Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

26 października 2018

NR 9 (Październik 2018)

Bylica we wzmacnianiu układu odpornościowego

0 228

Rodzaj bylic (Artemisia) obejmuje kilka różnych gatunków, których wspólnym mianownikiem – poza przynależnością systematyczną – jest zbliżona aktywność biologiczna. Zioła z rodzaju Artemisia stosuje się najczęściej w dolegliwościach ze strony układu pokarmowego, jako środki odstraszające owady oraz panaceum na okresowe spadki odporności.

Do rodzaju Artemisia należy kilka znanych roślin – Artemisia dracunculus (bylica estragon), A. absinthium (bylica piołun) i A. vulgaris (bylica pospolita). Pierwsza z nich jest zarówno cenioną rośliną stosowaną w sztuce kulinarnej, jak i rośliną o wyraźnej aktywności prozdrowotnej. Bylica piołun dzięki bogatemu składowi fitochemicznemu od lat stosowana jest w lecznictwie. Nazwa rodzajowa wywodzi się od greckiej Artemidy – bogini łowów, kobiet i porodów. Ze względu na zdolność indukowania skurczów macicy rośliny z tego rodzaju wykorzystywano w przeszłości do aborcji i indukcji porodu. Pomimo wielu podobieństw między poszczególnymi gatunkami bylice różnią się nieznacznie zawartością substancji czynnych i składem olejków eterycznych.

R  e  k  l  a  m  a

Bylica estragon

Bylica estragon (Artemisia dracunculus), nazywana również bylicą draganek, estragonem lub bylicą głupich, jest byliną należącą do rodziny astrowatych (Asteraceae), o charakterystycznych, równowąskich, lancetowatych liściach i zdrewniałych kłączach. Od wieków wykorzystywana jest w medycynie ludowej i gastronomii jako przyprawa. Pierwsze wzmianki pojawiają się na wczesnośredniowiecznych arabskich rękopisach, a w polskich herbarzach obecność estragonu odnotowuje się na przełomie XV i XVI w. Naturalnymi miejscami występowania tego rodzaju bylicy są środkowa Rosja, Syberia i zachodnia część Ameryki Północnej. Obecnie uprawiana jest także w Europie, gdzie jest również rośliną dziczejącą1. 
Estragon obfituje w olejek eteryczny, który posiada właściwości przeciwgrzybicze, bakteriobójcze i antyoksydacyjne. Głównymi składnikami olejku są estragol, anetol, beta-ocimen i limonen. Części nadziemne Artemisia dracunculus zawierają z kolei 
związki o budowie kumaryn, które w badaniach in vitro wykazywały aktywność przeciwalergiczną. W medycynie ludowej Bliskiego Wschodu estragon stosowano jako środek na epilepsję, a w XIX w. na Wyspach Brytyjskich stosowano go w leczeniu cukrzycy. Aktywność przeciwpadaczkową olejku z estragonu potwierdzono potem w badaniach. Surowiec nasila również aktywność transportu śluzowo-rzęskowego w górnych drogach oddechowych, a więc wspiera naturalne mechanizmy odporności2. Jego wodne ekstrakty z kolei mają zdolność modulowania aktywności immunologicznej. W jednym z badań ekstrakt taki hamował cytokiny prozapalne i zwiększał aktywność komórek żernych układu odpornościowego3. 
W sztuce kulinarnej poza samą przyprawą estragon wykorzystuje się do produkcji octu estragonowego. Jest on ciekawym dodatkiem do marynat, mięs i sosów. Ocet estragonowy można również wykorzystać do sporządzania płukanki pomocnej w zapaleniu gardła. W tym celu należy rozpuścić 1 łyżkę octu w dwóch szklankach wody. Podobne właściwości mają napar i nalewka z estragonu. Pierwszy z nich należy spożywać z mlekiem, miodem i czosnkiem w ilości jednej szklanki co cztery godziny. Nalewkę z kolei można przygotować na rumie i podawać cztery razy dziennie w mleku z miodem i sokiem malinowym.

Bylica piołun

Drugim cenionym gatunkiem z rodzaju Artemisia jest bylica piołun (Artemisia absinthium), która znana jest ze swojego charakterystycznego, gorzkiego smaku. Za silną goryczą tego surowca stoją absyntyna i artabsyntyna. Oprócz nich piołun zawiera garbniki, sole mineralne oraz flawonoidy. Ważnym jego składnikiem jest również olejek eteryczny, który za sprawą obecności tujonu i tujolu może powodować halucynacje i uzależnienie. Właściwości te wykorzystano kilka wieków temu do produkcji absyntu – mocnego trunku na bazie piołunu, anyżu i kopru włoskiego. Popularność absyntu doprowadziła w XIX w. do rozwoju uzależnienia u wielu stosujących go ludzi. Absyntyzm objawiał się najczęściej omamami, odrętwieniem i postępującą demencją. W pierwszej połowie XX w. uznano go za substancję niebezpieczną, a obecnie, zgodnie z dyrektywą Unii, w wyrobach alkoholowych wytwarzanych z gatunków Artemisia zawartość a- i ß- tujonu nie może przekraczać 35 mg na kilogram4.
Piołun przez wieki znany był jako skuteczny środek wykorzystywany w walce z pasożytami i owadami – począwszy od owsików i glist, przez wszy i świerzbowce, aż po mole i robaki wylęgające się w spichlerzach. Olejek piołunu wykazuje jednak również aktywność przeciwdrobnoustrojową – hamując rozwój takich bakterii j...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy