Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

28 października 2022

NR 33 (Październik 2022)

Aromaterapia w przeziębieniu

0 97

Kaszel, nieżyt nosa, ból gardła, stan podgorączkowy, zmęczenie, brak apetytu… Każdego roku przeziębienie wzbudza szczególne zainteresowanie mediów, środowiska medycznego oraz rodziców. Nie powinno to dziwić, bo jesienią jest zawsze najwięcej przypadków tej wirusowej choroby zakaźnej, co powoduje coroczną światową epidemię przeziębienia (szacuje się, że przeciętny dorosły ma od dwóch do pięciu przeziębień w ciągu roku, a dzieci aż do dziesięciu) [1], [2]. Bez względu na przyczynę każdego roku występuje ponad 17 mld przypadków infekcji górnych dróg oddechowych [3].

Czynnikiem etiologicznym przeziębienia jest jeden z 200 różnych wirusów (głównie to rinowirusy, koronawirusy i wirusy paragrypy)[1]. Po wniknięciu do organizmu drogą kropelkową przyczepiają się one do komórki, gdzie szybko się namnażają, wytwarzając tysiące nowych wirusów. Między zainfekowaniem a pierwszymi objawami mija sześć godzin. Dlatego choroba ta tak szybko się rozprzestrzenia. Gdy pojawi się w danej społeczności, najprawdopodobniej każdy z członków grupy ją przejdzie[1].
Jednym z najlepszych rozwiązań, które mogą wspomóc leczenie objawowe przeziębienia, są olejki eteryczne. Wykazują one wiele cennych właściwości, m.in.: działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne i mukolityczne. Mogą one pomóc udrożnić zatkany nos, złagodzić kaszel oraz zmniejszyć ból mięśni.
W poniższym artykule chciałbym przedstawić podstawowe aspekty stosowania aromaterapii w przeziębieniach, zarówno u osób dorosłych, jak i u dzieci.

R e k l a m a

Aromaterapia kataru

Przyczyną kataru jest miejscowy stan zapalny błony śluzowej. Objawia się to zwiększonym wytwarzaniem śluzu, zatkaniem nosa i trudnością w oddychaniu. Blokada nosa to jeden z objawów, na który najbardziej skarżą się pacjenci. Skutkuje on obniżeniem zdolności kognitywnych, spadkiem produktywności i trudnością z zasypianiem. 
Rozwiązaniem tego problemu może być stosowanie preparatów zawierających mentol, olejek eukaliptusowy i kamforę. Wielokrotnie w badaniach klinicznych potwierdzano udrażniające działanie powyższych składników. Co więcej, pacjenci mogli lepiej się wysypiać, co sprzyjało rekonwalescencji4. Dzięki odblokowaniu nosa, pacjent odczuwa ulgę, co pozytywnie wpływa na przebieg choroby i zmniejsza jego cierpienie.

Aromaterapia kaszlu

Inną przykrą dolegliwością związaną z przeziębieniem jest kaszel, zwłaszcza uporczywy i suchy. Może on powodować nocne przebudzenia i deprywację snu. Badania udowodniły, że inhalacja mentolu statystycznie istotnie zmniejsza częstotliwość kasłania. Także mentol w formie maści umieszczonej na klatce piersiowej zmniejszał kaszel przez 60 minut. Takiej redukcji odruchów nie zaobserwowano dla olejku sosnowego [5]. 
W innych badaniach klinicznych na ludziach sprawdzano wpływ inhalacji mieszanki olejku eukaliptusowego (9%), kamfory (35%) i mentolu (56%) przez godzinę na przebieg przeziębienia. Po tym czasie ponad połowa parametrów spirometrycznych u pacjentów uległa poprawie. Efekt ten był znacznie słabszy w grupie, gdzie inhalacje trwały 20 minut. Wyniki te świadczą o skuteczności inhalacji w poprawianiu stanu pacjenta, cierpiącego z powodu duszności, wywołanej postępującym przeziębieniem6. 

Kąpiele jako metoda leczenia objawowego

Lawenda i olejek lawendowy są tradycyjnie stosowane jako środki na infekcje, kaszel i zapalenie oskrzeli. W niektórych krajach Europy jako leki roślinne są zarejestrowane roztwory do kąpieli, zawierające olejek lawendowy (czasem w połączeniu z olejkiem z gorzkiej pomarańczy i cynamonu). Wśród ich działań leczniczych wymienia się poprawę samopoczucia, odprężenie, ułatwienie oddychania. 
Chory człowiek, podczas kąpieli z olejkiem lawendowym może poczuć ulgę. Dodatkowo rozluźnienie mięśni i nawilżenie śluzówek parą wodną i cząstkami olejku eterycznego działa pozytywnie na dobrostan pacjenta, dzięki czemu łatwiej mu wrócić do równowagi.
Małe dzieci i noworodki są szczególnie rozdrażnione i mają trudności z zasypianiem podczas infekcji. W ich przypadku kąpiele z roztworem zawierającym olejek lawendowy obniżają poziom kortyzolu (tzw. hormon stresu), zmniejszają napięcie, ułatwiają zasypianie i ograniczają płacz [7]. Co więcej, zapach lawendy wpływa także na rodzica, który dokonuje ablucji swojej latorośli [7]. Lepszy sen oznacza polepszenie zdolności kognitywnych, które ulegają pogorszeniu podczas infekcji [8]. 

Plastry i maści aromaterapeutyczne

Innym rodzajem aromaterapeutycznego produktu stosowanego w komplementarnej terapii przeziębień i innych infekcji dróg oddechowych są plastry nasączone olejkami eterycznymi i lotnymi molekułami. Stosowane są one zwłaszcza u dzieci. Umieszcza się je na ubraniu dziecka, w okolicy klatki piersiowej. Ciepłota ciała powoduje, że substancje aromatyczne ulegają uwolnieniu. Inhalują chore dziecko i pomagają mu zasnąć. Warto wspomnieć, że niektóre ze stosowanych olejków zawartych w tego rodzaju produktach mają potwierdzone działanie przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Są one najczęściej dobrze tolerowane, jednak – jak w przypadku każdego środka aromaterapeutycznego – mogą wystąpić u pacjenta alergie i nadwrażliwości na składniki preparatu.
Na katar u dzieci stosuje się tradycyjny lek, mający nawet swoją monografię w Farmakopei Polskiej – maść majerankową (Majoranae unguentum). Składa się ona z ekstraktu z ziela majeranku i wazeliny białej. Jest ona środkiem służącym do nawilżania wyschniętej skóry wokół przedsionka nosa oraz do udrażniania nosa wypełnionego wydzieliną. 
Inne środki w formie maści, zawierające mentol, kamforę, olejek eukaliptusowy, olejek terpentynowy, tymol i olejek cedrowy są stosowane komplementarnie w leczeniu kaszlu i kataru, zwłaszcza związanego z przeziębieniem i innymi chorobami układu oddechowego.

Przegląd innych olejków działających na wirusy

Wśród olejków, które mają wspomagać leczenie wirusowych infekcji dróg oddechowych, można wymienić olejki: eukaliptusowy (Eucalyptus globulus, E. radiata, E. smithii, E. viminialis i inne), lawendowy,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy