Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

2 lipca 2018

NR 7 (Czerwiec 2018)

Cholina w regulowaniu stłuszczenia narządów wewnętrznych

0 410

Suplementy przyspieszające proces redukcji tkanki tłuszczowej należą do jednych z najczęściej poszukiwanych przez konsumentów. Które z nich mają udowodnione działanie i przede wszystkim – uważane są za bezpieczne?

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Na czym polega mechanizm działania substancji lipotropowych?
  • Jakie jest zalecane spożycie choliny?
  • Jak przeprowadzić bezpieczną suplementację choliny?

Wiele osób szuka rozwiązań, które przyspieszą proces redukcji tkanki tłuszczowej. Należy pamiętać, że rolą suplementu jest wyłącznie spotęgować efekty, które udaje się osiągnąć przy pomocy indywidualnie dobranej diety oraz aktywności fizycznej. Suplement nie wykona za nas najważniejszej pracy, ale zastosowany w odpowiedni sposób może wspomóc osiągnięcie wymarzonych rezultatów. Większość z szeroko reklamowanych preparatów odchudzających nie ma żadnego (lub wyłącznie znikome) podłoża naukowego1, 2.
Spośród dobrze przebadanych preparatów odpowiedzialnych za regulację tkanki tłuszczowej i stłuszczenia narządów wewnętrznych należy wymienić te zawierające substancje lipotropowe. Do najważniejszych, a zarazem najskuteczniejszych czynników lipotropowych należą:

  • cholina,
  • metionina,
  • inozytol3, 4.

Czym są substancje lipotropowe? 

Są to substancje o silnym działaniu lipotropowym (rozpuszczającym tłuszcz). To substancje, które nie tylko okazują się pomocne w procesie redukcji tkanki tłuszczowej, ale zarazem wykazują się prozdrowotnym działaniem na organizm poprzez regulację gospodarki lipidowej. Lipotropy skutecznie wspomagają również pracę wątroby3, 4.

Substancje lipotropowe uczestniczą w regulacji tkanki tłuszczowej poprzez ułatwienie procesu emulgacji tłuszczu. Lipotropy aktywują przemiany biochemiczne dla tłuszczów, a także umożliwiają przetwarzanie i stapianie molekuł tłuszczu do takiej postaci, w której nie tylko zdecydowanie łatwiej transportowane są z wątroby do innych narządów, ale też wchłaniane są oraz zużytkowywane w komórkach.

Lipotropy stymulują układ immunologiczny organizmu, zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, przeciwdziałając tworzeniu się blaszki miażdżycowej, a co więcej – bardzo pozytywnie wpływają na układ nerwowy i regulują ciśnienie tętnicze1, 2, 4.

Praktyczna porada dietetyka

Skuteczność działania substancji lipotropowych opiera się na synergistycznym wpływie każdej z nich na proces metabolizmu tłuszczu w organizmie. Jedną z najlepiej przebadanych substancji, o udowodnionej skuteczności, jest cholina4.

Cholina – królowa substancji lipotropowych

Cholina, czyli N,N,N-trimetyloaminoetanol, należąca do substancji lipotropowych, pełni bardzo ważne funkcje w organizmie: m.in. uczestniczy w przetwarzaniu i transportowaniu cząsteczek tłuszczu i usprawnia funkcjonowanie układu nerwowego. Cholina nazywana jest potocznie witaminą (wit. B4), „ożywiającą umysł”3, 

Tłumacząc swoim pacjentom mechanizm działania lipotropów, odnoszę się do obrazowej metafory. 
Trudno byłoby nam przenieść za jednym razem worek pełen ciężkich kamieni. Jednak gdy podzielimy zadanie na mniejsze etapy (przenoszenie pojedynczych kamieni) – transport okaże się wykonalny. W podobny sposób funkcjonuje zapasowa tkanka tłuszczowa, w skumulowanych i zbitych strukturach. Gdy poddamy ją działaniu substancji lipotropowych (działających jak mikser rozbijający tłuszcz), możemy podzielić ją na mniejsze elementy, które będą znacznie prostsze dla organizmu do przetworzenia i wykorzystania (np. jako źródło energii). 

Cholina stanowi część lecytyny, tzw. fosfatydylocholiny (reszta fosforanowa zestryfikowana jest choliną). Rola fosfatydylocholiny w utrzymaniu integralności błony komórkowej jest niezbędna dla wszystkich podstawowych procesów biologicznych: przepływu informacji, komunikacji wewnątrzkomórkowej i właściwej bioenergetyki. Nieodpowiednie spożycie choliny wpłynęłoby negatywnie na wszystkie te procesy. Fosfatydylocholina bierze udział w rozmaitych procesach przemiany materii (jest częstym składnikiem preparatów odchudzających), reguluje gospodarkę cholesterolową, chroni osłonkę mielinową i stanowi barierę ochronną ścian żołądka6–8.

Cholina jest również główną częścią innego fosfolipidu błony – sfingomieliny – również ważnego dla utrzymania prawidłowej struktury i funkcji komórki. Niedobór choliny w hodowli komórkowej może powodować apoptozę lub programowaną śmierć komórki. Wydaje się, że jest to spowodowane nieprawidłowościami w zawartości fosfatydylocholiny błon komórkowych i wzrostem zawartości ceramidu – prekursora, a także metabolitu sfingomieliny. Akumulacja ceramidu, spowodowana niedoborem choliny, wydaje się aktywować kaspazę (enzym grupy proteaz cysteinowych), pośredniczącą w apoptozie4.

Betaina lub trimetyloglicyna powstaje z choliny w reakcji utleniania. Betaina jest jednym z czynników utrzymujących niskie poziomy homocysteiny poprzez resyntezę L-metioniny z homocysteiny4. Podwyższone poziomy homocysteiny są istotnym czynnikiem ryzyka miażdżycy, a także innych zaburzeń sercowo-naczyniowych i neurologicznych9.

Z choliny wytwarzany jest także ważny neuroprzekaźnik – acetylocholina (ACh). W okresie niemowlęcym dzięki cholinie, która znajduje się w mleku matki, układ nerwowy rozwija się prawidłowo. Uważa się, że odpowiednie poziomy acetylocholiny w mózgu chronią przed niektórymi rodzajami demencji, w tym przed chorobą Alzheimera4, 10.

Rola choliny jako substancji bazowej do syntezy ACh jest przedmiotem wielu badań naukowych. Dostarczona egzogennie może być stosowana w leczeniu zaburzeń układu nerwowego.

Terapia z zastosowaniem suplementacji choliny wykorzystywana jest m.in. w:

  • chorobie Alzheimera,
  • ataksji (trudność w utrzymaniu równowagi i koordynacji ruchów),
  • dyskinezie pęcherzyka żółciowego,
  • pląsawicy Huntingtona4.

Zapotrzebowanie na cholinę

Organizm w różnych okresach wykazuje zmienne zapotrzebowanie na cholinę. W organizmie zachodzi endogenna jej produkcja (cholina może być również syntetyzowana w organizmie człowieka z seryny przy udziale kwasu foliowego, witaminy B12 oraz metioniny), jednak nie są to wystarczające ilości. Stąd zaleca się zwiększenie dostarczenia choliny wraz z dietą4, 5. Do produktów bogatych w cholinę zaliczyć można (choć należy pamiętać, iż przyswajalność tej substancji będzie kształtować się na różnym poziomie):

  • żółtko jaj,
  • wątrobę,
  • wołowinę,
  • tłuszcz nabiałowy,
  • orzechy,
  • soję,
  • zielony groszek,
  • drożdże,
  • ryby,
  • kapustę,
  • kiełki pszenicy,
  • szpinak4, 5, 11.

Wchłanianie choliny poprawiają: kwas foliowy, inozytol, witamina A i kompleks witamin z grupy B, natomiast utrudniają alkohol, kawa, cukier i wysoka temperatura4.

Aby pokryć w 100% zapotrzebowanie organizmu przyszłej mamy na cholinę, należałoby spożyć dziennie:

  • 3–4 jajka,
  • ponad 0,5 kg tilapii,
  • około 1,5 kg tuńczyka,
  • 2 kg szpinaku,
  • lub 640 g pistacji12.
Normy na cholinę, ustalone na poziomie wystarczającego spożycia (AI)5
Grupa (płeć, wiek w latach)  AI (mg choliny/osobę/dobę) Zapotrzebowanie na cholinę w produktach
Niemowlęta
0–0,5
0,5–1    
 
125
150
ok. 1 jajko lub 3-4 szklanki mleka
Dzieci
1–3
4–6
7–9
200
250
250
ok. 2 jajka lub 230 g dorsza
Chłopcy
10–12
13–15
16–18 
375
550
550 
ok. 2 jajka, 90 g tofu i brokuł (szklanka) 
ok. 2 jajka, 90 g tofu, brokuł (szklanka), 
1 grejpfrut, 2 łyżki masła orzechowego 
i 2 szklanki ugotowanej fasoli
Dziewczęta
10–12
13–15
16–18 
375
400
400 
ok. 2 jajka, 90 g tofu i brokuł (szklanka) 
ok. 2 jajka, 90 g tofu, brokuł (szklanka) 
i 1 grejpfrut

Mężczyźni
> 18  

 

550 ok. 2 jajka, 90 g tofu, brokuł (szklanka), 
1 grejpfrut, 2 łyżki masła orzechowego 
i 2 szklanki ugotowanej fasoli
Kobiety
> 18
Ciąża
Laktacja 
425
450
550 
ok. 2 jajka, 90 g tofu, brokuł (szklanka),
1 grejpfrut i 2 łyżki masła orzechowego
ok. 2 jajka, 90 g tofu, brokuł (szklanka), 
1 grejpfrut, 2 łyżki masła orzechowego
i 2 szklanki ugotowanej fasoli

Niestety w warzywach i owocach, które powinny stanowić podstawę zdrowej diety, znajdziemy niewielkie ilości choliny. Uzupełnienie zapotrzebowania w 100% wyłącznie poprzez spożywanie naturalnych produktów jest więc możliwe, choć w praktyce bardzo trudne. 

Wskazania do suplementacji 

Okresy stresu, osłabionej koncentracji i nerwowości łączą się z deficytem choliny. Niedobór tego ważnego składnika może:

  • wpływać negatywnie na sprawność umysłu i pamięć,
  • obniżać poziom koncentracji,
  • powodować stany lękowe,
  • przyczyniać się do wystąpienia objawów takich jak rozdrażnienie, bezsenność, bóle głowy,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy