Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

18 maja 2018

NR 3 (Październik 2017)

Leczenie następstw urazów

0 302

Tematem artykułu będzie porównanie leczenia chorych z użyciem leków homeopatycznych i preparatów ziołowych. Moje podejście do tematu będzie subiektywne, wynikające z ponad 25 lat praktyki lekarskiej, ale oczywiście będę chciał się podpierać także badaniami naukowymi, aby poszerzyć perspektywę i aby czytelnicy mogli wyciągać własne wnioski. W niniejszym artykule skupię się na leczeniu następstwa urazów.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie wyniki dały badania nad skutecznością leków homeopatycznych?
  • Jak prawidłowo dobrać leczenie homeopatyczne?
  • Czy fitoterapia jest skuteczna w leczeniu urazów?

Sposoby terapii, które wykorzystuję przy urazach, to przede wszystkim terapia manualna i akupunktura, ale również leczenie ziołami, dietą i lekami homeopatycznymi. Jako że homeopatia jest z tych wszystkich dziedzin metodą najbardziej kontrowersyjną, postanowiłem przybliżyć Państwu podstawowe pojęcia związane z tą dziedziną wiedzy.

Homeopatia jest metodą terapeutyczną, która stosuje zasadę podobieństw. Można to wyrazić następująco: każda substancja w dającej się zważyć dawce, zdolnej do wywołania objawów chorobowych u osoby zdrowej i wrażliwej, w niskiej dawce, tzw. dawce nieskończenie małej, może wyleczyć występowanie tych objawów – i to niezależnie od rodzaju choroby. Przykładowo lek homeopatyczny z jadu pszczoły leczy użądlenia pszczół.


Homeopatia jest częścią medycyny, uznawaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) oraz kraje Unii Europejskiej. Ponad 200 tys. lekarzy na świecie zaleca leki homeopatyczne w codziennej praktyce, a stosuje je ponad 400 milionów pacjentów w blisko stu krajach. We Francji, w Niemczech i w Wielkiej Brytanii jest ona częściowo refundowana, a w Szwajcarii od 2012 r. można korzystać z leczenia homeopatycznego w ramach publicznej opieki zdrowotnej.

Skuteczność małych dawek

Czy leczenie lekami homeopatycznymi jest skuteczne? Otóż tak. Co prawda, ma ona wielu krytyków, którzy twierdzą, że bardzo niskie dawki leków nie są w stanie wywołać skutecznego efektu terapeutycznego. Jednak nie jest to, oczywiście, prawdą, bo ilości np. hormonów, jakie krążą w naszym organizmie, są bardzo małe, a efekty ich działania – bardzo duże. Przykładem są hormony takie jak estrogeny (stężenia w surowicy krwi rzędu 10-10 g/ml) i testosteron (stężenia w surowicy krwi rzędu 10-9 g/ml). Nawet tak małe ilości determinują płeć człowieka. Zatem małe dawki nie są przeszkodą, aby pojawił się efekt terapeutyczny.

Skuteczność małych dawek tłumaczy także teoria chaosu: w sytuacjach granicznych (poza homeostazą) czasami znikome ilości niektórych substancji są w stanie całkowicie zmienić sytuację. Tak jak w przypadku krystalizacji – jeden maleńki zarodek jest niezbędny do zainicjowania całego procesu. Stan choroby to stan, gdzie organizm znajduje się poza homeostazą (poza stanem równowagi). Podanie wtedy substancji inicjującej reakcję może diametralnie zmienić jej kierunek. Stan choroby natomiast to stan, kiedy organizm jest na krawędzi i wystarczy niewielki bodziec, aby ten kierunek zmienić w dobrą stronę. Bodziec w naszym organizmie nie zawsze działa proporcjonalnie (czyli w sposób liniowy). Mechanizm działania leków homeopatycznych w niskich rozcieńczeniach oraz leków roślinnych (bo także tych leków tyczy się ta zasada) dobrze tłumaczy termodynamika procesów nieliniowych. Niestety, nie można wytłumaczyć w prosty sposób efektów ich działania, używając do tego fizyki (przynajmniej według mojej niewielkiej wiedzy związanej z tą dziedziną nauki). Nie znamy, jak do tej pory, narzędzia, którym można byłoby zbadać, w jaki sposób działają leki homeopatyczne podawane w wysokich rozcieńczeniach. Jednak to, że nie znamy mechanizmu ich działania i opieramy się jedynie na doświadczeniu, czyli empirii, nie jest wcale nowością w medycynie. Do tej pory nie wiemy, dlaczego leki przeciwmalaryczne są skutecznym narzędziem terapeutycznym w chorobach reumatoidalnych, a przecież stosowane są one powszechnie.

Badania skuteczności leków homeopatycznych

Nie będziemy jednak zagłębiać się w te niuanse. Popatrzmy na aspekt bardziej praktyczny. Krytycy leczenia lekami homeopatycznymi zarzucają, że nie mają one potwierdzonych badań skuteczności. Tymczasem według informacji zaczerpniętych z internetowej biblioteki Amerykańskiego Instytutu Zdrowia (www.pubmed.gov, US National Institute of Health) dla leków homeopatycznych dostępnych jest ponad 640 opublikowanych badań klinicznych, w tym 142 badania randomizowane, porównujące badane leki z placebo lub z substancjami referencyjnymi, wykonane metodą podwójnie ślepej próby, które zostały objęte metaanalizami. Renomowane medyczne czasopisma naukowe opublikowały sześć metaanaliz, z których trzy potwierdzają skuteczność leczenia homeopatycznego, a trzy podkreślają konieczność prowadzenia dalszych badań klinicznych, ze względu na brak pewności dla uznania skuteczności leku homeopatycznego w danym wskazaniu.

Ktoś mógłby powiedzieć, że tak mała liczba badań – w sytuacji, gdy dla niektórych leków w farmakoterapii mamy setki tysięcy analiz – nie jest wartością reprezentatywną. Ale należy pamiętać, że leki homeopatyczne mają swoją specyfikę. Wybór leku determinują ogólne indywidualne modalności reakcji chorego na chorobę. Dlatego trudno, jeśli chce się pozostać wiernym metodzie homeopatycznej, oceniać skuteczność leku homeopatycznego w przypadku choroby, która jest zdefiniowana według klasycznych zasad nozologicznych. Badania skuteczności leku homeopatycznego powinny uwzględniać indywidualne cechy chorego, co w praktyce bardzo utrudnia przeprowadzenie badań statystycznych.

Dobór leku homeopatycznego

Leki homeopatyczne możemy dobierać na podstawie obrazu choroby. Istnieją specjalne książki – tzw. „Materia Medica” – w których znajdujemy opisy poszczególnych leków homeopatycznych. Naszym zadaniem jako terapeutów jest taki dobór leku, aby jego obraz zapisany w „Materii Medice” możliwie w największym stopniu odzwierciedlał to, co widzimy u pacjenta. To bardzo trudny sposób dobierania leków, ponieważ lekarz musi znać ich obrazy, aby zastosować odpowiedni środek. Na szczęście, w przypadku chorób narządu ruchu sprawa wydaje się prostsza, gdyż można również dobierać leki na podstawie rozpoznania klinicznego. W przypadku jakichkolwiek urazów stosuje się lek o nazwie Arnica montana. Jest to uniwersalny lek homeopatyczny, który można stosować zawsze po urazach. Na początku należy stosować go często, nawet co godzinę. Rozcieńczenia, jakie najczęściej stosuje się w takiej sytua-
cji, to od 5 CH wzwyż. Leki powyżej 15 CH w polskich regulacjach prawnych muszą być wydawane na receptę. Ale nawet potencją 15 CH możemy zrobić dużo dobrego.

W przypadku urazów możemy dobierać lek homeopatyczny na podstawie rozpoznania klinicznego. W tabeli przedstawiono algorytm postępowania.

W przypadku jakichkolwiek urazów stosuje się lek o nazwie Arnica montana. Jest to uniwersalny lek homeopatyczny, który można stosować zawsze po urazach. 

Zasady doboru leku homeopatycznego w przypadku urazów są rzeczywiście dość łatwe, gdy dobieramy go na podstawie rozpoznania klinicznego. Niestety, gorzej jest, gdy musimy dobrać lek na podstawie modalności, a taki dobór leku homeopatycznego jest istotą tej metody. W przypadku urazu bardzo często występuje obrzęk i, aby dobrać wtedy odpowiedni lek, należy znać jego obraz. W przypadku obrzęków stosuje się zwykle dwa leki. Pierwszy z nich to Apis mellifica, czyli pszczoła miodna. Lek zrobiony jest z całej pszczoły, ale najważniejszym elementem jest jej jad. Stosujemy go w przypadku, gdy obrzęk przypomina użądlenie pszczoły, czyli ma kolor czerwony i chory odczuwa poprawę po kontakcie z zimnym okładem. Apis może być stosowany we wszystkich chorobach, które mają taki obraz skóry, ale pacjent zawsze musi odczuwać poprawę po kontakcie z zimnym okładem lub przedmiotem. Najczęściej używa się potencji 9 CH lub 15 CH.

Można, oczywiście, dać większe potencje, ale są one dostępne tylko na receptę. Jeżeli natomiast obrzęk pourazowy zmniejsza się pod wpływem ciepła, to lepszym rozwiązaniem byłoby zastosowanie leku Bryonia alba. Ma on też jedną bardzo ważną cechę – ból i obrzęk, który leczy się, stosując Bryonię, jest przeszywający i narasta przy najmniejszym ruchu. Często stosuje się zarówno Bryonię, jak i Apis, jednak nie należy ich podawać razem, tylko w półgodzinnych odstępach. Leki najczęściej mają postać granulek podjęzykowych, które dość dobrze się rozpuszczają. Zasadą homeopatii jest to, że w stanie ostrym leki można podawać bardzo często, nawet co godzinę, a w przypadku użądlenia przez pszczołę Apis podaje się nawet co 15 minut. W miarę poprawy leki podaje się rzadziej – jest to tak zwane podawanie „w rytmie dolegliwości”. Odradza się nagłe zakończenie terapii, np. stosowanie leku pięć razy dziennie i nagłe go odstawienie. Nie należy podawać leków homeopatycznych bezpośrednio przed lub po jedzeniu – trzeba zachować 20–30-minutowe odstępy. Pacjent nie powinien czuć obcego smaku w ustach, gdy podawany jest lek homeopatyczny. Działanie leków homeopatycznych może być hamowane przez niektóre produkty spożywcze, takie jak kawa naturalna oraz mięta, a także piwo. Co dziwne, czysta wódka w rozsądnych ilościach nie hamuje efektu działania leków homeopatycznych, ale już wódki gatunkowe, np. wiśniówka, znoszą ich działanie.

W mojej ocenie leczenie homeopatyczne urazów jest nieco lepsze niż stosowanie leków ziołowych, ale obie te metody mogą być z powodzeniem ze sobą łączone.

Fitoterapia urazów

Arnica może być stosowana w przypadku fitoterapii jedynie zewnętrznie – w postaci maści, żelów lub nalewek. Podanie jej doustnie nie wchodzi w grę, gdyż jest to środek silnie działający. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby z jednej strony podawać środki homeopatyczne...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy