Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

28 października 2022

NR 33 (Październik 2022)

Działanie propolisu na serce i naczynia krwionośne w świetle badań farmakologicznych

0 84

Współczesne społeczeństwa są coraz bardziej świadome w temacie chorób cywilizacyjnych i zdają sobie sprawę, że są one jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego lecznictwa. Wiele osób po pierwszej diagnozie stara się szukać naturalnych surowców, które wykazują korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Jednym z nich jest propolis.

Propolis (kit pszczeli) jest żywicznym surowcem zbieranym przez pszczoły miodne (Apis mellifera) z różnych części roślin. Zawiera przede wszystkim żywice, wosk pszczeli, różne związki lotne, garbniki oraz pyłek kwiatowy. Kit pszczeli był stosowany już w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie. Nowożytna historia propolisu zaczyna się jednak w XVII w., kiedy to po raz pierwszy do londyńskiej farmakopei w dobie leków syntetycznych został on jednak zmarginalizowany i stał się składnikiem suplementów diety, maści, kosmetyków oraz zdrowej żywności. W aptekach i sklepach zielarskich spotkać można jego ekstrakty, głównie etanolowe i to cieszy, bo właśnie ekstrakty alkoholowe mają najwięcej wzmianek w anglojęzycznych bazach artykułów naukowych. 

POLECAMY

Ogólna aktywność biologiczna propolisu

Propolis jest bardzo cenionym surowcem o szerokiej aktywności biologicznej. Jego wyciągi działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo, przeciwnowotworowo oraz przeciwzapalnie. Mogą oddziaływać zarówno na bakterie Gram-dodatnie (Diplococcus pneumoniae, Enterococcus faecium, Bacillus cereus), jak i Gram-ujemne (Escherichia coli, Salmonella enteritidis) oraz grzyby (Candida albicans, Aspergillus flavus, Penicillium italicum). Propolis ma również silne właściwości antyoksydacyjne, co ma duże znaczenie w zapobieganiu i łagodzeniu przebiegu chorób sercowo-naczyniowych. Propolis w zależności od źródła różni się nieznacznie aktywnością biologiczną. I tak, ten pochodzenia krajowego wykazuje silną aktywność cytoochronną wobec ludzkich erytrocytów w kontakcie z wolnymi rodnikami nadtlenkowymi. Również wybór rozpuszczalnika do ekstrakcji kitu pszczelego ma istotny wpływ na jego aktywność, zwłaszcza przeciwgrzybiczą oraz antyoksydacyjną.
Wyniki badań na zwierzętach wskazują, że wyciągi z propolisu wywierają wpływ na naczynia krwionośne oraz serce. Przede wszystkim zapobiegają niedokrwieniu, wywołują rozkurcz naczyń, chronią je przed przerostem i zmniejszają ich przepuszczalność. Pośrednio więc obniżają ciśnienie krwi, zapobiegają kardiomiopatii, a także normalizują gospodarkę cholesterolową organizmu. 
Przedstawione w artykule wyniki badań dają nadzieję, że już niebawem produkty pszczelarskie, a ściślej propolis może być z sukcesem stosowany w leczeniu chorób sercowo-naczyniowych.

Wpływ propolisu na naczynia krwionośne i serce  

Wpływ propolisu na pracę serca
Ciekawe zjawisko zaobserwowano, umieszczając izolowane, żabie serce w alkoholowym wyciągu z propolisu. Okazało się, że żabie serce zaczęło znacznie słabiej się kurczyć. Natomiast alkoholowy wyciąg z propolisu podany doustnie powodował zwiększenie kurczliwości mięśnia sercowego oraz nasilenia jego akcji. Za działanie inotropowe dodatnie są odpowiedzialne flawonoidy obecne w ekstraktach propolisowych, a ściślej kwercetyna, kemferol oraz ramnetyna. Zaobserwowano również, że kwercetyna nasila działanie glikozydów nasercowych.

Działanie przeciwniedokrwienne
Ciekawych wyników dostarczały badania nad aktywnością estru fenyloetylowego kwasu kawowego (CAPE), który jest obecny niemal we wszystkich polskich wyciągach propolisowych. Okazało się bowiem, że związek ten łagodzi następstwa niedokrwienia przez blokowanie powstawania wolnych rodników nadtlenkowych, które biorą istotny udział w procesie postępującego niedokrwienia. W innych badaniach z kolei CAPE, powodował rozkurcz tętnic, które wcześniej poddano działaniu adrenergików. Co ciekawe, ester ten zapobiegał u szczurów również restenozie, czyli ponownemu zwężeniu światła naczynia po zabiegu balonikowania. Hamował on przerost błony wewnętrznej tętnicy wieńcowej u szczurów w zależności od zastosowanej dawki – odpowiednio o 16% i 42%. 

Wpływ na przepuszczalność kapilar
W badaniach na zwierzętach ekstrakty etanolowe z propolisu zmniejszały przepuszczalność i nadmierną kruchość naczyń włosowatych. Pośrednio więc chroniły przed niekorzystnymi następstwami zablokowania większych naczyń, kiedy to dochodzi do znacznego wzrostu ciśnienia w kapilarach oraz obrzęków narządowych. 
Podanie dożylne wodnych ekstraktów doświadczalnym kotom powodowało z kolei spadek ciśnienia tętniczego o 20 mm Hg. Propolis polski potrafił obniżyć w badaniach ciśnienie krwi z wartości wyjściowej 210 mm Hg (po podaniu noradrenaliny) do 181 mm Hg i po stopniowym zwiększaniu dawki aż do 93 mm Hg. Podanie doustne ekstraktów z propolisu również obniżało ciśnienie u zwierząt doświadczalnych, ale znacznie słabiej. Warto zaznaczyć, że po podaniu ekstraktu propolisowego zwierzętom zawsze pojawiał się krótkotrwały wzrost ciśnienia tętniczego krwi, który nie został do tej pory wyjaśniony. Być może, jest on spowodowany pobudzeniem przez substancje obecne w ekstrakcie aktywności enzymu angiotensyny, która zwęża naczynia krwionośne i powoduje znaczny wzrost ciśnienia krwi.

Aktywność kardioochronna ekstraktu z propolisu
Kardiomiopatia jest konsekwencją włóknienia oraz zaniku włókien mięśniowych serca. Objawia się spadkiem elastyczności mięśnia sercowego i efektywności wypełnienia komór krwią podczas rozkurczu. Po wywołaniu sztucznej kardiomiopatii u szczurów za pomocą doksorubicyny i równoległego podawania wyciągów etanolowych z propolisu mięsień sercowy był chroniony przed toksycznym działaniem cytostatyku doksorubicyny. Badania te powinny być więc punktem wyjścia do dalszych badań z chorymi na nowotwory, a leczonymi właśnie doksorubicyną.

Wpływ propolisu na profil lipidowy
W jednym z badań porównywano skuteczność 8-tygodniowej doustnej terapii u zwierząt laboratoryjnych znanym lekiem hi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy