Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

4 listopada 2021

NR 27 (Październik 2021)

Łuszczyca w postępowaniu dietetyka klinicznego

0 44

Łuszczyca to przewlekła, zapalna choroba skóry, która dotyka 3,2% dorosłych w USA1 i ma znaczący wpływ na jakość życia2, 3. Oprócz objawów skórnych, łuszczyca jest związana z wieloma chorobami współistniejącymi, w tym łuszczycowym zapaleniem stawów, chorobami metabolicznymi, chorobami przewodu pokarmowego i zaburzeniami nastroju2. Istnieją różne terapie medyczne dla chorób łuszczycowych, w tym środki miejscowe, fototerapia, leki doustne i leki biologiczne3.

W szczególności większość pacjentów uważa, że interwencje dietetyczne są istotne dla ich ogólnego leczenia choroby łuszczycowej; jednak dieta jest rzadko omawiana podczas wizyt klinicznych4, 5. Ponadto wyniki badań pokazują, że pacjenci z łuszczycą są silnie zmotywowani do wykonywania zmian, ponieważ te interwencje są postrzegane jako naturalne, bezpieczne i zainicjowane przez pacjenta5, 6. Niestety, większości pacjentów i lekarzy brakuje wiedzy na temat skuteczności interwencji dietetycznych, ponieważ istnieje zaledwie niewiele artykułów podsumowujących literaturę dotyczącą łuszczycy i diety4.
Fizycznym podłożem choroby ze strony układu odpornościowego jest nieprawidłowe funkcjonowanie limfocytów T wydzielających substancje cytotoksyczne odpowiedzialne za przyspieszenie procesów złuszczania się skóry. Dodatkowo łuszczycy towarzyszyć może również ból i świąd oraz dodatkowo ból stawów nazywany łuszczycowym zapaleniem stawów. Przyczyny powstawania łuszczycy nie zostały do końca poznane, natomiast charakterystyczne suche łuski na skórze wyraźnie sugerują obecność stanu zapalnego w organizmie. Środowiskowe wyzwalacze, takie jak stres, palenie tytoniu czy niektóre pokarmy mogą wywoływać zaostrzenie łuszczycy.

ŻYWIENIE W ŁUCZYCY

Istnieją produkty spożywcze, które mogą przyczyniać się do nasilenia występowania dolegliwości bądź wspomagać leczenie. Zdrowe nawyki żywieniowe, które obejmują stosowanie żywności przeciwzapalnej, mogą również pomóc zmniejszyć ryzyko dodatkowych problemów. Najzdrowsza okazuje się dieta śródziemnomorska, bogata w oliwę z oliwek z pierwszego tłoczenia jako główny składnik diety, dodatkowo minimum trzy porcje warzyw i dwie porcje owoców dziennie (im bardziej kolorowe, tym więcej polifenoli i substancji o działaniu przeciwzapalnym), rośliny strączkowe minimum 3 razy na tydzień, ryby lub owoce morza co najmniej 3 razy w tygodniu, orzechy, nasiona, pestki co najmniej 3 razy w tygodniu7. Dodatkowo warto zwrócić szczególną uwagę na zwiększenie spożycia kwasów tłuszczowych wielonienasyconych omega-3, jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika lub węglowodanów złożonych. Warto ograniczyć również nasycone kwasy tłuszczowe, kwasy tłuszczowe omega-6 i przejadanie się. 
Wykazano, że pokarmy bogate w przeciwutleniacze odgrywają ważną rolę w odwracaniu niektórych skutków ubocznych wywołanych przewlekłymi stanami zapalnymi w organizmie8. Produkty spożywcze bogate w przeciwutleniacze to:

  • owoce jagodowe: jagody, borówki, maliny, truskawki, 
  • jeżyny,
  • winogrona, 
  • zielone warzywa liściaste,
  • warzywa krzyżowe, takie jak brokuły i jarmuż, 
  • owoce cytrusowe, 
  • gorzka czekolada.

GLUTEN
Choroby autoimmunologiczne często ze sobą współwystępują. Łuszczyca również wiąże się ze zwiększonym ryzykiem kilku chorób autoimmunologicznych. Przede wszystkim dwukrotnie zwiększa się częstotliwość występowania celiakii u pacjentów chorujących na łuszczycę9
Celiakia to choroba trzewna charakteryzująca się reakcją zapalną jelit w odpowiedzi na spożywany gluten (nawet w minimalnych ilościach). Diagnostyka opiera się na badaniu genetycznych predyspozycji w kierunku celiakii (HLA-DQ2/DQ8), badaniu przeciwciał w surowicy wskazujących na nadwrażliwość na gluten:

  • przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (tTG IgA) oraz
  • całkowity poziom przeciwciał IgA.

Jeśli całkowity poziom przeciwciał w klasie IgA jest poniżej normy, należy dodatkowo zbadać przeciwciała w klasie IgG: 

  • przeciwko deaminowanemu peptydowi gliadyny (DGP IgG),
  • przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgG (tTG IgG),
  • ewentualnie przeciwko endomysium mięśni gładkich w klasie IgG (EmA IgG)10.

Ostateczne rozpoznanie celiakii stawia się wykazując charakterystyczne zmiany w biopsji kosmków jelitowych dwunastnicy. Dodatkowo, mimo braku celiakii, może występować również nieceliakalna nadwrażliwość na gluten. Pacjenci z łuszczycą mają zwiększone ryzyko dodatniego wyniku serologicznego wrażliwości na gluten i wyższe poziomy przeciwciał są związane z większym nasileniem łuszczycy9. Niektórzy pacjenci z łuszczycą, mimo występowania przeciwciał w surowicy świadczących o nadwrażliwości na gluten, nie wykazują zmian w badaniach histopatologicznych z dwunastnicy9, 11. Dlatego też niektórzy pacjenci z łuszczycą wydają się mieć nadwrażliwość na gluten przy braku celiakii (tzw. nieceliakalna nadwrażliwość na gluten). 
Na podstawie dostępnych badań naukowych dieta bezglutenowa może być pomocna u wybranych pacjentów z łuszczycą11, 12. U osób z potwierdzoną celiakią dieta bezglutenowa nie tylko łagodzi objawy żołądkowo-jelitowe, ale także zmniejsza nasilenie łuszczycy12. U tych, którzy posiadają podwyższone miano przeciwciał wskazujące na nadwrażliwość na gluten, dieta bezglutenowa prowadzi do znaczącej poprawy zarówno klinicznego nasilenia łuszczycy, jak i wyników biopsji skóry po 3 miesiącach11, 13. Histologicznie obserwuje się zmniejszenie liczby komórek zapalnych i proliferujących w blaszkach łuszczycowych13. Większość tych osób doświadcza nasilenia choroby po powrocie do regularnej diety, w której pojawiają się produkty zawierające gluten11. Dodatkowo wśród pacjentów z dodatnim wynikiem testów serologicznych nadwrażliwości na gluten, dieta bezglutenowa wydaje się korzystna niezależnie od wyników biopsji dwunastnicy11–13. Badania naukowe wskazują również brak korzyści ze stosowania diety bezglutenowej u pacjentów z negatywnymi wynikami obecności przeciwciał w kierunku nadwrażliwości na gluten11, 13.
U osób dorosłych z łuszczycą, u których wynik testu serologicznego jest dodatni w kierunku nadwrażliwości na gluten, zaleca się 3-miesięczną eliminacyjną dietę bezglutenową jako interwencję uzupełniającą standardowe terapie medyczne mające wpływ na łuszczycę.

CUKIER
Spożywanie produktów zawierających cukier od dawna powiązane jest z powstawaniem stanów zapalnych w organizmie; nawet krótkotrwała ekspozycja na dietę bogatą w cukier może wywoływać łuszczycę14. Cukry możemy podzielić na te naturalnie występujące w wielu produktach spożywczych, takich jak warzywa, owoce czy nabiał, oraz te dodawane do wielu produktów na etapie produkcji, takich jak napoje gazowane, napoje słodzone, desery, słodycze, produkty zbożowe gotowe do spożycia, niektóre rodzaje pieczywa. 

RAFINOWANE OLEJE
Oleje rafinowane, wśród których wyróżnić można olej kukurydziany, z nasion bawełny, z orzechów, z otrębów ryżowych, sezamowy, sojowy, słonecznikowy, to oleje bogate w kwasy tłuszczowe omega-6, które zostały powiązane z przewlekłym stanem zapalnym niskiego stopnia. Zamiast tego warto zwrócić uwagę na nierafinowane oleje, takie jak oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, surowy olej kokosowy i tłoczony na zimno olej z awokado, lniany, z wiesiołka czy z ogórecznika.

SUPLEMENTACJA W ŁUSZCZYCY

Kwasy tłuszczowe omega-3
Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA) to rodzaj dietetycznych kwasów tłuszczowych, które zawierają kwasy omega-3 i omega -6. Kwas arachidonowy ω-6 PUFA i kwas linolowy są metabolizowane do leukotrienu B4 (LTB4). LTB4 jest mediatorem stanu zapalnego, który jest podwyższony w blaszkach łuszczycowych15, 16. Z kolei metabolity omega -3 przeciwstawiają się prozapalnym efektom LTB417.
U osób stosujących typową dietę zachodnią stosunek kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3 wynosi 15–20 : 1, kiedy idealny stosunek zalecany przez międzynarodowy panel ekspertów powinien wynosić 1,8 : 116.
Zauważono, że mniej zmian łuszczycowych wystepuje w regionach o względnie wyższym spożyciu kwasów tłuszczowych omega-316. Olej pozyskiwany z ryb zimnowodnych jest bogaty w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, w tym kwas eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA), które wykazują silne właściwości przeciwzapalne15.

Witamina D3
...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy