Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

10 grudnia 2018

NR 10 (Grudzień 2018)

Aerozoloterapia górnych dróg oddechowych

0 33

Metody inhalacyjne za pomocą olejków eterycznych są stosowane w lecznictwie od ponad 5000 lat. Na przestrzeni wieków człowiek udoskonalał jedynie narzędzia służące inhalacji – wykorzystując przy tym niemal te same surowce olejkowe. Choć obecnie medycyna wykorzystuje głównie leki syntetyczne, warto wrócić do korzeni i przyjrzeć się możliwościom, jakie dają olejki eteryczne pozyskiwane z roślin.

 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie metody inhalacji są polecane przy infekcjach górnych dróg oddechowych?
  • Które olejki eteryczne wykazują działanie antyseptyczne?
  • Jak przeprowadzićinhalację w domowychwarunkach?

 

Inhalacja jest jedną z najstarszych metod terapii w historii lecznictwa. Jej właściwości lecznicze były znane człowiekowi już w starożytności. Początkowo wykorzystywano w tym celu dymy i opary płonących roślin. Starożytni Egipcjanie wdychali opary lulka czarnego (Hyoscyamus nigra) rzucanego na rozżarzone cegły. Pierwszy przyrząd przypominający inhalator skonstruował Hipokrates na przełomie III i IV wieku przed naszą erą – był to prostu garnek z dziurkami w pokrywie. Natomiast pierwsze wzmianki o inhalacji jako metodzie leczniczej pojawiły się w XII w. – hiszpański lekarz Majmonides zalecał w leczeniu astmy palenie lulka, datury, lobelii oraz belladonny. Na XIX wiek przypada największy rozwój inhalatorów. Wykonane były z ceramiki i służyły wdychaniu par opium w celu łagodzenia kaszlu. Inhalatory przypominające współczesne atomizery pojawiły się natomiast w drugiej połowie XIX w. – rozpylano za ich pomocą perfumy i wody termalne. W połowie XX w.
pojawiały się już specjalistyczne ręczne nebulizatory. Rozpylano nimi wyciągi z nadnerczy, noradrenalinę, mentol, terpentynę i eukaliptus. Przełomowy w historii aerozoloterapii był rok 1948. To właśnie wtedy firma Abbott wprowadziła tzw. Aerohaler, który sterowany był wdechem i umożliwiał inhalację penicyliną w dawce 100 000 j.m. Pierwsze nebulizatory ultradźwiękowe pojawiły się w Europie Zachodniej w latach 60. XX w.1. 

Układ dwufazowy

Aerozol uzyskany w czasie inhalacji jest najczęściej układem dwufazowym, w którym fazą rozpraszającą jest gaz, np. powietrze lub tlen, a fazą rozpraszaną ciecz w postaci mgiełki lub cząstki stałe tworzące pył. Układ ten jest niestabilny, a rozpraszane cząstki różnią się kształtem i wielkością, które wpływają na stopień penetracji układu oddechowego. Inhalacje znalazły zastosowanie w leczeniu astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, mukowiscydozy, rozstrzenia oskrzeli oraz zespołu nieruchomych rzęsek. W ostatnich latach wykorzystuje się je z powodzeniem także w leczeniu zapaleń oskrzeli, zapalenia zatok i krtani, zakażeń grzybiczych oraz stanów po zabiegach operacyjnych w obrębie układu oddechowego2. 

R  e  k  l  a  m  a                                  

Zaletami aerozoloterapii są szybkość docierania leku do miejsca działania i wysoka skuteczność w oskrzelach, przy jednoczesnym minimalnym stężeniu leku we krwi. Dzięki aerozoloterapii możemy wykorzystywać substancje, które z różnych względów nie mogą być podane doustnie, dożylnie lub domięśniowo.

Nebulizacja

Szczególną odmianą inhalacji jest nebulizacja. Wykorzystuje ona zewnętrzne źródło energii, dzięki czemu nie wymaga od chorego koordynacji oddechu ani wysiłku. Świetnie sprawdza się więc u dzieci, starszych pacjentów i chorych niewspółpracujących z personelem. 

Nebulizator – w przeciwieństwie do tradycyjnego inhalatora – zawiera wyłącznie czysty lek rozproszony w roztworze soli fizjologicznej, bez szkodliwych dla chorych i atmosfery gazów rozprężąjących. Dla niektórych nebulizacja może okazać się jednak czasochłonna, mało mobilna i skomplikowana w obsłudze.
Burzliwy rozwój aerozoloterapii świadczy o niegasnącej popularności tej metody leczenia. Obecnie przestała być ona wyłącznie dostępna w lecznictwie ambulatoryjnym, ale stosowana jest również w warunkach domowych. W leczeniu chorób układu oddechowego z wykorzystaniem inhalacji znalazły zastosowanie leki syntetyczne – glikokorykosteroidy, beta-2-mimetyki, mukolityki, kromony, niektóre antybiotyki, ale również preparaty roślinne i olejki eteryczne3.

 

Olejki roślinne

Inhalacje przy pomocy olejków eterycznych są pomocne w zwalczaniu objawów przeziębienia, grypy, a nawet zapalenia zatok. Potrafią zmniejszyć uciążliwy katar, łagodzą kaszel oraz ułatwiają oddychanie. Na szczególną uwagę zasługują olejek anyżowy (Oleum Anisi), eukaliptusowy (Oleum Eucalypti) oraz tymiankowy (Oleum Thymi). W formie inhalacji można stosować również olejek szałwiowy (Oleum Salviae), sosnowy (Oleum Pini), pichtowy (Oleum Pichti), terpentynowy (Oleum terebinthinae) lub jodłowy (Oleum Piceae). Olejki te drażnią błonę śluzową oskrzeli, prowadząc do nasilonego wydzielania śluzu i pobudzenia ruchu rzęsek nabłonka migawkowego wyścielającego drogi oddechowe. Prowadzi to do nasilenia odruchu kaszlu i ewakuacji zalegającej wydzieliny na zewnątrz. 

Olejek tymiankowy (Oleum Thymi) jest pozyskiwany z ziela tymianku (Thymi herba) i ma postać brunatnoczerwonej cieczy o charakterystycznym zapachu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy