Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

11 kwietnia 2019

NR 12 (Kwiecień 2019)

Hepatoprotekcyjne działanie ostropestu plamistego

0 93

Ostropest plamisty, Silybum marianum (L.) Gaertner, już od ponad 2 tysięcy lat uznawany jest za roślinę leczniczą. Znany jest szczególnie z dobroczynnego wpływu na funkcje wątroby i dróg żółciowych, ma także działanie antyoksydacyjne i odtruwające. Jest oporny na skażenia i wykazuje niewiele działań niepożądanych, a jego aktywność została udowodniona w wielu badaniach naukowych. Choć niektóre dane są sprzeczne, co implikuje potrzebę dalszych, dobrze zaprojektowanych studiów nad mechanizmami działania substancji zawartych w ostropeście, roślina ta wydaje się być ziołem niemal doskonałym.

Ostropest plamisty jest jednoroczną rośliną z rodziny astrowatych, spokrewnioną ze znanymi wszystkim słonecznikiem, jeżówką purpurową, rumiankiem oraz mniszkiem lekarskim. Wyglądem przypomina oset. Ma prostą łodygę, która rozgałęzia się na górze, liście o ostrych zakończeniach, pokryte charakterystycznymi białymi plamami oraz purpurowe kwiaty. Rośnie w miejscach nasłonecznionych. Koszyczki kwiatowe zbiera się pod koniec lata, suszy, a następnie oddziela nasiona, które mają właściwości lecznicze.

R e k l a m a

  



Owoce ostropestu zawierają fitosterole (m.in. stigmasterol i kampesterol), aminy biogenne (tyraminę, histaminę), flawonoidy (luteolinę, kwercytynę), tłuszcze bogate w kwas linolowy, który stanowi 50% kwasów tłuszczowych zawartych w ostropeście, a także cynk, selen i miedź. Jednak najważniejszym związkiem, decydującym o właściwościach tej rośliny jest sylimaryna, zawarta głównie w łupinach nasienia owoców, której zawartość może dochodzić nawet do 6%.

Jest to sucha mieszanka flawolignanów (pochodna flawonowa), składająca się z sylibiny A i B (sylibininy A i B), silimoniny (sylidianiny), izosybiliny A i B, sylikrystyny A i B, flawonoidu taksyfoliny oraz innych związków w mniejszych stężeniach. Najbardziej aktywną z tych substancji jest sylibina, która wykazuje silne działanie detoksyfikacyjne, między innymi na obecną w muchomorze sromotnikowym amatoksynę. Stanowi ona od 50 do 75% zawartości sylimaryny.

Zastosowanie ostropestu plamistego w ziołolecznictwie

Wyciągi z ostropestu, zawierające sylimarynę, stosowane są przede wszystkim w różnorakich zaburzeniach pracy wątroby i dróg żółciowych. Wpływają ochronnie na komórki wątroby (hepatocyty), wspierają także produkcję i transport żółci, zapobiegając powstawaniu kamieni żółciowych, poprawiają motorykę układu pokarmowego, działają także rozkurczowo na mięśnie gładkie, a w większych dawkach zmiękczają konsystencję stolca. Regulują również poziom lipidów, ciśnienie krwi oraz poziom glukozy. Dzięki właściwościom detoksyfikacyjnym, przeciwutleniającym i przeciwzapalnym wykazują korzystny wpływ na nerki, układ krwionośny, nerwowy oraz odpornościowy (stabilizują komórki tuczne, działając tym samym przeciwhistaminowo). Mają także zdolność chelatowania żelaza i miedzi oraz spowalniania metabolizmu wapnia.

Tradycyjnie używano ich także jako środek wzmacniający laktację czy środek przeciwwymiotny (korzeń). Dzięki jego wpływowi na receptory estrogenowe miał zastosowanie także w leczeniu schorzeń kobiecych, w szczególności w zaburzeniach miesiączkowania oraz endometriozie (aczkolwiek niekontrolowana, nadmierna podaż sylimaryny może prowadzić do hiperplazji endometrium). Udowodnione zostało również jego ograniczone działanie przeciwreumatyczne.

Znane są również prozdrowotne właściwości oleju z nasion ostropestu, a szczególnie jego wpływ na skórę. Działa nawilżająco, kojąco w oparzeniach i atopowym zapaleniu skóry oraz wspomaga jej regenerację w stanach zapalnych skóry. Może działać również jako rodzaj filtra słonecznego. Ponadto ostropest był niegdyś uprawiany również jako warzywo, które spożywano w całości – od korzenia aż po czubki kwiatów. Najczęściej stosowany był jako składnik sałatek.

DZIAŁANIE ostropestu plamistego na wątrobę

Wątroba jest narządem, który odpowiada za wiele funkcji metabolicznych oraz procesów fizjologicznych, takich jak metabolizm białka, tłuszczy i węglowodanów czy produkcja żółci. Jest też ważnym elementem układu detoksyfikacyjnego organizmu. To sprawia, że narażona jest na uszkodzenia związane z kontaktem z substancjami toksycznymi, które po przeniknięciu bariery jelitowej i wchłonięciu do krwi wędrują wraz ze składnikami odżywczymi przez żyłę wrotną wprost do tego narządu. Dysfunkcje wątroby mogą prowadzić do wielu przykrych objawów oraz w rezultacie do groźnych dla życia chorób, dlatego tak ważne jest dbanie o jej prawidłowy stan oraz podejmowanie niezbędnych działań, gdy ulegnie uszkodzeniom. Sylimaryna, jak już wcześniej wspomniano, jest jedną z substancji, która wykazuje silne, udokumentowane w tysiącach prób klinicznych działanie hepatochronne. Na czym ono polega?

1. Działanie przeciwzapalne i detoksyfikujące
Działanie przeciwtoksyczne i antyoksydacyjne flawolignanów wchodzących w skład sylimaryny opiera się na kilku mechanizmach. Przede wszystkim substancje te wiążą się z receptorami błon komórkowych hepatocytów, co blokuje możliwość dostania się toksyn do ich wnętrza. Mają również korzystny wpływ na integralność błon mitochondrialnych w warunkach stresowych.

Ponadto wpływają korzystnie na utrzymywanie równowagi redoks w komórce, aktywując enzymy antyoksydacyjne i antyoksydanty nieenzymatyczne. Tym samym wpływają na wzrost stężenia dysmutazy nadtlenkowej oraz wewnątrzkomórkowego glutationu, który jest jednym z najsilniejszych przeciwutleniaczy w ustroju i niezbędnym elementem systemu detoksyfikacji komórek, a także wchodzi w skład wielu enzymów. Związki zawarte w sylimarynie są w stanie zwiększyć jego produkcję nawet o 35–50%, zapobiegając tym samym procesowi utleniania...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy