Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

6 grudnia 2019

NR 16 (Grudzień 2019)

Apiterapia. Część I

110

Leczenie ran miodem znane jest co najmniej od czterech i pół tysiąca lat – najstarszy zapis na papirusie Smith’a jest wartościowym dowodem dokumentującym to stwierdzenie. Ojciec medycyny Hipokrates stosował już miód jako lek o swoistych nazwach Oxymel czy Hydromel. W ubiegłym stuleciu ten wartościowy surowiec farmakopealny był szeroko wykorzystywany jako środek spożywczy, a mniej w aspekcie leczniczym.

W latach 80-tych XX wieku zostały postawione wysokie wymogi stosowanym lekom, co faworyzowało lek syntetyczny. Podstawowym czynnikiem był fakt oznaczania w składzie leku substancji czynnej, niezmienności składu, znajomości działania składników czynnych i mierzalność efektów farmakodynamicznych i innych czynników uwarunkowanych standaryzacją. Mimo że badania farmakologiczne potwierdziły wybitne własności antybakteryjne i antygrzybiczne miodu, jedynie niestałość składu spowodowały, że w Polsce nie znalazł dostatecznego naukowego rozeznania, przestał być rejestrowany jako środek leczniczy w Farmakopei Polskiej. Należy pamiętać, że apiterapia jest pojęciem dużo szerszym, gdyż poza miodem wykorzystuje inne produkty pszczele, takie jak propolis, mleczko pszczele, obnóża, zasklep, wosk, a nawet czerw pszczeli.

R e k l a m a


Apiterapia w Polsce

Z końcem ubiegłego stulecia nadmiernie rosnące koszty lecznictwa konwencjonalnego, ujawnienie dużej nieprawidłowości w użytkowaniu preparatów farmaceutycznych, a także szkody polekowe zwróciły ponownie uwagę w stronę leków pochodzenia biogennego.
W polskiej apiterapii milowymi krokami w jej rozwoju były zorganizowane w 1985 r. w Krakowie V Międzynarodowe Sympozjum Apiterapii i Sesja Apiterapii Światowego Kongresu APIMONDIA (1987 r.) w Warszawie. Osiągnięcia i rozwój apiterapii w naszym kraju zaowocował dwoma znaczącymi wydarzeniami: Polska objęła prezydencję Komisji Apiterapii APIMONDIA w Rzymie w latach 1987–1993, ponadto Komitet Terapii Doświadczalnej Wydział VI Nauk Medycznych Polskiej Akademii Nauk na posiedzeniu plenarnym w dniu 26.10.1989 r. uznał, że należy popierać dalsze badania wykonywane przez profesjonalne ośrodki badawcze, które zajmują się poznawaniem aktywności farmakologicznej produktów pszczelich. Wyniki tych naukowych analiz mają rozjaśnić istotne wątpliwości dotyczące aktywności farmakologicznej produktów pszczelich, a równocześnie sprawdzić ich metabolizm kliniczny i efekty działania.
Tym wyznaczonym przez Komitet Terapii Doświadczalnej PAN kierunkiem podąża od 20 lat Polska Fundacja Apiterapii współpracująca z Zakładem Higieny, Bioanalizy i Badania Środowiska Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. W świecie działa szereg instytutów naukowych, które również poważnie zajmują się tymi problemami. Należy pamiętać, że ukazują się również publikacje obniżające wartość leczniczą produktów pszczelich, a nawet pojawiają się doniesienia o szkodliwości (alergizacja) wywołanej biopreparatami tego rodzaju. Duże obiekcje wzbudziło wykazanie w niektórych odmianach miodu Clostridium Botulinum – groźnej bakterii. W tej sytuacji należy popierać dalsze badania, które na pewno są trudne (tak podstawowe, jak i kliniczne). Te ostatnie mogą dotyczyć ściśle określonych wskazań i możliwie jednorodnego materiału klinicznego poddanego próbom według obowiązujących dziś standardów Terapii Kontrolowanej. Podobne stanowisko zajmują renomowane ośrodki szkolenia podyplomowego, jak Hammersmith Hospital w Londynie. Należy przestrzec przed precyzowaniem zakresu ocen i literatury pochodzących z kół komercyjnych lub akademickich marginesów, a nie opracowań naukowych, a ponadto przed publikacjami zamieszczanymi w czasopismach o niskim standardzie naukowym.
Prawidłowe potraktowanie apiterapii przez pszczelarzy gwarantuje jej prawidłowy rozwój, a im samym dodatkowe wartości tak bardzo potrzebne tej profesji, a przede wszystkim temu wspaniałemu owadowi, jakim jest pszczoła miodna. Bardzo poważnym czynnikiem nieodzownym dla apiterapii jest fakt, że ta dziedzina nauk medycznych będzie istnieć, dopóki pszczoła będzie żyć i produkować swoje wartościowe produkty.

Produkty pszczele

Dotychczas obowiązujący podział produktów pszczelich kształtuje się w sposób następujący:

  • środki dietetyczne: miody, pyłek – pierzga, mleczko pszczele,
  • surowce farmakopealne: pyłek obnóża, pierzga, propolis, mleczko pszczele, jad pszczeli, zasklep, czerw i wosk pszczeli (apiterapia i apitoksynoterapia),
  • kosmetyki: wosk, mleczko pszczele, miody, propolis.

Obecnie w oparciu o aktualną wiedzę w tym zakresie produkty pszczele dzielimy na dwie podstawowe grupy:

  • suplementy żywności: miód, pyłek, obnóża, pierzga, mleczko pszczele,
  • surowce farmakopealne: propolis, mleczko pszczele, miód, pyłek, obnóża, pierzga, wosk pszczeli, zasklep, jad pszczeli, czerw pszczeli.

Aktualną wiedzę na temat aktywności farmakologicznej standaryzowanych frakcji otrzymywanych z produktów pszczelich odzwierciedla treść tabeli 1.
 

Tab. 1. Aktywność farmakologiczna standaryzowanych frakcji otrzymywanych z produktów pszczelich
Rodzaj skuteczności
farmakologicznej
Pyłek, obnóża,
pierzga
Propolis Mleczko
pszczele
Miody Jad pszczeli Zasklep Czerw
pszczeli
Aktywność
antybakteryjna
++ +++ + ++ ++ +++ +
Stymulacja
procesów
regeneracyjnych
+ +++ ++ ++ +++ ++ +++
Aktywacja procesów
detoksykacyjnych
+++ + +++ +++ + ++
Reaktywacja
procesów
metabolicznych
+++ ++ +++ +++ + +++
Replikacja frakcji
immunomodulacyjnych
++ +++ ++ ++ +++ +++

+ + + bardzo aktywny + + aktywny + słabo aktywny

Wykorzystanie 

W...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy