Dołącz do czytelników
Brak wyników

Naturoterapia u dzieci

17 lutego 2020

NR 17 (Luty 2020)

Wpływ karmienia piersią na zdrowie dziecka

38

Wyłączne karmienie piersią do szóstego miesiąca życia oraz kontynuowanie karmienia naturalnego wraz z rozszerzaniem diety o pokarmy stałe od drugiego półrocza życia jest wzorcowym sposobem żywienia małych dzieci. Mleko kobiece jest żywą tkanką, dopasowującą się do zmieniających się potrzeb żywieniowych i immunologicznych niemowlęcia oraz wartościowym składnikiem diety małych dzieci bez względu na ich wiek oraz miejsce zamieszkania. Karmienie naturalne wspiera prawidłowy rozwój fizyczny, poznawczy i emocjonalny dziecka.

Karmienie piersią niesie korzyści zdrowotne niezależnie od wieku dziecka. Dla noworodków urodzonych przedwcześnie podawanie mleka kobiecego stanowi nie tylko formę karmienia, ale jest elementem procesu leczenia na oddziale intensywnej terapii2. Mleko produkowane przez matkę wcześniaka jest wysokokaloryczne oraz ma znaczące właściwości przeciwinfekcyjne3. Wcześniaki, którym podawany jest pokarm matki, mają wyższą szansę przeżycia i niższe ryzyko wystąpienia martwiczego zapalenia jelit, retinopatii wcześniaczej, sepsy i innych infekcji4. Są też rzadziej hospitalizowane w pierwszym roku życia i mają wyższy poziom inteligencji niż niemowlęta karmione mieszanką5. W sytuacji braku dostępności odpowiedniej ilości pokarmu matki, rekomenduje się podawanie noworodkom urodzonym przedwcześnie mleka kobiecego z banku mleka – dopiero trzecim wyborem jest mieszanka dla wcześniaków6.

R e k l a m a

Skład mleka kobiecego

Mleko kobiece jest nie tylko dopasowane do potrzeb niemowlęcia i zapewnia – poza witaminami D3 oraz K, które powinny być suplementowane – wszystkie niezbędne składniki odżywcze na pierwsze sześć miesięcy jego życia1. Zawiera również szereg substancji bioaktywnych, w tym:

  • hormony odpowiadające za regulację głodu i łaknienia oraz równowagę energetyczną (leptyna, adiponektyna, grelina, rezystyna, obestatyna);
  • czynniki wzrostu, odpowiadające za wzrost komórek, procesy naprawcze oraz dojrzewanie organów i układów (EGF, IGF-I, NGF, TGF);
  • antyoksydanty (m.in. witaminy A, E, C, beta-karoten, laktoferyna);
  • komórki macierzyste, których rola nie jest do końca poznana – spekuluje się, że mogą być odpowiedzialne za zmniejszone ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory u dzieci karmionych piersią;
  • czynniki wspomagające układ odpornościowy – czynniki przeciwbakteryjne (m.in. immunoglobuliny IgA, IgG i IgM, laktoferyna, lizozym, oligosacharydy, prebiotyki), czynniki odpowiedzialne za rozwój tolerancji (cytokiny), czynniki stymulujące układ immunologiczny (m.in. makrofagi, neutrofile, limfocyty, długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe, nukleotydy) oraz czynniki przeciwzapalne (m.in. antagonista receptora interleukiny-10, czynniki adhezyjne, osteoprotegeryna)7, 8.
     

R e k l a m a


Korzyści płynące z karmienia piersią

Nawet jednorazowe nakarmienie noworodka piersią ma pozytywny wpływ na jego układ immunologiczny. Już kilka kropel pokarmu kobiecego podanych na błony śluzowe noworodka (tzw. żywienie troficzne) wspiera wzrost poziomu czynników immunoprotekcyjnych we krwi i pobudza układ odpornościowy do walki z patogenami9.
W żołądku dziecka karmionego piersią z połączenia mleka kobiecego oraz kwasu oleinowego powstaje cząsteczka HAMLET (Human Alpha-lactalbumin Made Lethal to Tumor cells), która ma działanie przeciwnowotworowe10. Badania nad działaniem HAMLET i potencjalnym wykorzystaniem go w terapii onkologicznej trwają.
Wśród niemowląt karmionych piersią udokumentowano niższe ryzyko wystąpienia:

  • biegunki infekcyjnej,
  • infekcji dróg oddechowych,
  • zapalenia ucha środkowego,
  • zakażenia układu moczowego,
  • bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • bakteriemii,
  • zespołu nagłego zgonu niemowląt (SIDS)11, 12, 13.

Dzieci karmione piersią rzadziej zapadają na choroby infekcyjne, a jeśli zachorują, lżej je przechodzą, rzadziej są hospitalizowane14 i rzadziej umierają15. Korzyści te trwają tak długo, jak długo dziecko jest karmione piersią.
Istnieją także dowody na pozytywne odległe skutki karmienia naturalnego, sięgające nawet okresu dorosłości. Osoby, które w okresie niemowlęcym były karmione piersią, mają niższe ryzyko wystąpienia:

  • nadwagi i otyłości,
  • cukrzycy typu 1 i 2,
  • nadciśnienia tętniczego,
  • astmy,
  • atopowego zapalenia skóry,
  • chłoniaka nieziarniczego i ziarnicy złośliwej,
  • białaczki limfatycznej i szpikowej,
  • choroby Leśniowskiego-Crohna,
  • raka piersi w okresie premenopauzalnym11, 12, 16.

Karmienie piersią jest jednym z filarów tzw. wczesnego programowania metabolicznego, rozumianego jako wpływ czynników środowiskowych oraz doświadczeń żywieniowych dziecka w okresie prenatalnym i pierwszych trzech latach życia na jego zdrowie w dorosłości poprzez zmiany utrwalone dzięki epigenetycznej regulacji ekspresji genów17.
Karmienie piersią zmniejsza ryzyko rozwoju próchnicy wczesnodziecięcej u niemowląt18, a w wieku poniemowlęcym nie jest niezależnym czynnikiem ryzyka19. Mleko ludzkie mimo zawartości laktozy (cukru mlecznego) nie jest próchnicogenne, ponieważ powoduje włączanie się wapnia i fosforu w szkliwo zęba i nie obniża znacząco pH płytki nazębnej. Z uwagi na zawartość laktoferyny i przeciwciał pokarm kobiecy powoduje tylko nieznaczny wzrost bakterii patogennych w jamie ustnej20.
Ssanie piersi umożliwia prawidłowy rozwój twarzoczaszki i chroni dzieci przed wadami zgryzu21, 22.
Mleko kobiece nie traci na wartości wraz z długością karmienia, choć jego skład ulega zmianom w zależności od liczby karmień na dobę. Pojawia się coraz więcej doniesień o ogromnej wartości odżywczej oraz immunologicznej pokarmu matek karmiących dłużej niż rok, który z uwagi na wysoką kaloryczność oraz zawartość białka całkowitego, tłuszczu, laktoferyny, lizozymu i immunoglobuliny A mógłby być niezwykle korzystny dla dzieci urodzonych przedwcześnie, otrzymujących pokarm z banku mleka23, 24.
Długie karmienie piersią zabezpiecza dzieci jedzące wybiórczo przed niedoborami, ponieważ w drugim roku życia przeciętna spożywana ilość mleka mamy dostarcza:

  • 29% zapotrzebowania kalorycznego,
  • 43% zapotrzebowania na białko,
  • 36% zapotrzebowania na wapń,;
  • 75% zapotrzebowania na witaminę A,
  • 76% zapotrzebowania na kwas foliowy,
  • 94% zapotrzebowania na witaminę B12,
  • 60% zapotrzebowania na witaminę C25.

Istnieją również doniesienia wskazujące na pozytywny wpływ karmienia piersią na rozwój poznawczy dzieci, w tym poziom inteligencji26.
Warto podkreślić, że w przypadku pokarmu kobiecego i jego wpływu na zdrowie i rozwój dziecka mamy do czynienia z zależnością dawka – efekt. Korzyści zdrowotne z karmienia naturalnego rosną proporcjonalnie do ilości otrzymywanego przez dziecko mleka – i dotyczy to zarówno całkowitej długości karmienia piersią (każdy dzień się liczy), ale również wielkości dziennej dawki (karmienie mieszane, nawet jeśli dziecko otrzymuje mleko matki tylko raz na dobę, jest korzystniejsze niż karmienie sztuczne)27, 28, 29.

Jak długo karmić piersią?

Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje wyłączne (tzn. bez podawania jakichkolwiek innych pokarmów czy płynów, za wyjątkiem witamin i leków) karmienie piersią na żądanie przez pierwsze 6 miesięcy życia, a następnie wprowadzanie pokarmów stałych z kontynuowaniem karmienia piersią do drugiego roku życia i dłużej1.
Karmienie piersią można kontynuować tak długo, jak matka i dziecko sobie tego życzą. Nikomu dotychczas nie udało się udowodnić, żeby ka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy