadziesiąt środków leczniczych wykazuje działanie przeciwwirusowym2. Co ciekawe, nawet receptury, które nie zawierają składników o bezpośrednim działaniu przeciw-wirusowym, wykazują je przez działanie immunomodulacyjne i poprawiają funkcjonowanie narządów wewnętrznych.  
Czas i pora zażywania receptur chińskich są zawsze dokładnie określone przez lekarza TCM czy terapeutę TCM przepisującego zioła, również z uwzględnieniem aktualnie panujących warunków klimatycznych. I tak np. receptury stosowane w leczeniu infekcji COVID-19, zaaprobowane oficjalnie przez instytucje chińskie, w zależności od stadium choroby mają na celu leczenie zaburzenia Powierzchni, Gorąca Płuc z Toksynami, nagromadzenia śluzu w Płucach itd., ale ich skład jest dostosowany także do pory roku i uwzględnia warunki klimatyczne. Według medycyny chińskiej to, co w podejściu biomedycyny określa się jako bakterie, wirusy lub inne czynniki chorobotwórcze, wpisuje się w kategorię tzw. zewnętrznych wpływów patogennych, klasyfikowanych metaforycznie jako Zimno, Wilgoć, Wiatr, Suchość, Gorąco oraz Gorąco późnego lata. Do patogenów zewnętrznych zalicza się również Toksyny3. Atakują one Powierzchnię, czyli skórę i śluzówki, i tą drogą, wnikając do organizmu, mogą wywołać choroby – chyba że szybko zostaną usunięte z Powierzchni z użyciem różnych metod rozpraszania i usuwania patogenu na zewnątrz.
Toksyczność ziół stosowanych w TCM jest zróżnicowana. Zwykle niepożądane działania występują w przypadku znaczącego przedawkowania tych leków, których LD50 (dosis letalis) jest zaledwie kilkunastokrotnie lub kilkudziesięciokrotnie wyższa niż dawka terapeutyczna. Zioła toksyczne w sytuacjach krytycznych prawidłowo zaordynowane mogą ratować życie, sięga się po nie zwykle w bardzo poważnych stanach chorobowych, podobnie jak w medycynie zachodniej, gdy stosuje się silnie toksyczne chemioterapeutyki, by leczyć choroby zagrażające życiu.
Zioła toksyczne od tysiącleci są w bezpieczny sposób i z dobrym skutkiem leczniczym stosowane w medycynie chińskiej. Na gruncie tego systemu medycznego doskonale znano zarówno toksyczność różnych roślin oraz poszczególnych części tej samej rośliny, jak i metody preparowania toksycznych środków leczniczych, mających na celu zmniejszenie ich toksyczności. Zioła toksyczne, jako silne środki lecznicze, są celowo przepisywane poważnie chorym pacjentom. Bywa, że ich toksyczność jest zmniejszana na drodze odpowiedniego preparowania i skomplikowanej obróbki oraz że celowo stosuje się je w wysoce toksycznej postaci, by zmaksymalizować efekt leczniczy.
Tak jest np. w przypadku Xi Xin (Radix Asari, korzeń kopytnika, czyli tzw. dzikiego imbiru chińskiego). Roślina ta ma przede wszystkim toksyczne liście i łodygę, zawierające niebezpieczny kwas arystolochowy mogący wywołać nefropatię i mający również działanie kancerogenne, natomiast jej korzeń ma toksyczność niską lub śladową. W zaleceniach do stosowania zawsze jest zaznaczane, że nie wolno Xi Xin stosować zbyt długo i w większych dawkach, ale przez kilka dni w niewielkich ilościach, szczególnie w rozbudowanych, wielkoskładnikowych recepturach, można podawać je bez żadnej obawy. 
Każdy farmakolog – nieważne, czy chiński czy zachodni – wie bowiem, że toksyczność zależy od: dawki, czasu zażywania, połączenia z innymi składnikami, stanu pacjenta (konstytucja, wiek, ciąża, inne współwystępujące choroby itp.) oraz miejsca występowania danej rośliny (szerokość geograficzna i inne wpływy środowiskowe oraz klimatyczne). Ponadto, współczesne, nowoczesne metody obróbki, takie jak koncentraty (CP, granulaty), pozwalają usunąć toksyczne składniki z danego zioła – np. Xi Xin w koncentracie nie jest toksyczny, co jest potwierdzone certyfikatem badań4.
Niektóre zioła toksyczne można w recepturach zamienić na inne nietoksyczne, ale trzeba mieć świadomość, że w wielu przypadkach receptura może mieć wtedy słabsze działanie (choć nie zawsze). I tak 
np. ziele przęśli chińskiej Ma Huang (Ephedra sinica) występujące w recepturze Qing Fei Pai Du Yin („Wywar oczyszczający Płuca i usuwający toksyny”) oficjalnie zalecanej przez chińskie władze medyczne do leczenia epidemii koronawirusa SARS-CoV-25 (od 27 stycznia 2020 r.) może być zastąpione na Zachodzie przez Zi Su Zi 10 g plus Sang Bai Pi 10 g (łącznie), natomiast zamiast Xi Xin 6 g można wstawić Gan Jiang 10 g. W rzeczywistości nie ma najmniejszego powodu obawiać się receptury zawierającej te zioła, bowiem jej skład jest tak skomponowany, że toksyczność Ma Huang jest kontrolowana i osłabiona przez inne zioła, a jego niewielka dawka i czas stosowania stanowią znacznie mniejsze zagrożenie niż niepożądane skutki uboczne większości leków alopatycznych. 
Chińska tradycja konstruowania receptur jest unikalna: w każdej z nich występują różne grupy ziół mające odmienne działania. Skład formuł chińskiej fitoterapii już w epoce powstania słynnego dzieła Shang Han Lun (III w. n.e.) autorstwa Zhang Zhongjinga, jednego z najsłynniejszych lekarzy chińskich, był bardzo rozwinięty, co obserwujemy do dzisiaj. 
Każda receptura medycyny chińskiej zawiera:

  • zioło zwane „cesarz, król”, stanowiące składnik podstawowy formuły;
  • zioło (-a) „minister”, wspomagające „cesarza”, wzmacniając jego efekt terapeutyczny;
  • zioło (-a) „oficer, pomocnik, asystent”, łagodzące mniej ważne lub drugoplanowe objawy, ewentualnie osłabiające toksyczność „cesarza”;
  • zioło „ambasador”, „przewodnik”, kierujące działanie receptury do odpowiednich meridianów lub narządów oraz łagodzące zbyt drastyczne działanie innych ziół – to tzw. zioło kierunkowe. Zioła kierunkowe to unikalne rozwiązanie chińskiej farmakologii, pozwalające precyzyjnie ukierunkować działanie receptury dokładnie tam, gdzie jest to potrzebne!

Aby prawidłowo dobrać zioła, oprócz meridianu i narządu, na który mają działać, trzeba uwzględnić również smak i termikę, a co za tym idzie – kierunek ich działania (zgodnie z zasadą smaków kierunkowych). 
Sztuka fitoterapii chińskiej polega na harmonizowaniu i równoważeniu różnych działań terapeutycznych ziół oraz uzyskaniu efektu synergii. Od najdawniejszych czasów znane są niekorzystne połączenia ziół, które niwelują wzajemnie swoje działanie (więc nie są stosowane), oraz kombinacje ziół, które działają kompleksowo i na kilku poziomach, umożliwiając całościowe i zarazem zindywidualizowane leczenie.
Według chińskiego różnicowania syndromów wzorzec patologii przejawiający się chorobą opisaną jako COVID-19 to: najpierw zablokowanie obiegu funkcjonalnego Płuc przez zewnętrzne Zimno-Wilgoć z Toksynami, co potem prowadzi do powstania Gorąca-Wilgoci w obiegu Płuc, wraz z Toksynami w obiegu Płuc i Śledziony (Uwaga: nazwy narządów w rozumieniu medycyny chińskiej, a nie anatomii i fizjologii medycyny zachodniej). Następnie, po transformacji zewnętrznego patogenu w Gorąco, pojawia się w tych narządach Gorąca Wilgoć i śluz6, a Toksyny są cały czas obecne. 
Gdy mamy do czynienia z wirusem SARS-CoV-2, to z punktu widzenia medycyny chińskiej mamy następującą sytuację: zewnętrzny łączony patogen Zimna-Wilgoci lub Wiatru z Zimnem i Wilgocią, plus Toksyny. Tego typu zewnętrzny patogen atakuje Powierzchnię – to etap pierwszy. Przez w ten sposób osłabioną Powierzchnię patogen Zimna przekształca się w Gorąco, atakując przede wszystkim Płuca, ale również Żołądek i Śledzionę – etap drugi. Pojawia się wtedy gorączka i suchy kaszel bez śluzu i duszność, mogą też być wymioty i biegunka. Kolejny etap rozwoju choroby charakteryzuje się dużą ilością nagromadzeń śluzu, wysięków w płucach, a temperatura wzrasta do 39o C – to ostatnia próba zwalczenia patogenu przez organizm. Do tego etapu nowo opracowana receptura chińska Qing Fei Pai Du Yin działa doskonale i możliwe jest pełne wyleczenie. Na podstawie chińskich badań wiadomo, że podawanie jej przez 10 dni daje ok. 90-procentową skuteczność leczenia. Również w stanie ciężkim – pod warunkiem że temperaturę uda się utrzymać na poziomie 39o C lub mniej – pacjent ma szansę na wyleczenie w ciągu tygodnia. Natomiast w stanie krytycznym choroby płuca są dosłownie zalewane przez wilgoć i śluz i tak nim wypełnione w głębi, że pacjent dosłownie się topi – tu szanse wyleczenia tą recepturą są niewielkie lub żadne – dlatego należy ją podawać jak najszybciej, we wcześniejszych stadiach7. 
Medycyna chińska oferuje również znacznie precyzyjniej dobierane i modyfikowane receptury – w zależności od stadiów choroby i objawów danego pacjenta8. Jednak w przypadku e...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy