Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

9 kwietnia 2020

NR 18 (Kwiecień 2020)

Apiterapia cz. III – produkty pszczele wykorzystywane w apiterapii

109

Apiterapia jest nauką, której podstawowymi zagadnieniami treści programowej są produkty pszczele wykorzystywane jako suplementy żywności, a nadto jako surowce farmakopealne, których standaryzowane ekstrakty mogą stanowić substancje czynne różnych postaci leków. Pszczoła do produkcji miodu wykorzystuje nektar kwiatów lub spadź, surowcem roślinnym do wytworzenia pierzgi są pyłki kwiatowe, natomiast propolis jest żywicą drzew uszlachetnioną wydzieliną gruczołów ślinowych. W apiterapii wykorzystywane są również produkty pszczele wydzielane przez pszczołę, takie jak mleczko pszczele i wosk oraz w apitoksynoterapii jad pszczeli.

Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych młodych pszczół karmicielek i jest najbardziej wartościowym produktem pszczelim zawierającym w swym składzie substancje aktywne biotycznie, korzystnie wpływające na funkcję układu immunologicznego oraz aktywację procesów odnowy, a w szczególności w aspekcie proliferacji i angiogenezy. Jest też specjalnym i podstawowym pokarmem larw pszczół robotnic i trutni w okresie pierwszych trzech dni ich życia oraz matek również w pierwszych trzech dniach życia larwalnego i w czasie czerwienia. Jest różnica w składzie mleczka pszczelego, którym karmiona jest matka królowa w porównaniu z mleczkiem stanowiącym pokarm dla larw pszczół robotnic. Mimo bardzo intensywnych badań naukowych, wykonywanych w renomowanych ośrodkach badawczych, nie udaje się odkryć w czym tkwi różnica tych dwóch rodzajów pokarmów, nawet w sensie organoleptycznym. Jest to substancja płynna zmieniająca swoją barwę od kremowej do brunatnej, o smaku lekko kwaśnym lub cierpkim, dobrze rozpuszczająca się w wodzie tworząc opalizujący roztwór. 

POLECAMY

R e k l a m a


Zawiera w swym składzie 60–70% wody, 12–18% białka, 1,7– 6% lipidów, 9–15% węglowodanów, 0,7–1,2% związków mineralnych oraz 4% innych substancji organicznych prawie zupełnie nieoznaczonych. Białka występujące w mleczku pszczelim zawierają w swym składzie pełen zestaw aminokwasów endo- i egzogennych i wolnych niebiałkowych. Związki białkowe pod postacią: proteazy, inwertazy, oksydazy glukozowej czy holinesterazy wykazują aktywność enzymatyczną mającą wpływ na metabolizm układowy i komórkowy organizmu człowieka. Lipidy są reprezentowane w mleczku pszczelim przez kwasy tłuszczowe, fosfolipidy oraz sterole. W strukturze tej pszczelej wydzieliny ważną rolę odgrywają witaminy rozpuszczalne w wodzie B1, B3, B5, B6, B12, C, H i w tłuszczach A, D, E, K oraz hormony płciowe: estradiol, testosteron, progesteron. Wymieniony skład uzupełniają również składniki mineralne, są to sole między innymi: potasu, kobaltu, złota, cynku, żelaza, manganu. Wymieniony powyżej poznany skład mleczka pszczelego uzupełniony dotychczas niepoznanymi składnikami powoduje, iż z takich samych jajeczek, a potem larw karmionych mleczkiem dla robotnic wylęgają się robotnice i trutnie, natomiast z karmionych jego odmianą powstaje królowa. Do chwili obecnej, mimo wykorzystania bardzo zróżnicowanych i nowoczesnych badań, nikt nie jest w stanie w sposób udokumentowany rozwiązać tego problemu, który pozostaje tajemnicą tego błonkoskrzydłego owada. Należy również podkreślić, że mleczko pszczele jest bardzo wrażliwe na działanie czynników fizycznych i chemicznych, dlatego w stanie świeżym może być przechowywane w temperaturze 2–3°C w czasie nie dłuższym niż 1 do 2 m-cy. Proces liofilizacji pozwala na dłuższy okres przechowywania. Najdłużej swoją aktywność utrzymuje w środowisku miodu, którego struktura fizykochemiczna nie aktywuje, ale przez dłuższy czas utrzymuje jego aktywność farmakologiczną.

Wosk pszczeli

Kolejnym produktem wydzielanym przez pszczoły jest wosk pszczeli, który powstaje w gruczołach woskowych woszczarek w formie płynnej wydzieliny, która po wydostaniu się na zewnątrz zastyga w postaci cienkiej płytki i wówczas jest nazywany woskiem żółtym. Jego swego rodzaju modyfikacją jest wosk biały, który otrzymuje się poprzez bielenie wosku żółtego metodą chemiczną lub przez długotrwałe naświetlanie promieniami UV. W każdej z wymienionych metod efekt bielenia powoduje utlenianie naturalnych barwników, przede wszystkim β-karotenu. Wosk biały jest wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i w kosmetyce. 
W skład wosku wchodzą estry wyższych kwasów tłuszczowych, węglowodany, wolne kwasy tłuszczowe, wolne alkohole tłuszczowe oraz niektóre substancje zawarte w propolisie i miodzie. Podstawową funkcją biotyczną wosku pszczelego jest ochronne działanie skóry przed działaniem zewnętrznych czynników fizycznych i chemicznych, stymulowanie działania stosowanych 
zewnętrznie środków leczniczych oraz aktywacja wchłaniania drogą transdermalną środków odżywczych. Jest szczególnie przydatny jako składnik kosmetyków, gdyż reguluje poziom pH i wilgotność skóry, zwiększa jej elastyczność oraz zapobiega pęknięciom.

Jad pszczeli – wartościowy i kontrowersyjny

Jednym z wartościowszych, ale nadal kontrowersyjnym produktem jest jad pszczeli. Jest wydzieliną gruczołów jadowych robotnic lub matek pszczelich o bardzo silnej aktywności biotycznej, graniczącej z toksycznością. Jest substancją o składzie bardzo podobnym do jadu żmii i kobry, dlatego jest wykorzystywany w celach obronnych wprowadzany żądłem w organizm przeciwnika. Jest to swego rodzaju zastrzyk podany żądłem i szczególnie groźny, gdy zostaje podany dotętniczo lub dożylnie. Konsekwencje dla użądlonego są bardzo groźne, gdyż hemotoksyna zawarta w jadzie może spowodować hemolizę krwi (pękanie erytrocytów). Pojedyncze lub nieliczne użądlenia wywołują jedynie odczyny...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy