Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

29 czerwca 2018

NR 7 (Czerwiec 2018)

Akupunktura w terapii udaru mózgu

0 480

Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że do normalnego funkcjonowania niezbędna jest prawidłowa praca mózgu. Jest jednak szereg czynników, które mogą ją zakłócać – jednym z nich jest udar, którego bezpośrednią przyczyną jest zaburzenie krążenia mózgowego. Warto więc wiedzieć, na czym polega terapia z wykorzystaniem akupunktury w przypadku udaru i jakie długotrwałe efekty może przynieść.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak w medycynie chińskiej postrzegany jest mózg?
  • Jakie są przyczyny powstawania udaru według medycyny chińskiej?
  • Które punkty akupunkturowe wzmocnią terapię udaru?

Mózg, a poprawnie mózgowie (encephalon), to część ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Można określić go jako duży objętościowo narząd wewnętrzny. Jego masa u przeciętnego dorosłego człowieka waha się od 1200 do 1600 gramów. U statystycznego dorosłego mężczyzny waży około 1375 gramów, a u kobiety około 1240 gramów. Zbudowany jest z neuronów, czyli komórek nerwowych. Ich liczba dochodzi nawet do 100 miliardów. Neurony łączą się ze sobą dzięki wypustkom nerwowym – aksonom i dendrytom. Komórka nerwowa ma tylko jeden akson, ale wiele dendrytów. Połączenie to może funkcjonować dzięki synapsom – miejscu komunikacji błony kończącej akson z błoną komórkową drugiej komórki. Połączenie to pozwala na przesyłanie informacji.

Budowa mózgu

Mózg umieszczony jest we wnętrzu czaszki i otoczony trzema oponami (błonami łącznotkankowymi). Ich główna funkcja to ochrona przed uszkodzeniem mechanicznym. Pomiędzy nimi znajduje się płyn mózgowo-rdzeniowy, który spełnia funkcję amortyzacyjną. Są to:

  • opona twarda – gruba błona, której część zewnętrzna tworzy jednocześnie okostną czaszki. Blaszka wewnętrzna tworzy trzy fałdy wnikające w szczeliny mózgowe,
  • opona pośrednia, zwaną pajęczynówką – cienka i delikatna, leży pod oponą twardą, a złożona jest głównie z wody, nie jest unerwiona ani unaczyniona,
  • opona miękka – przylega bezpośrednio do mózgu, jest silnie unaczyniona. Wnika we wszystkie zagłębienia i bruzdy mózgu. Utrzymuje kształt i konsystencję mózgowia i rdzenia.

Mózgowie złożone jest z kilku części: kresomózgowia, międzymózgowia, śródmózgowia i tyłomózgowia, a także rdzenia przedłużonego.

Kresomózgowie składa się z dwóch półkul, spoidła mózgu, blaszki końcowej, jądra podstawnego, hipokampu, komór bocznych, sklepienia oraz węchomózgowia. Półkule oddzielone są od siebie podłużną szczeliną. Półkula lewa odpowiedzialna jest za myślenie logiczne, kojarzone z naukami ścisłymi. Analogicznie prawa półkula związana jest z myśleniem artystycznym i twórczym. Uszkodzenie włókien nerwowych w obrębie którejś z półkul powoduje porażenie mięśni po stronie przeciwnej. Związane jest to z przechodzeniem włókien nerwowych na stronę przeciwną. Powierzchnię kresomózgowia pokrywa istota szara. Liczne fałdy znajdujące się w obrębie kory zwiększają powierzchnię mózgu. Jedynie jedna trzecia kory widoczna jest na powierzchni mózgu, pozostała jej część wypełnia bruzdy. W każdej półkuli kresomózgowia wyróżnia się płaty:

  1. Czołowy – związany ze świadomym myśleniem i poczuciem tożsamości. Odpowiedzialny jest przede wszystkim za działanie, czyli funkcje wykonawcze. Związane jest to z występowaniem kory motorycznej. Znajduje się tu również kora ruchowa mowy.
  2. Skroniowy – znajdują się w nim kora słuchowa i ośrodki węchowe. W tym płacie dokonują się również analiza i synteza doznań słuchowych. 
  3. Ciemieniowy – przeważają w nim komórki czuciowe, choć znajdują się też ruchowe. Dochodzą tu sygnały czucia powierzchniowego skórnego (dotyku, bólu, temperatury itp.) oraz pewne odmiany sygnałów wewnętrznych, takie jak zmiana napięcia mięśni, sygnalizująca zmianę położenia ciała. Ponadto odpowiada za czucie dotyku, temperatury, bólu, orientację przestrzenną, modelowanie relacji przestrzennych ruchów palców, integrację ruchu i wzroku w jedno wrażenie, koordynację i wyobraźnię przestrzenno-ruchową, a także rozumienie języka symbolicznego i pojęć abstrakcyjnych.
  4. Potyliczny – znajdują się w nim ośrodki wzroku, dokonywane są analiza kolorów, ruchów, kształtów i głębi, a także skojarzenia wzrokowe.

Międzymózgowie składa się: z podwzgórza, wzgórza oraz nadwzgórza, połączonego z szyszynką. Wzgórze pośredniczy w przekazywaniu impulsów nerwowych z rdzenia oraz dolnych części mózgu do kory. W podwzgórzu, pozostającym w kontakcie z przysadką mózgową, znajdują się ośrodki: sytości, głodu, pragnienia, zaspokojenia pragnienia, popędu płciowego, ucieczki, agresji i termoregulacji oraz ośrodki regulujące przemianę cukrów i tłuszczów, ciśnienie krwi oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Ośrodki podwzgórzowe mają również udział w procesie zasypiania.

Struktura ta jest ponadto istotnym narządem neuroendokrynnym związanym z wazopresyną i oksytocyną. Ponadto szyszynka wydziela melatoninę, regulując cykl dobowy.

Z kolei w obrębie śródmózgowia biegną szlaki nerwowe wiodące do wyższych części mózgu, a także ośrodki części instynktów i odruchów. Znajdujące się w dolnej części śródmózgowia cztery ciałka czworacze są właśnie ośrodkami części odruchów wzrokowych, na przykład odruchu źrenicznego (ciałka górne) oraz odruchu słuchowego (ciałka dolne).

W skład tyłomózgowia wchodzą natomiast móżdżek oraz most. Móżdżek, podobnie jak kresomózgowie, podzielony jest na dwie półkule połączone robakiem, silnie rozwinięte i pofałdowane, pokryte korą móżdżku. Do móżdżku docierają informacje pochodzące z receptorów całego ciała, przez co odgrywa on ważną rolę w kontroli motorycznej. Znajdują się w nim ośrodki równowagi pozwalające na prawidłową koordynację ruchową oraz utrzymanie właściwej postawy ciała.

Rdzeń przedłużony nazywany jest również zamózgowiem. Łączy on mózg z rdzeniem kręgowym. Znajdują się w nim ośrodki regulujące na drodze odruchowej wiele czynności: oddychanie, pracę serca, kaszel, kichanie, połykanie, wymioty, wydzielanie potu, odruch ssania czy ośrodek 
naczynioruchowy. Międzymózgowie, śródmózgowie oraz rdzeń przedłużony określa się mianem pnia mózgu. 

Do struktur, które trzeba wymienić, należy również układ limbiczny – nazywany potocznie „Mózgiem emocjonalnym”.

Mózg w medycynie chińskiej

W związku z powyższymi informacjami należy mieć świadomość, że w mózgu zawarte są wszelkie informacje konieczne do normalnego funkcjonowania na poziomie zarówno fizycznym, jak i emocjonalnym. Na jego prawidłowe funkcjonowanie ma wpływ wiele czynników zewnętrznych i wewnętrznych – rozpoczynając od prawidłowej diety i zachowania cyklu dobowego1 – mającego bezpośredni wpływ na wydzielanie hormonów, co jednocześnie wpływa bezpośrednio na funkcjonowanie układu nerwowego. Dla stymulacji pracy mózgu ważne są również emocje, odpoczynek, aktywność seksualna oraz aktywność fizyczna. Ciekawe podejście do tematu mózgu ma również medycyna chińska, która skupia się nie tyle na jego strukturze, co na funkcji, jaką pełni.

Mózg a Nerki

W koncepcji medycyny chińskiej mózg związany jest z Elementem Wody, a dokładniej mówiąc z Nerkami. Magazynują one Jing – nazwaną esencją życiową. Jest to aspekt energetyczny częściowo dziedziczony po rodzicach, a częściowo przyjmowany z pokarmami, determinujący reprodukcję, wzrost i rozwój, wpływający na siłę fizyczną i rozwój seksualny. 

Nerki związane są z produkcją szpiku, tkanki rdzeniowo-mózgowej oraz krwi. W medycynie chińskiej Jing produkuje Szpik, a ten jest podstawowym elementem kości, szpiku kostnego, rdzenia kręgowego i wszystkich struktur mózgu. 

Nerki kontrolują też przyjmowanie Qi z powietrza, mając związek z Płucami oraz Qi przyjmowaną oraz przetwarzaną przez Płuca. Podtrzymują też siłę życia (Ogień Mingmen), która jest źródłem ciepła w ciele.

I wreszcie – Nerki zarządzają gospodarką wodną, czyli regulują równowagę płynów w ciele. Służą do usuwania nadmiarów wody z ciała za pośrednictwem Pęcherza Moczowego.

Diagnostycznie dobra jakość włosów świadczy o dobrze działającej funkcji Nerek, to samo dotyczy uszu oraz jakości słuchu. 

Emocje związane z Nerkami to nadzór nad wolą i kontrola strachu. Poczucie wewnętrznej siły oraz silna wola świadczy o dobrym funkcjonowaniu Nerek.

Warto wspomnieć o czterech pojęciach dotyczących Nerek:

  • Qi Nerek i Jing Nerek,
  • Qi Nerek i Yang Nerek,
  • Jing Nerek i Yang Nerek,
  • Jing Nerek i Yin Nerek.

W tematyce artykułu, która nas najbardziej interesuje, Szpik wytwarzany jest z Yin Jing Nerek. Dopiero z niego powstaje Mózg, który w medycynie chińskiej nazwany jest Morzem Szpiku, a także Szpik Kostny, który staje się miejscem wytwarzania Xue.
Ważne jest zatem, żeby wiedzieć, co wpływa negatywnie na funkcję Nerek w kontekście medycyny chińskiej:

  • niedobór przedurodzeniowego Jing, przekazanego przez rodziców,
  • nadmierna aktywność seksualna lub zbyt duża liczba ciąż na daną kobietę,
  • przepracowanie, problemy emocjonalne,
  • niewłaściwa dieta, charakteryzująca się dużą ilością rozgrzewających ziół lub przypraw,
  • długotrwały wpływ Zimna i Wilgoci.

Mechanizm powstawania udaru

W obliczu przedstawionych koncepcji skupmy się na udarze oraz mechanizmie jego powstawania. 

Udar jest zespołem objawów klinicznych, wiążących się bezpośrednio z nagłym wystąpieniem zaburzeń czynności mózgu. Bezpośrednią przyczyną jest zaburzenie krążenia mózgowego. Wyróżnia się dwa główne typy udaru: niedokrwienny i krwotoczny. Pierwszy polega na zatrzymaniu dopływu krwi do mózgu, a drugi na wylewie krwi do struktur mózgu (może to dotyczyć śródmózgowia oraz struktur podpajęczynówkowych). 

Najczęstszą przyczyną udaru niedokrwiennego jest blaszka miażdżycowa zatykająca światło naczynia krwionośnego lub...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy