Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

20 sierpnia 2021

NR 26 (Sierpień 2021)

Boczniaki ostrygowate (Pleurotus ostreatus) w diecie – jak wspomagają zdrowie

20

Obecnie obserwuje się coraz więcej zachorowań na choroby układu krążenia, cukrzycę, dyslipidemię, nadciśnienie tętnicze oraz otyłość. Zaburzenia metaboliczne są głównymi czynnikami pojawienia się tych chorób. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w 2018 r. z powodu następstw chorób układu krążenia zmarło 17,9 miliona ludzi, co stanowi 31% wszystkich zgonów1. Liczba zachorowań na choroby kardiometaboliczne oraz duży przyrost przypadków śmiertelnych będących ich następstwem, są silnie uzależnione od czynników, takich jak: używki (alkohol, tytoń i inne), zbyt mała aktywność fizyczna, niewłaściwa dieta1. To ostatnie wyjaśnia ogromne zainteresowanie konsumentów żywnością funkcjonalną i składnikami żywności, które mogą poprawić zdrowie kardiometaboliczne2. 

Jednocześnie rośnie potrzeba zrównoważonej produkcji żywności, co staje się coraz bardziej widoczne ze względu na rosnącą liczbę ludności i efekty zmian klimatycznych3. Oba wyżej wymienione wymagania spełniają grzyby jadalne, które będąc częścią codziennej, tradycyjnej diety, mogą dostarczyć cennych składników odżywczych, a sposób ich uprawy nie wpływa na degradację środowiska4, 5. 

POLECAMY

Boczniaki ostrygowate Pleurotus ostreatus, zaraz po białych pieczarkach Agaricus bisporus, są najczęściej uprawianymi grzybami jadalnymi na świecie5, 6. Ponadto, boczniaki są źródłem związków bioaktywnych, m.in. β-glukanów, co może wpływać korzystnie na parametry kardiometaboliczne5, 7. Boczniaki dostarczają 
ok. 2 razy więcej β-glukanów niż pieczarki białe8. Błonnik pokarmowy, do którego zalicza się β-glukany, zyskał duże zainteresowanie ze względu na swoją korzystną rolę w zapobieganiu insulinooporności, dyslipidemii, nadciśnieniu tętniczemu i otyłości9. Inne związki bioaktywne, obecne w boczniakach, mogące poprawić zdrowie kardiometaboliczne, to przede wszystkim lowastatyna, która działa hipolipidemicznie przez obniżenie biosyntezy cholesterolu4. Lowastatyna jest organicznym związkiem chemicznym z grupy statyn pochodzenia naturalnego stosowanym jako lek zmniejszający stężenie lipidów. Ponadto w badaniach in vitro wykazano, że bioaktywne peptydy obecne w boczniakach mogą wpływać hamująco na aktywność enzymu konwertującego angiotensynę (hormon odpowiadający za podwyższanie ciśnienia tętniczego krwi)10. Boczniaki wykazują także silne właściwości przeciwutleniające10. 

Na skład odżywczy boczniaków wpływają warunki uprawy4, sposób przechowywania i metoda suszenia19 oraz dalsze procesy przetwórcze10. Zawartość β-glukanów w boczniakach jest różna i zależy od części anatomicznej grzyba, tj. jest różna w kapeluszach i trzonach.

W badaniach realizowanych w Bangladeszu (Kathun i wsp.) gotowane boczniaki (150 g/dzień – 3 razy dziennie 50 g) podawano przez 7 dni jako część posiłku zamiast warzyw11. Osobami biorącymi udział w badaniu byli hospitalizowani pacjenci z cukrzycą typu 2 oraz chorzy z nieprawidłowym poziomem glukozy (na czczo wraz z dyslipidemią). W wyniku interwencji żywieniowej stężenie glukozy w osoczu krwi na czczo (FPG) i 2 godziny po śniadaniu (2hABF) zmniejszyło się średnio o 22% i 23%. Ponadto stwierdzono, że po tygodniu stosowania diety niezawierającej grzybów stężenie FPG oraz 2hABF wzrosło średnio o 13% oraz 20%. Ponowne włączenie boczniaków w 7-dniowej diecie wpłynęło na zmniejszenie stężenia FPG o 23%, a 2hABF o 16%. Wykazano w ten sposób, że włączenie boczniaka do codziennej diety korzystnie wpływa na metabolizm osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów. Inne badanie realizowane w Bangladeszu zostało przeprowadzone wśród kobiet leczonych na cukrzycę typu 2 i – podobnie jak w opisanym wcześniej doświadczeniu – dzienna porcja warzyw została w nim zamieniona na grzyby (200 g/dzień)12. W przedstawionym badaniu boczniaki podawano przez tydzień co dwa miesiące. Cała interwencja żywieniowa trwała 12 miesięcy. Po dietoterapii z boczniakami stwierdzono, że stężenie FPG zmniejszyło się o 12% już po 2 miesiącach stosowania i o 20% po roku spożywania boczniaków, w porównaniu z osobami z grupy kontrolnej. Porównywalne zmiany można było zauważyć w stężeniu glukozy poposiłkowej, gdzie średnia redukcja wynosiła 14% po 2 miesiącach i 28% po 12 miesiącach (podobnie jak wcześniej w grupie kontrolnej nie wystąpiły żadne zmiany). W innym badaniu realizowanym w Bangladeszu mężczyźni leczeni lekami na cukrzycę typu 2 otrzymywali dodatkowo boczniaki w postaci proszku (suszone na słońcu; 3 g/dzień; 3 razy dziennie po 1 g) przez 3 miesiące13. Po tym czasie stężenie FPG oraz hemoglobiny glikowanej (HbA1c) spadło odpowiednio o 18% i 13%. Jayasuriya i wsp. przeprowadzili na Sri Lance badania wśród osób leczonych na cukrzycę typu 2 oraz wśród osób zdrowych, podając im liofilizowane grzyby w postaci proszku (50 mg/kg masy ciała)14. U osób zdrowych spożywanie grzybów przez 4 dni spowodowało zmniejszenie stężenia FPG o 6%. W dalszym doświadczeniu z tymi samymi osobami badano efekty przy użyciu doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT). Pierwszy OGTT został wykonany 2 godziny po spożyciu wody (kontrola), po codziennym przyjmowaniu proszku z boczniaków przez 14 dni. Następnie wykonano drugi test – po 2 godzinach od spożycia preparatów grzybowych – i wykazano spadek stężenia glukozy o 16% w porównaniu z próbą z wodą. W kolejnym doświadczeniu badano efekt pojedynczego podania preparatu grzybowego, który został spożyty 30 minut przed porównaniem OGTT, gdzie wcześniej została podana woda (kontrola). Po upływie 2 godzin stężenie glukozy zmniejszyło się o ok. 15%, a stężenie insuliny wzrosło o 22%. Wspomniani wyżej Khatun i wsp. badali również wpływ spożywania grzybów na zawartość lipidów w surowicy krwi11. Zmniejszeniu stężenia FPG po pierwszej interwencji boczniakami towarzyszył spadek stężenia trójglicerydów (TG) o 28% oraz cholesterolu całkowitego (TC) o 8%. Po tygodniu bez stosowania grzybów stężenie TG wzrosło o 11%, a TC o 6%. W powtórzonym badaniu z zastosowaniem grzybów stężenie TG i TC ponownie zmniejszyło się odpowiednio o 9% i 13%. W innych badaniach prowadzonych w Bangladeszu także zaobserwowano, że spadkowi stężenia FPG po spożyciu boczniaków towarzyszył spadek TG i TC. Efekt ten był znaczący już po 2 miesiącach (średnie zmniejszenie TG o 19% i TC o 12%), przy czym podobną redukcję odnotowano po roku (TG o 20%, TC o 20%) w porównaniu z parametrami mierzonymi na początku interwencji12. Stężenie cholesterolu LDL pozostało niezmienione. Brak zmian stężenia TG, TC i LDL był obserwowany także w grupie kontrolnej. W doświadczeniu Schneidera i wsp. w Niemczech badano osoby dorosłe z umiarkowaną, nieleczoną hiperlipidemią15. Codzienne spożycie zupy dostarczającej 30 g liofilizowanych boczniaków przez 3 tygodnie zmniejszyło stężenie TG średnio o 23%, podczas gdy o 25% wzrosło ono w grupie kontrolnej, która zamiast zupy grzybowej otrzymała zupę pomidorową. Istotne efekty hipolipemiczne uzyskano także w niekontrolowanym badaniu klinicznym Kajaby i in., realizowanym na Słowacji, w którym uczestników z objawami dyslipidemii leczono podając im dziennie 10 g liofilizowanych boczniaków w proszku przez 6 tygodni16. Stężenie TG, TC i stosunek TC/HDL uległy znacznemu zmniejszeniu w porównaniu z sytuacją wyjściową odpowiednio średnio o 36%, 22% i 24%. W kolejnym doświadczeniu (Choudhury i ws...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy