Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

24 sierpnia 2018

NR 8 (Sierpień 2018)

Dietoterapia w trądziku

0 378

Trądzik niejednej osobie spędza sen z powiek, zwłaszcza że często niełatwo z nim wygrać. Przyczyny powstawania trądziku są złożone i indywidualne, ale z pewnością można znacząco wpłynąć na stan skóry, zmieniając nawyki dietetyczne.

Trądzik jest wypadkową nadmiernego wydzielania sebum, zaburzeń w funkcjonowaniu komórek skóry (szybki podział, opóźniona separacja), nierównowagi flory bakteryjnej na skórze oraz prozapalnej reakcji organizmu.
W latach 50. trądzik nazwany został „cukrzycą skóry” – ze względu na negatywny wpływ insuliny na wydzielanie sebum. W jego patogenezie duże znaczenie mają też androgeny, zwłaszcza wydzielany w momencie reakcji stresowej kortyzol. Androgeny zwiększają wydzielanie sebum, powodując zwiększony łojotok skóry zarówno twarzy, jak i głowy.Trądzik ma też istotny komponent zapalny, a sam stan zapalny często wywoływany jest stresem oksydacyjnym, który potęguje niewłaściwa dieta.

Dieta ma znaczenie

Wiele osób zmagających się z trądzikiem zastanawia się, czy dieta ma znaczenie. Na pewno każdy z Czytelników zna osobę, która nie zwraca uwagi na zdrowe odżywianie, nie dba o sen czy aktywność fizyczną, a cerę ma idealnie gładką. Skłonność do różnych schorzeń jest indywidualna, ale życie w krajach wysokorozwiniętych zdecydowanie jest jednym z czynników sprzyjających trądzikowi. Wystarczy popatrzeć na obszary świata, gdzie żyje się w tradycyjny sposób. Łatwo zauważyć, że u osób zamieszkałych takie rejony trądzik po prostu nie występuje. Nie jest to tylko kwestia nieprzetworzonej diety, ale również zmniejszonego zanieczyszczenia środowiska, mniejszej ilości toksyn w produktach osobistych, reguralnego snu i zmniejszonego poziomu stresu. 
Przez ostatnie dekady było dużo wątpliwości, czy dieta faktycznie może mieć wpływ na trądzik. Dziś nie mamy wątpliwości, że jedzenie, które spożywamy, wpływa na produkcję sebum, stan zapalny czy wydzielanie hormonów.

  1. Cukier
    Zarówno cukier w czystej postaci, jak i przetworzone węglowodany będą stymulowały wydzielanie przez trzustkę insuliny. Insulina zaś wyzwala produkcję androgenów, dzięki czemu zwiększa się produkcja sebum. Nie bez powodu leki stosowane w przypadku insulinooporności, takie jak metformina, powodują redukcję zmian trądzikowych. Gdy insulina jest podniesiona, spada IGFBP-3 – hormon, który odpowiada za prawidłowe obumieranie komórek skóry, co zapobiega blokowaniu porów. Podniesiony poziom insuliny podnosi poziom IGF-1, który stymuluje nadmierny rozrost komórek skóry i nie pozwala IGFFBP-3 w pełni spełniać swojej funkcji. Nadmiar IGF-1 pobudza do pracy również gonady, które zaczynają produkować dużą ilość androgenów, co z kolei jest przyczyną nadmiernego wydzielania sebum.
  2. Nabiał
    Dermatolodzy od dłuższego czasu odradzają pacjentom z trądzikiem spożywanie mleka. Naukowcy od lat badają mechanizmy stojące za nasileniem trądziku po spożyciu mleka. Wnioski z tych badań wskazują na zwiększoną reakcję ze strony isnuliny po spożyciu mleka, a co za tym idzie – na zwiększone wydzielanie androgenów. Spożywanie mleka może zwiększyć wydzielanie IGF-1 nawet o 20%. Ponadto jedna z protein zawarta w mleku jest łatwo konwertowana do tłuszczu znajdującego się w gruczołach łojowych. Co ciekawe, nie obserwuje się korelacji pomiędzy trądzikiem a fermentowanymi produktami mlecznymi, prawdopodobnie dlatego, że bakterie w fermentowanych produktach wykorzystują IGF-1.
  3. Omega-3 i omega-6
    Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 są uważane za niezbędne, ponieważ organizm nie potrafi ich sam syntezować i muszą być pozyskiwane z jedzenia. Stosunek pomiędzy nimi dramatycznie zmienił się przez ostatnie kilkaset lat. W typowej zachodniej diecie spożycie omega-6 jest nawet kilkanaście razy wyższe niż spożycie omega-3. Kwasy tłuszczowe omega-3 uważane są za antyzapalne. Równowaga obu rodzajów zapewnia równowagę kwasów tłuszczowych w skórze, przez co zmniejsza się nasilenie chorób zapalnych skóry, do których trądzik również się zalicza. Największą zawartość omega-6 w polskiej diecie stanowią przetworzone oleje roślinne. Stan zapalny wywołany przez omega-6 istnieje głównie dzięki hormonowi IL-1 alpha, który powoduje, że komórki skóry się zlepiają i blokują pory. Zablokowane pory są czynnikiem niezbędnym dla rozwoju trądziku.
  4. Gluten
    Bardzo dużo osób zauważa poprawę cery po wykluczeniu z diety glutenu. Pełne ziarna oraz warzywa strączkowe zawierają substancje antyodżywcze, czyli lektyny, które po dostaniu się do krwiobiegu mogą mieć negatywny wpływ na skórę. Przede wszystkim hamują aktywność enzymu odpowiedzialnego za rozpuszczanie białek, co powoduje solidniejsze połączenie komórek skóry i w rezultacie doprowadza do blokowania porów. Gdy hormony nie mogą poprawnie działać, skóra zaczyna nadmiernie przerastać. Ponadto gluten powoduje zwiększoną przepuszczalność jelit, dzięki czemu niestrawione proteiny jedzenia mogą dostawać się do krwiobiegu i stymulować układ odpornościowy. W konsewncji powstaje chroniczny stan zapalny, który będzie zmniejszał wrażliwość komórek na insulinę i nasilał zmiany skórne.
  5. Flora bakteryjna jelit
    Nieodpowiednia dieta, nadużywanie antybiotyków czy stres mogą powodować szereg problemów z układem pokarmowym – od dysbakteriozy po zwiększoną przepuszczalność jelit i nietolerancje pokarmowe. Zaburzona praca jelit prowadzi do chronicznego stanu zapalnego. Wolne rodniki powodują uszkodzenie sebum – zawartość tlenu jest zmniejszona, co powoduje, że skóra jest bardziej podatna na działanie beztlenowych bakterii P. Acnes.
    Ponadto w jelitach produkowana jest substancja P, która jest neuropeptydem wpływającym na zdrowie jelit i skóry. Zmieniona flora bakteryjna stymuluje jej wydzielanie i wpływa na produkcję sebum oraz jego kompozycję.
  6. Przetworzone jedzenie
    Posiłki wysokoprzetworzone nie tylko wywołują duży skok insuliny i androgenów we krwi, ale również promują stres oksydacyjny i stan zapalny. Wysoko przetworzone produkty zawierają najczęściej większość problematycznych dla cery składników, takich jak: gluten, nabiał, nadmiar omega-6 i, oczywiście, cukier. Dla przykładu paczka ciastek zawiera mleko, pszenicę, utwardzone tłuszcze roślinne i dużo cukru. Po ich zjedzeniu w organizmie będzie podwyższony poziom insuliny, co z kolei zmniejsza hormony odpowiedzialne za prawidłowe obumieranie komórek skóry i zwiększa ryzyko zablokowania porów. Zwiększa się więc poziom hormonu stymulującego nadmierny rozrost komórek skóry. W konsekwencji mamy zaburzenia keratynizacji skóry i wydzielania sebum. Dodatkowo nieodpowiedni stosunek kwasów tłuszczowych promuje stan zapalny.

Czego unikać?

Z diety osób walczących z problemami trądzikowymi należy zdecydowanie wykluczyć:

  1. Nabiał
    Unikaj wszelkiego rodzaju mleka i jego pochodnych, takich jak ser, masło, śmietana, jogurt czy lody. 
  2. Gluten 
    Zboża glutenowe to pszenica, żyto, jęczmień i orkisz. Wyklucz więc zawierające gluten kasze, pieczywo, makarony, ciastka, kawę zbożową, piwo, gotowe dania zawierające hydrolizat białka roślinnego, zupy z zasmażką, naleśniki, pierogi, uszka czy placki.
  3. Drożdże
    Zawarte są we wszelkiego rodzaju wypiekach, ale również w piwie, winie czy tofu. Fermentowane warzywa są dozwolone.
  4. Przetworzone mięsa i ryby
    Unikaj wędlin o skomplikowanym składzie oraz bardzo tłustych kawałków mięs. Nie kupuj również puszkowanego mięsa i ryb w puszkach.
  5. Cukier
    Nie jedz wszelkiego rodzaju słodyczy: cukierków, batonów, ciastek, czekolad czy żelków. Do słodzenia używaj małej ilości cukru kokosowego, ksylitolu czy stevii. Unikaj również suszonych owoców czy syropów (daktylowy, z agawy, klonowy).
  6. Tłuszcze roślinne
    Wyeliminuj przetworzone tłuszcze roślinne, takie jak margaryny czy oleje roślinne, za wyjątkiem oliwy z oliwek, oleju rzepakowego i oleju lnianego.

Co wprowadzić?

Należy pamiętać, by w diecie antytrądzikowej znalazły się:

  1. Warzywa i owoce
    Jedz co najmniej kilka porcji warzyw i jedną porcję owoców dziennie. Warzywa i owoce są bogate w antyoksydanty, witaminy, błonnik i fitoskładniki. Wybieraj owoce o niższej zawartości cukru.
  2. Dobrej jakości białko
    Postaw na chude mięsa, podroby i jajka z wolnego wybiegu. Staraj się nie smażyć ani nie piec mięsa zbyt długo.
  3. Tłuste ryby
    Wprowadź do diety bogate w omega-3 ryby, takie jak łosoś, sardynki, makrela czy śledź. Im mniejsza i im krócej żyjąca ryba, tym mniejsza koncentracja w niej toksyn.
  4. Witaminy i minerały
    Gładka cera potrzebuje witamin A, D, E oraz cynku. Znajdziesz je w podrobach, marchwi, oliwie, awokado, pestkach dyni czy rybach.
  5. Makroskładniki
    Staraj się, aby posiłki były zbilansowane i zawierały białko, tłuszcze i węglowodany. Aby nie stymulować zwiększonego wydzielania insuliny, unikaj jedzenia posiłków składających się tylko z węglowodanów.
  6. Jelita
    Aby zadbać o jelita, pij reguralnie rosół bogaty w kolagen oraz spożywaj fermentowane produkty, takie jak kiszonki czy kombucha. Fermentowane produkty podnoszą jednak poziom histaminy, dlatego obserwuj, czy stan skóry nie pogarsza się po ich spożyciu.

Suplementacja pomocna w trądziku 

  1. Witamina A
    Witamina A jest antyoksydantem z grupy retinoidów. Od wielu lat retinoidy w postaci kremów czy żeli są przepisywane przez dermatologów jako zewnętrzna kuracja przeciwtrądzikowa. Witamina A jest niezbędna dla prawidłowego rogowacenia się skóry, a ponadto wykazuje ona działanie antyzapalne. Witamina A w postaci aktywnej, czyli retinolu, występuje tylko w źródłach zwierzęcych. Standardowa dawka suplementy to ok. 10 tysięcy jednostek.
  2. Omega-3
    Niezbędne kwasy tłuszczowe omega-3 znajdują się przede wszystkim w tłustych rybach. Wykazują silne antyzapalne właściwości. U osób z trądzikiem poleca się suplementację EPA w dawce do 2 gramów. Warto zwrócić uwagę na skład preparatu zawierającego omega-3, ponieważ większość suplementów ma przewagę DHA nad EPA. Kwasy EPA wykazują lepsze właściwości antyzapalne niż DHA.
  3. Cynk
    Cynk jest minerałem pełniącym szereg funkcji w organizmie i szczególnie ważnym dla pacjentów zmagających się z trądzikiem. Cynk wykazuje właściwości antyoksydacyjne i antyzapalne. Pomaga również zmniejszyć produkcję sebum. Dawka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy