Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

27 października 2022

NR 33 (Październik 2022)

Plejotropowe działanie wyciągu z bergamoty w kontekście regulacji wartości profilu lipidowego Część II

0 33

Kontynuując niezwykle obszerny temat prozdrowotnego działania BPF, w dzisiejszym artykule przyjrzyjmy się bliżej korzyściom, jakie dzięki jej stosowaniu odnieść mogą pacjenci z zaburzeniami metabolicznymi.

Warto także przybliżyć możliwe mechanizmy działania bergamoty. Choć nie zostały jeszcze w pełni poznane, wielu lekarzy, w tym Polskie Towarzyswto Kardiologiczne, docenia korzystny wpływ BPF w przypadku określonych grup pacjentów.

POLECAMY

BPF w świetle badań naukowych

Wpływ na małe gęste LDL i niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby

W toku badań prowadzonych nad aktywnością terapeutyczną bergamoty niektórzy badacze oceniali wpływ BPF na cząsteczki lipoprotein o małej gęstości (small dense LDL) i NAFLD, czyli niealkoholowe stłuszczenie wątroby u grupy pacjentów cierpiących na zespół metaboliczny. Badaniem objęto 107 chorych, których przydzielono do grupy placebo lub grupy otrzymującej BPF w dawce 650 mg na dobę. Czas trwania eksperymentu wynosił 120 dni. Po jego zakończeniu odnotowano znaczącą poprawę profilu lipidowego badanych. Obniżeniu uległy wartości TC, frakcji LDL, trójglicerydów, glukozy na czczo, a także transaminaz i morfologicznych wykładników stłuszczenia wątroby w badaniu obrazowym oraz niektórych wskaźników stanu zapalnego, w tym białka CRP i TNF-α (czynnik martwicy nowotworów).

Co więcej, frakcja polifenolowa bergamoty korzystnie wpływała na stężenie lipoprotein VLDL, czyli liporotein o bardzo małej gęstości (VLDL, very low density lipoprotein), ale także LDL oraz HDL. W efekcie terapii dochodziło do blisko 20% wzrostu stężenia antyaterogennych cząstek HDL. Na podstawie wyników przeprowadzonego badania autorzy wyciągnęli wnioski, że suplementowanie BPF przez pacjentów z zespołem metabolicznym i NAFLD skutkuje istotną poprawą w zakresie profilu lipidowego, glikemii oraz korzystnie wpływa na stan wątroby, redukując poziom jej stłuszczenia[10, 11]. 

Działanie BPF a funkcje śródbłonka

Zaburzenia erekcji to dolegliwość bardzo często występująca u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi, w tym cukrzycą i zespołem metabolicznym. Upośledzenie sprawności seksualnej u tych osób pojawia się często bardzo wcześnie w przebiegu choroby i wynika głównie z upośledzenia funkcji komórek śródbłonka oraz zmienionego metabolizm testosteronu w wątrobie. Zaburzenia czynnościowe śródbłonka w przebiegu cukrzycy wiążą się z ograniczoną biodostępnością NO, w wyniku czego rozluźnienie mięśni gładkich naczyń ciał jamistych prącia jest niewystarczające. Mollace i wsp. odnotowali u chorych na cukrzycę typu 2 z zaburzeniami erekcji, że po 120-dniowej kuracji BPF w dawce 2 razy 650 mg/dobę doszło u nich do poprawy funkcji seksualnych. Zjawiska tego nie obserwowano w grupie otrzymującej placebo. O poprawie funkcji seksualnych świadczyły: wzrost punktacji według kwestionariuszu IIEF (The International Index of Erectile Function), wzrost PSV (pomiar prędkości szczytowo-skurczowej przy użyciu badania dopplerowskiego) oraz poprawa funkcji śródbłonka naczyniowego[10, 12].

 

R e k l a m a

 

Prawdopodobne mechanizmy działania BPF

Dotychczas zasugerowano kilka mechanizmów wyjaśniających poprawę równowagi metabolicznej obserwowanej u zwierząt i ludzi po suplementacji BPF. Jednym z najbardziej prawdopodobnych i zarazem najczęściej ujmowanym w publikacjach naukowych jest mechanizm związany z aktywacją kinazy białkowej aktywowanej przez adenozynomonofosforan (AMPK, AMP-activated protein kinase), która odgrywa kluczową rolę w regulacji szlaków metabolicznych zaangażowanych w produkcję ATP w komórkach ssaków. Z drugiej strony, AMPK odgrywa też kluczową rolę w zintegrowanej modulacji metabolizmu lipidów w wątrobie, podczas gdy rozregulowanie AMPK wiąże się z gromadzeniem tłuszczu i dysfunkcją wątroby u osób z hiperlipemią. Bardziej szczegółowo, w efekcie działania AMPK dochodzi do zwiększonego wychwytu glukozy i wzrostu glikolizy. Zahamowana zostaje także synteza glukozy, tłuszczów i białek. Niektóre z doniesień podkreślają ponadto wpływ BPF, związany z obniżaniem aktywności fosfodiesteraz (PDE), wskutek czego obserwuje się m.in. obniżenie stężenia frakcji LDL oraz glukozy. Uważa się także, że poprzez takie działanie niektóre flawonoidy zawarte w cytrusach indukują proces lipolizy, co uzasadnia ich obecność w suplementach diety wspomagających walkę z otyłością. Jeśli zaś chodzi o aktywność antyoksydacyjną, przeciwdziałanie stresowi oksydacyjnemu, czy poprawianie funkcji śródbłonka poprzez wzrost syntezy tlenku azotu, za możliwy mechanizm uznaje się obniżanie aktywności oksydoreduktazy chinonowej. 

Wprawdzie często wspomina się o działaniu „statynopodobnym” BPF (działanie statyn polega na hamowaniu HMG-CoA— kluczowego enzymu w procesie powstawania endogennego cholesterolu) i rzeczywiście doniesienia oparte na modelowaniu molekularnym wskazują na możliwość takiej aktywności, jednak należy pamiętać, że hamujący wpływ na HMG-CoA (3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzym A), jaki obserwowano w jednym z badań na ludziach, może być efektem aktywacji wspomnianej już wcześniej kinazy AMPK. Niewątpliwie potrzeba dalszych badań, które dostarczyłyby dodatkowej wiedzy w tym zakresie[3, 5, 6, 10]. 

Pozostałe działania plejotropowe BPF

Warto ponadto pamiętać o innych możliwych kierunkach plejotropowego działania BPF. Należą do nich m.in. zmniejszanie nasilenia bólu przewlekłego. W jednym z badań na modelu zwierzęcym wykazano, że zastosowanie BPF może zmniejszać odczucia bólowe, prawdopodobnie przez oddziaływanie na reaktywne formy tlenu i azotu, które biorą udział w procesie nitracji kluczowych białek sprzyjających rozwojowi stresu oksydacyjnego[13].  

Frakcja polifenoli z bergamoty chroni także przed negatywnymi skutkami oddziaływania promieniowania UVB, co potwierdzono w badaniach in vitro. Przejawia ponadto aktywność protekcyjną w kardiotoksyczności spowodowanej chemioterapią, zwłaszcza jeśli chodzi o leczenie doksorubicyną. Wydaje się, że BPF wpływa na poziomie molekularnym na różne kaskady sygnałowe, co prowadzi do antyproliferacyjnej, przeciwstarzeniowej i immunomodulującej odpowiedzi[10, 14].

Stanowisko Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego a BPF

Dla kogo zatem wskazane są preparaty bergamoty? Jak można przeczytać w opracowaniu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2018 r. szczególne korzyści płynące ze stosowania BPF mogą odnieść:

  • pacjenci z grupy niskiego bądź umiarkowanego ryzyka sercowo-naczyniowego, u których stężenie frakcji LDL („zły cholesterol”) wynosi 20–40% ponad normę i gdy na dany moment nie występuje konieczność włączenia farmakoterapii; 
  • chorzy, którzy z własnej woli unikają lub odmawiają stosowania statyn;
  • pacjenci, w przypadku których pożądane jest addytywne działanie BPF (np. gdy nie można zwiększyć dawki statyny);
  • chorzy z zespołem metabolicznym i zaburzeniami gospodarki węglowodan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy