Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia , Otwarty dostęp

21 sierpnia 2019

NR 14 (Sierpień 2019)

Oleje z ryb – wpływ na naszą odporność

0 152

Tłuszcz pokarmowy, wbrew niektórym przekonaniom jest niezwykle istotnym składnikiem naszej diety. Pewne kwasy tłuszczowe obecne w pożywieniu są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. W ogólnym odniesieniu do zdrowia, szczególnie ważną rolę pełnią niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3, Omega-6 oraz Omega-9.

Ostatnio bardzo często słyszy się o konieczności odpowiedniej podaży kwasów Omega-3, z uwagi na niewystarczające ich spożycie wraz z przeciętną dietą. Ich obecność w codziennym menu warunkuje prawidłowe funkcjonowanie m.in. właśnie układu odpornościowego.
Tłuszcze zawarte w żywności występują najczęściej w postaci triacylogliceroli, czyli estrów glicerolu i trzech reszt kwasów tłuszczowych – to właśnie one różnią się między sobą budową oraz właściwościami fizycznymi i biologicznymi. To jak są zbudowane te substancje przekłada się na ich zachowanie pod wpływem powietrza czy temperatury. Różnią się one również pod kątem długości łańcucha węglowego, obecnością wiązań podwójnych oraz lokalizacją tych wiązań w łańcuchu. Ze względu na umiejscowienie tych właśnie wiązań kwasy tłuszczowe dzielimy na Omega-3, Omega-6 i Omega-9.
Nadmierna konsumpcja jednej grupy lipidów może na zasadzie konkurencyjności uniemożliwiać metabolizm lipidów, których spożywamy mniej. Warto podkreślić, że dzisiejsza dieta w naszej szerokości geograficznej często jest dość zasobna w kwasy tłuszczowe z rodziny Omega-6, a uboga w tłuszcze należące do rodziny Omega-3. Skutkiem tego może być wzrost aktywności eikozanoidów o właściwościach prozapalnych i prozakrzepowych. Eikozanoidy należą do dużej grupy molekuł sygnalizacyjnych niezwykle istotnych dla funkcjonowania układu odpornościowego. Powstają one z kwasów tłuszczowych obecnych w błonach komórkowych, a o ich prozapalnej funkcji decyduje rodzaj kwasu z jakiego powstają. Istnieją badania, które pokazują zwiększenie ryzyka zachorowania na miażdżycę, cukrzycę czy choroby neurodegeneracyjne w przypadku nieodpowiedniej podaży kwasów Omega-3 w stosunku do kwasów Omega-6. Jednak na ten moment nie jest to potwierdzone w badaniach naukowych, a jest jedynie spekulacją wynikającą z obserwacji krajów, w których spożycie kwasów Omega-3 
i Omega-6 jest zrównoważone oraz tych, w których to spożycie nie jest optymalne. Na tej podstawie zostały wyciągnięte wnioski o mniejszej i większej zachorowalności m.in. na choroby niedokrwienne serca.
W świetle obecnej literatury można wnioskować, że największe znaczenie ma osiągnięcie odpowiedniego progu spożycia Omega-6 oraz Omega-3. Biorąc pod uwagę zwyczaje żywieniowe mieszkańców krajów rozwiniętych i rozwijających się należy podkreślić konieczność optymalnego spożycia kwasów Omega-3, a nadmierna podaż kwasów Omega-6 nie będzie wówczas stanowić problemu.

Do kwasów tłuszczowych z grupy Omega-3 zaliczamy przede wszystkim:

  • kwas alfa-linolenowy (ALA),
  • kwas eikozapentaenowy (EPA),
  • kwas dokozaheksaenowy (DHA).


Jak dostarczyć sobie optymalną podaż kwasów tłuszczowych Omega-3?

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA znajdziemy przede wszystkim w tłustych rybach (m.in. łosoś, makrela, tuńczyk, śledź, dorsz, rekin). Z uwagi na ogólne doniesienia o zanieczyszczeniu ryb oraz preferencji smakowych tłuste ryby w naszym społeczeństwie spożywane są w coraz mniejszym stopniu.
W takich przypadkach warto swoją dietę uzupełnić o suplementacje tranem (tak jak to robiły od wieków nasze babcie i mamy, faszerując nas tym niesmacznym płynem).
Warto podkreślić, że nazwa ,,tran’’ zarezerwowana jest dla oleju z ryb należących do gatunku dorszowatych. Ze względu na bardzo szeroki skład pod kątem witamin i nienasyconych kwasów tłuszczowych tran jest zalecany osobom w każdym wieku, od dzieci i młodzieży, po sportowców i osoby starsze. Jest on przeznaczony również dla osób osłabionych, starszych, chorych oraz podczas trwania okresu rekonwalescencji, ale także dla osób palących papierosy oraz nadużywających alkoholu. Powinny go również przyjmować osoby, których styl życia jest bardzo stresujący, jak  również ludzie z niedoborami witaminy D3 oraz A.
Oleje z ryb pozyskuje się z miąższu tłustych ryb: śledź, łosoś, tuńczyk, makrela oraz z wątroby dorsza.

Jakie korzyści dla zdrowia może nieść tran?

W piśmiennictwie zwraca się uwagę na istotny pozytywny wpływ kwasów Omega-3 na regulację mechanizmów homeostazy organizmu człowieka. Są one składnikami licznych diet i suplementów o dowiedzionym działaniu prozdrowotnym. Tran to jeden z najczęściej spożywanych suplementów diety. Zwiera on unikalną kompozycję niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), w tym niedoborowych w naszej diecie kwasów EPA i DHA oraz witamin z grupy A i D.
Układ odpornościowy jest bardzo wrażliwy na podaż niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Warto raz jeszcze podkreślić rolę NNKT w odpowiedzi układu immunologicznego – biorą one udział w produkcji eikozanoidów, które mogą działać pro- lub przeciwzapalnie, czyli stymulować rozwój lub wygaszanie stanu zapalnego. Kwasy Omega-3 wpływają również na ekspresję genów odpowiedzialnych za regulację układu odpornościowego.

Czym jest stan zapalny?

Jest to reakcja organizmu na uraz, taki jak np. atak chorobotwórczych drobnoustrojów czy pojawienie się obcych substancji lub toksyn. Zgodnie z doniesieniami badaczy z Uniwersytetu Maryland kwasy Omega-3 biorą udział w redukowaniu stanu zapalnego i objawów chorobowych.

Choroby autoimmunologiczne

Innymi chorobami związanymi z niewłaściwą pracą układu odpornościowego są choroby autoimmunologiczne. Jest to proces, w którym układ immunologiczny produkuje przeciwciała atakujące własne tkanki. Istnieją liczne przesłanki naukowe, które mówią o pozytywnym wpływie kwasów Omega-3 na regulację odpowiedzi układu immunologicznego. Modulacja układu odpornościowego jest związana również z jego ochroną, działaniem przeciwzapalnym i przeciwalergicznym, hamowaniem nadmiernej, niekontrolowanej odpowiedzi immunologicznej i ostrości przebiegu procesów zapalnych.
Szczególnie ciekawe jest korzystne działanie kwasów Omega-3 na skórę, zwłaszcza w przypadku takich autoimmunologii jak atopowe zapalenie skóry czy łuszczyca. W...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy