Dołącz do czytelników
Brak wyników

Medycyna wschodu

27 października 2022

NR 33 (Październik 2022)

Zioła i produkty wzmacniające organizm znane od lat w tradycyjnej medycynie chińskiej – traganek, cytryniec chiński Część II

0 82

Ziołolecznictwo i dietetyka tradycyjnej medycyny chińskiej to świetne narzędzie do wspierania zdrowia i wzmacniania organizmu. TCM to medycyna energetyczna i kładzie się w niej duży nacisk na wzmacnianie Qi (energii), Xue (krwi i płynów ciała) oraz Esencji tzw. Jing – ponieważ odpowiednia ilość i jakość tych substancji w ciele jest fundamentem dobrego zdrowia.

Dietetyka i ziołolecznictwo w medycynie chińskiej są ze sobą ściśle powiązane, wiele ziół tradycyjnie stosowanych w TCM jako składniki receptur ziołowych możemy zastosować na co dzień w naszej kuchni. Przykładem tzw. ziół kulinarnych jest owoc cytryńca chińskiego i korzeń traganka błoniastego, które mogą stanowić składnik kompotów, kleików ryżowych, zup czy rosołów mocy.  Oba te zioła posiadają bardzo dobre właściwości wzmacniania i wykazują działanie adaptogenne, czyli działają tonizująco na organizm,  aktywują układ odpornościowy, wspierają witalność, przyspieszają procesy regeneracyjne organizmu, usuwają wolne rodniki, a także regulują funkcje układu nerwowego. 

R e k l a m a

Cytryniec chiński

Schisandra chinensis w ciągu ostatnich 20 lat zyskuje coraz większą popularność na Zachodzie jako środek adaptogenny, stosowany w celu poprawy wydolności fizycznej i umysłowej oraz jako zioło o działaniu hepatoprotekcyjnym. W badaniach udowodniono jego działanie: przeciwwirusowe, antybakteryjne, przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwalergiczne, ochronne dla serca, stabilizujące oraz przeciwnowotworowe[17]. Cytryniec chiński działa na układ nerwowy, wzmacniając zdolności poznawcze, wspiera pamięć i koncentrację. Wciąż prowadzone są badania z obiecującymi wynikami nad zastosowaniem cytryńca w wielu chorobach neurologicznych, m.in. w chorobie Parkinsona, udarze mózgu i innych schorzeniach neurodegradacyjnych[20]. Jest również tonikiem dla układu odpornościowego i działa immunostymulująco. W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano, że wyciągi z owoców cytryńca wzmacniają funkcje odpornościowe, zwiększają liczbę leukocytów i funkcję fagocytarną makrofagów oraz stężenie czynników immunologicznych TNF-α i IFN-γ[21]. Cytryniec zawiera lignany o udowodnionym działaniu przeciwnowotworowym, w tym schizandrynę o właściwościach przeciwalergicznych, schizandrynę B – wspierającą zdolności poznawcze i gomisynę, chlorofil, witaminy A, C i E, flawonoidy, kwasy organiczne, garbniki i polisacharydy, olejki eteryczne – ok. 3% i wiele monoterpenów, w tym borneol, 1,8-cyneol, alfa- i beta-pinen oraz seskwiterpeny[17], [18].

Działanie według tradycyjnej medycyny chińskiej 

Wu Wei Zi, czyli owoc cytryńca chińskiego, określany jest jako owoc o pięciu smakach, jednak dominujący jest kwaśny lub inaczej cierpki. Charakter termiczny owoców jest ciepły, działają na obieg czynnościowy Nerek, Serca, Płuc i Wątroby. Według TCM wzmacniają Nerki, są przydatne przy wyczerpaniu fizycznym i umysłowym, przy słabej pamięci i problemach z koncentracją. Tradycyjnie stosowane są w zespole przewlekłego zmęczenia, przy częstomoczu i mimowolnym moczeniu. Działają stabilizująco i uspokajająco na Serce, dlatego polecane są przy bezsenności i palpitacjach. Znane ze swoich właściwości wzmacniania Qi Wątroby, zalecane przy osłabieniu wątroby z powodu długotrwałych chorób lub długotrwałego przyjmowania leków i używek. Owoce cytryńca skupiają Qi Płuc – to określenie medycyny chińskiej wskazuje na ich właściwości ściągające i zamykające powierzchnię skóry. Z tego względu zalecane są np. przy spontanicznych potach, a jeśli potom towarzyszy wyczerpanie, to bardzo dobrze sprawdzi się połączenie cytryńca z tragankiem błoniastym[17].

Cytryniec chiński zaliczany jest w TCM do grupy ziół kulinarnych, może być wykorzystywany jako dodatek do zup, kompotów, kleiku ryżowego lub herbaty. W dietetyce medycyny chińskiej ważne miejsce terapeutyczne zajmują kleiki ryżowe, tzw. congee. Gotując taki kleik ze 100 g ryżu i 10 g cytryńca chińskiego otrzymujemy potrawę, która wzmocni Wątrobę, Nerki i Żołądek. Jest to bardzo dobry przepis, który łagodzi negatywne skutki nadmiernego spożycia alkoholu[18]. Z owoców cytryńca chińskiego w połączeniu z jagodami goji możemy przygotować pyszną herbatę, która wzmocni płyny ciała i Xue. Mieszamy równą część jagód goji i owoców cytryńca chińskiego, możemy przygotować z nich wywar (gotowane całe owoce) lub napar (ze sproszkowanych owoców). Stosujemy 1 łyżkę całych owoców lub 1 łyżeczkę proszku z owoców dwa razy dziennie. Taki napój zalecany będzie, aby uspokoić ducha Serca, oraz przy bezsenności i kołataniu serca, które nasilają się podczas upału lub po intensywnym poceniu się[19].

Tradycyjnie w medycynie chińskiej zioło to jest przeciwwskazane w syndromach gorąca, we wczesnych fazach choroby, kaszlu, w przebiegu ostrej infekcji wirusowej lub bakteryjnej oraz podczas występowania wysypki w przebiegu choroby – ze względu na jego działanie ściągające i zamykające powierzchnię skóry. Po jego spożyciu niektórzy bardzo osłabieni i wrażliwi pacjenci mogą odczuwać niepokój i trudności z zasypianiem, a chorym z zespołem przewlekłego zmęczenia i fibromialgią zaleca się zmniejszenie dawki schisandry. Cytryniec jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, natomiast brak jest dostępnych danych na temat jego zastosowania w trakcie karmienia piersią[17], [18].

Traganek – wsparcie odporności i zioło młodości

Astragalus membranaceus to korzeń traganka błoniastego, zioło chińskie, które staje się coraz popularniejsze z powodu swoich właściwości wspierających układ odpornościowy. Stosowany jest u osób ze skłonnością do częstych i nawracających infekcji układu oddechowego, a także jako tonik w przypadku przewlekłego zmęczenia i przy rekonwalescencji po długotrwałych chorobach. Traganek wykazuje działanie przeciwwirusowe (wirus opryszczki – herpes simplex typ 1) i przeciwzapalne[17]. W badaniach stwierdzono, że składniki ekstraktu z traganka mogą zwiększać aktywność telomerazy – enzymu, który dobudowuje ostatni odcinek nici DNA w dzielących się komórkach. Najwięcej telomerazy znajduje się w intensywnie namnażających się komórkach macierzystych. Wraz z wiekiem w naszym organizmie aktywność telomerazy się zmniejsza, co zdaniem naukowców jest jedną z przyczyn starzenia się ludzkiego organizmu. Traganek ma działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, immunoregulacyjne, przeciwnowotworowe, hipolipidemiczne, przeciwhiperglikemiczne, hepatoprotekcyjne, wykrztuśne i moczopędne. Ekstrakt z suszonego korzenia Astragalus membranaceus, zwany TA-65, powiązano ze znaczącym efektem odwracania wieku w układzie odpornościowym; dlatego określono, że traganek może wpływać przeciwstarzeniowo na układ immunologiczny, mózg i naczynia krwionośne[22].

Traganek zawiera saponiny triterpenowe o działaniu immunomodulującym, chroniącym wątrobę i wzmacniającym zdolności poznawcze, flawonoidy, które wykazują działanie obniżające ciśnienie krwi, a także polisacharydy o działaniu immunomodulującym, hipoglikemicznym i ochronnym dla wątroby oraz nerek[17], [22]. Ekstrakt z korzenia traganka TA-65 ma pozytywny wpływ na płodność męską, przywracanie równowagi hormonalnej oraz poprawę jakości nasienia. W badaniach odnotowano również poprawę wyników czynności nerek oraz normalizację stężenia kreatyniny, kwasu moczowego, sodu i potasu w surowicy[23].

Działanie według tradycyjnej medycyny chińskiej

Huang Qi to zioło o smaku słodkim i termice lekko ciepłej. Według TCM wzmacnia Wei Qi, czyli energię ochronną organizmu, dzięki czemu działa immunomodulująco i tonizująco. Szczególnie polecany jest dla osób z osłabioną odpornością i częstymi nawracającymi infekcjami. Traganek wzmacnia Qi i Xue, jest słodkim tonikiem zalecanym przy anemii, zwłaszcza po dużej utracie krwi, np. kobietom po porodzie, szczególnie w połączeniu z arcydzięglem chińskim jako wywar z obu ziół. Zioło to wzmacnia Qi Śledziony i ma właściwości unoszenia energii w górę. Zalecany przy depresji, szczególnie poporodowej, przewlekłych biegunkach i opadaniu narządó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy