Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

16 października 2019

NR 15 (Październik 2019)

Czynniki prozapalne w chorobie Hashimoto

0 55

Zapalenie tarczycy Hashimoto, określane także jako przewlekłe limfocytowe zapalenie gruczołu tarczowego jest najczęstszą na świecie chorobą autoimmunologiczną, zaburzeniem endokrynologicznym oraz przyczyną niedoczynności tego narządu. W wyniku autoimmunizacji na własne antygeny u około 95% pacjentów stwierdza się w surowicy krwi obecność przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (ATG) praz przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (ATPO).

Podstawowym patomechanizmem choroby jest brak tolerancji limfocytów T, prowadzący do infiltracji limfocytarnej gruczołu tarczycy przez limfocyty T CD4+ i CD8+. Liczne publikacje wskazują na interakcje pomiędzy czynnikami genetycznymi, epigenetycznymi oraz środowiskowymi6. Prawidłowo wdrożone interwencje terapeutyczne w: sposobie odżywiania, trybie życia oraz otaczającym środowisku poprawiają nie tylko komfort życia chorych, a także niejednokrotnie pozwalają wprowadzić chorobę w stan remisji.

R e k l a m a

Geny załadowują pistolet, środowisko naciska spust

Jaki czynnik wywołuje atak autoimmunologiczny? Co upośledza funkcję układu immunologicznego, który zaczyna traktować nas jako wroga? Nie znamy jednoznacznej odpowiedzi na postawione pytania. Dr Alessio Fasano, światowej sławy gastroenterolog oraz specjalista w leczeniu celiakii i chorób autoimmunologicznych przyrównuje proces tworzenia się chorób z autoagresji do trójnogiego stołka (ryc. 1).

Ryc. 1. Teoria trójnogiego stołka dr Alessio Fasano
Źródło: www.japonskimotyl.pl

 

Dowodzi, że muszą zostać spełnione trzy główne warunki, takie jak: predyspozycja genetyczna, dysbioza jelitowa (z ang. leaky gut syndrome) oraz czynnik wyzwalający (m.in. toksyny środowiskowe, chroniczny stres, deprywacja snu, aktywne infekcje, nadmierna ekspozycja na światło niebieskie czy ciąża), aby choroba z autoagresji uległa manifestacji3, 20. W zanikowym zapaleniu tarczycy Hashimoto występuje predyspozycja rodzinna. U 50% członków rodziny chorego stwierdza się bowiem obecność przeciwciał przeciwtarczycowych. Wskazano na możliwy związek mutacji w genie HLADR5 z rodzinną predyspozycją do tej postaci zapalenia tarczycy, a także obecnością antygenów układu HLA – DR3, DR5, DR2, DQ1 i B815,16 (ryc. 2). 

Ryc. 2. Czynniki prozapalne w chorobie Hashimoto

 

R e k l a m a


Jaki wpływ ma ciąża? Poporodowe zapalenie tarczycy (PPT) jest to destrukcyjne zapalenie tarczycy ujawniające się w czasie pierwszych 12 miesięcy po porodzie. Występuje u 5–9% kobiet, a ryzyko zwiększa się trzykrotnie przy współtowarzyszącej cukrzycy typu 1. Może ono również wystąpić po utracie ciąży na przestrzeni pierwszego oraz drugiego trymestru19. W swojej praktyce gabinetowej zauważam również, że wystąpienie choroby autoimmunizacyjnej poprzedzone jest niejednokrotnie silną reakcją stresogenną u pacjentów – m.in. utratą pracy, wypadkiem samochodowym czy śmiercią współmałżonka. Hormonalna reakcja na stres poprzez aktywację osi podwzgórze-przysadka-nadnercza powoduje przekierowanie odpowiedzi immunologicznej z Th1 na Th2, która tłumi odporność komórkową i wzmacnia humoralną, tłumacząc tym samym dlaczego wystąpienie choroby Hashimoto jest często poprzedzone intensywnym stresem2, 10, 18.
Odmienną klasyfikację czynników prozapalnych w chorobie Hashimoto (akronim DIG – AT – IT) nakreśla dr Izabella Wentz, prekursorka badań nad zanikowym zapaleniem tarczycy, które przekładają się na (ryc. 4.):

  • Depletions, Digestion – niedobory witamin (D3 oraz B1, B2, B6, B12) oraz składników mineralnych (cynk, selen, magnez, żelazo), a także hipochlorydię utrudniającą wchłanianie i przyswajanie składników odżywczych.
  • Inflammation, Infection, Immune Imbalance – stan zapalny w organizmie (brak równowagi między ramionami układu immunologicznego Th1 oraz Th2), nadmierna produkcja cytokin prozapalnych (m.in. IL-6 czy TNF-α)1, 5, aktywne infekcje bakteryjne i wirusowe (Helicobacter pylorii, Borrelia burgdoreferi, Yersinia enterocolitica oraz wirus Epstein-Barr, Coxackie i retrowirusy), a także pasożytnicze (Bastocystis hominis). Hipoteza molekularnej mimikry wykorzystuje podobieństwa między białkami wirusowymi lub bakteryjnymi i białkiem własnym, co może wywołać krzyżową odpowiedź immunologiczną na własne antygeny, z obniżeniem tolerancji, w efekcie skutkując autoimmunizacją. W ostatnich latach udokumentowano obecność znacznej liczby przeciwciał przeciwko białkom bakterii Yersinia enterocolitica u krewnych pacjentów z chorobą Hashimoto. Wykryto również molekularne podobieństwo antygenów błony komórkowej Yersinia enterocolitica do TSH. Z kolei obecność wirusa Epstein-Barr wykazano aż u 80% chorych na Hashimoto4.
  • Gut, gluten – dysbioza jelitowa, zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO), zespół rozrostu grzybiczego jelita cienkiego (SIFO), nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCGS) oraz celiakia, która współtowarzyszy chorobie Hashimoto 10-krotnie częściej niż osobom zdrowym. W przypadku NCGS nie obserwuje się typowego zaangażowania układu immunologicznego jak w celiakii, niemniej większość dolegliwości ze strony układu pokarmowego czy skóry ustępuje po odstawieniu glutenu z diety. Nieceliakalną nadwrażliwość na gluten należy zweryfikować z nieprawidłową reakcją na cukry proste i fermentowalne oligosacharydy (tzw. FODMAPs).
  • Adrenals, Alkaline Phosphatase – zespół chronicznego zmęczenia, niedobór cynku mierzony za pośrednictwem parametru jakim jest fosfataza zasadowa (wartość optymalna tego wskaźnika w surowicy powinna przekraczać 70 U/l).
  • Triggers – zaburzenia gospodarki hormonalnej (dominacja estrogenowa u kobiet oraz niski status progesteronu, prawidłowe ratio progesteron/estradiol oscyluje w granicach 100–500), chroniczny stres, deprywacja snu, praca w systemie zmianowym, nadmierna ekspozycja na światło niebieskie w godzinach popołudniowych).
  • Intolerances – blisko 70% osób borykających się z zanikowym zapaleniem tarczycy Hashimoto wykazuje objawy nietolerancji laktozy. Coraz częstszym zjawiskiem w tej grupie pacjentów jest nieceliakalna nadwrażliwość na gluten, którą stwierdza się na podstawie testów na utajone nadwrażliwości pokarmowe (po wykluczeniu celiakii).
  • Toxins – metale ciężkie, chemia gospodarcza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, interferon α, amiodaron (lek antyarytmiczny) czy lit (stosowany w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych)17, 20.

W jaki sposób zanieczyszczenie najbliższego otoczenia może wpływać na nasz układ odpornościowy? Okazuje się, że toksyny (rtęć stosowana do niedawna w plombach amalgamatowych, ołów, arszenik, pestycydy czy bisfenol A zawarty m.in. w puszkach do przechowywania żywności, butelkach dla niemowląt czy kosmetykach) powodują atrofię (zanik) grasicy, tym samym uniemożliwiając produkcję odpowiedniej ilości limfocytów T regulatorowych. Dodatkowo zaburzają pracę głównych centr energetycznych organizmu – mitochondriów, a także hamują konwersję hormonu T4 do T3 (postać aktywna biologicznie dla wszystkich komórek naszego organizmu). Bisfenol A łatwo przenika przez skórę, stąd jego najczęstszym źródłem okazują się rachunki kasowe, które otrzymujemy po dokonaniu zakupów. Stanowi on formę syntetycznego estrogenu (xenoestrogen), co oznacza, że w organizmie człowieka może łączyć się z receptorami odpowiedzialnymi za wiązanie naturalnego estrogenu. 

* Niektóre zboża zawierają naturalnie gluten. Ekstrakty zbóż zawierających gluten (np. pszenicy) oraz glutenu jako wyizolowanego białka są badane w teście ImuPro osobno. W przypadku podwyższonego poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko glutenowi, wszystkie zboża naturalnie zawierające gluten będą zakwalifikowane automatycznie na tym samym poziomie reakcji. Na przykład jeśli gluten powoduje występowanie „znacznie podwyższonego” poziomu przeciwciał IgG, wtedy reakcja na pszenicę także będzie „znacznie podwyższona”.
 Ryc. 3. Wyniki badań pacjenta z zanikowym zapaleniem tarczycy Hashimoto. Centrum Dietetyki Funkcjonalnej Monika Gackowska-Lisińska, wykonane w Instytucie Mikroekologii w Poznaniu


Dr Amy Myers, autorka książki Możesz wyleczyć choroby autoimmunologiczne przyrównuje organizm do filiżanki, którą toksyny napełniają kropla po kropli. „Gdy układasz solidny kawałek pieczonego kurczaka i świeżych warzyw na plastikowej tacy i podgrzewasz całość w piekarniku – kap. Gdy kupujesz wodę mineralną w plastikowej butelce z biurowego automatu z napojami – kap. Gdy na umówioną kolację zakładasz ubranie, które wróciło z pralni chemicznej – kap. Gdy w swoim ulubionym barze sushi zamawiasz danie z tuńczykiem – kap. Gdy na noc nakładasz na twarz krem oparty na parabenie propylu – kap, kap, kap”. Jak twierdzi Amy Myers rozwój choroby autoimmunologicznej może być efektem „przepełnienia filiżanki” wykraczającym ponad możliwości detoksykacyjne organizmu, które w chorobach autoimmunologicznych są nader często zaburzone (zaburzona metylacja oraz praca cytochromu P450)12, 13, 19.

Ryc. 4. Ciąg przyczynowo-skutkowy choroby Hashimoto
Źródło: www.tarczycahashimoto.pl

Dieta szyta na miarę

Specjaliści medycyny funkcjonalnej wśród zaleceń żywieniowych w chorobie Hashimoto najczęściej wskazują dietę: bezglutenową, wykluczającą jod, Feingolda, GAPS, Paleo, autoimmunologiczn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy