Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

25 sierpnia 2022

NR 32 (Sierpień 2022)

Plejotropowe działanie wyciągu z bergamoty w kontekście regulacji wartości profilu lipidowego Część I

0 43

Bergamota to drzewo cytrusowe, którego owoce tradycyjnie wykorzystywane są w celu poprawy odpowiedzi immunologicznej i funkcji układu sercowo-naczyniowego. W ostatnim czasie wiele można usłyszeć o niej w kontekście pozytywnego wpływu na profil lipidowy.

Liczne badania kliniczne dostarczają bowiem dowodów na to, że standaryzowana frakcja polifenolowa pozyskiwana z miąższu owoców – BPF (bergamot polyphenolic fraction) – obniża stężenie cholesterolu całkowitego (TC, total cholesterol) oraz frakcji związanej z lipoproteinami o niskiej gęstości, określanego potocznie mianem „złego cholesterolu”. 

Pomarańcza bergamota – charakterystyka i skład fitochemiczny

Pomarańcza bergamota (Citrus bergamia Risso & Poiteau) zwana powszechnie bergamotką jest drzewem cytrusowym należącym do rodziny rutowatych (Rutaceae). Choć pochodzi najprawdopodobniej z południowo-wschodniej Azji, uprawia się ją wyłącznie w jednym z południowych regionów Włoch – Kalabrii. Bergamota jest stosunkowo trudna w uprawie, ponieważ do wzrostu potrzebuje ściśle określonych warunków klimatycznych. Ma też wysokie wymagania glebowe.
Najcenniejsze leczniczo są owoce rośliny, które mają cierpko-gorzki smak. Choć ogólnym pokrojem przypominają owoce cytryny lub limonki, to jednak skórka owoców bergamoty jest znacznie grubsza i charakterystycznie pofałdowana. Jej zewnętrzna warstwa – naowocnia – stanowi główne źródło pozyskiwanego na skalę przemysłową olejku bergamotowego. Wykorzystuje się go szeroko w medycynie naturalnej, m.in. w aromaterapii oraz w przemyśle kosmetycznym, farmaceutycznym, a także spożywczym[1–3].
Największą uwagę świata nauki przykuwa jednak ostatnimi laty sok z owoców bergamoty. Wykazano bowiem, że posiada wyjątkowo duże ilości związków polifenolowych, w szczególności flawonoidów. Wśród nich zidentyfikowano przede wszystkim flawanony oraz flawony, głównie w formie połączeń O-glikozydowych, ale i C-glikozydowych. Miąższ bergamoty zawiera rzadko spotykaną neoeriocytrynę, ponadto neohesperydynę, a także odkryte całkiem niedawno: brutierydynę i melitydynę, zawierające ugrupowanie kwasu 3-hydroksy-3-metyloglutarowego, co strukturalnie zbliża je do popularnych leków obniżających poziom cholesterolu – statyn. Co ciekawe, szczegółowa analiza 45 różnych gatunków i odmian cytrusów wykazała, że zawartość związków flawonoidowych jest najwyższa właśnie w owocach bergamoty (w badaniu uwzględniano przeliczenie na jednostkę objętości soku i jednostkę masy albedo – mezokarp, czyli białej wewnętrznej części skórki)[4].  
 

R e k l a m a


Standaryzowana frakcja polifenoli z bergamoty (BPF) 

Na rynku suplementów diety dostępne są preparaty, w składzie których obecna jest standaryzowana frakcja polifenoli z bergamoty (BPF). Zawiera ona identyczne związki flawonoidowe co sok, jednak w niemal 200-krotnie większym stężeniu. Bardziej szczegółowo, BPF pozyskiwany jest z zagęszczonego i sproszkowanego soku bergamoty, a 95% związków flawonoidowych w nim obecnych to flawanony: neoeriocytryna, naryngina, neohesperydyna, melitydyna oraz brutierydyna, natomiast pozostałe 5% stanowią flawony. Co istotne, większość z flawonoidów obecnych w BPF występuje w formie aglikonów, które w przeciwieństwie do ich połączeń cukrowych – glikozydów, łatwiej przenikają przez ściany jelita cienkiego. Wykazano, że działanie BPF jest wielokierunkowe, natomiast mechanizmy odpowiadające za aktywność terapeutyczną są złożone[5].
 


BPF w świetle badań naukowych 

Działanie hipolipidemiczne
Najlepiej udokumentowanym naukowo działaniem BPF jest jego wpływ hipolipemizujący. Zgromadzono dowody wykazujące, że polifenolowa frakcja bergamotki może wywoływać efekt hipolipemiczny, któremu towarzyszy poprawa funkcji śródbłonka i zmniejszenie ryzyka kardiometabolicznego. Ocenę prowadzono zarówno w badaniach na modelu zwierzęcym, jak i w próbach klinicznych. Wykazano, że suplementacja BPF w szczególności obniża poziom cholesterolu, frakcji LDL (low density lipoprotein) i trójglicerydów (TG) w surowicy, prowadząc do znacznej poprawy ogólnych parametrów równowagi metabolicznej, obejmujących kontrolę glikemii i redukcję masy ciała u osób cierpiących na zespół metaboliczny (MS)[6]. 
 

 Ryc. 1. Struktury chemiczne głównych związków flawonoidowych obecnych w standaryzowanej frakcji z bergamoty (BPF, Bergamot Polyphenol Fraction).
Źródło: Walker Ross i wsp. The Use of Bergamot-Derived Polyphenol Fraction in Cardiometabolic Risk Prevention and its Possible Mechanisms of Action. 
DOI: 10.1016/B978-0-12-398456-2.00084-0  


Pierwsze badania wskazujące na wysoki potencjał leczniczy bergamoty w kwestii działania hipolipidemicznego przeprowadzono w 2007 r. na szczurach karmionych dietą z wysoką zawartością cholesterolu (średnie stężenie cholesterolu we krwi – 700 mg/dl). Zwierzęta, którym codziennie przez 28 dni podawano 1 ml soku z bergamotki, wykazywały po tym czasie znaczne zmniejszenie całkowitego poziomu cholesterolu (o średnio 29,3%), trójglicerydów (o średnio 46,2%) i frakcji LDL (o średnio 51,7%). Otrzymane wyniki znalazły odzwierciedlenie w innym, niezależnym badaniu, testującym wpływ BPH na profil lipidowy szczurów[4, 7]. 
Z kolei pierwsze próby kliniczne nad działaniem BPF podjęto w 2010 r. Było to szeroko zakrojone, kontrolowane placebo badanie z udziałem 237 pacjentów podzielonych na trzy grupy: z hipercholesterolemią, z hiperlipidemią mieszan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy