Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

10 grudnia 2018

NR 10 (Grudzień 2018)

Probiotyki w profilaktyce schorzeń układu pokarmowego

0 238

Powszechnie uważa się, że probiotyki powinny być stosowane przy antybiotykoterapii, by pomóc odbudować florę bakteryjną. I, oczywiście, jest to prawda, ale probiotyki powinniśmy stosować także w innych sytuacjach – od profilaktyki po wspomaganie leczenia w różnych jednostkach chorobowych.

 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie szczepy probiotyczne mogą wspomóc leczenie zespołu jelita drażliwego?
  • Jaki rodzaj probiotykoterapii zastosować przy zakażeniu bakterią H. pylori?
  • Jakie probiotyki wykorzystać w terapii biegunek?

 

Mikrobiota jelitowa zaczyna się kształtować już w momencie narodzin dziecka. Jej zmiany trwają całe nasze życie i mają ogromny wpływ na zdrowie człowieka1. Sposób porodu oraz warunki, w jakich się odbywa, wpływają na pierwotne zasiedlenie przewodu pokarmowego noworodka. Najbardziej pożądaną drogą narodzin dla noworodka jest poród fizjologiczny. Dziecko nabywa wtedy mikroorganizmy z dróg rodnych matki oraz z końcowego odcinka układu pokarmowego2. Noworodki rodzone w ten sposób są pierwotnie zasiedlane przez bakterie względnie beztlenowe, najczęściej Lactobacillus, Escherichia coli, Enterococcus spp. oraz Clostridium spp.3. Od pierwszych dni życia zaczyna się zwiększać liczba bakterii z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, a po tygodniu od narodzin bakterie Bifidobacterium przeważają w składzie mikrobioty jelitowej4. Przewód pokarmowy noworodków urodzonych cięciem cesarskim zasiedlany jest z opóźnieniem, często mikrobiotą środowiska szpitalnego, sali operacyjnej, a także mikrobiota skóry matki2. Bardzo ważnym aspektem w budowaniu mikrobioty jelitowej jest sposób karmienia noworodka. Przewód pokarmowy dzieci karmionych mlekiem matki jest 10 razy liczniej zasiedlany bakteriami z rodzaju Bifidobacterium i Lactobacillus niż dzieci karmionych sztucznym mlekiem5. Wpływ na to mają szczególnie oligosacharydy, które znajdują się w mleku naturalnym1. Karmienie piersią wpływa korzystnie nie tylko na rozwój mikroflory jelitowej, ale także na kształtowanie się odporności niemowlęcia. Po odstawieniu od piersi i wprowadzeniu pokarmów stałych do diety dziecka mikrobiota jelitowa również się zmienia, upodabniając się do mikrobioty osób dorosłych5. 

R  e  k  l  a  m  a 

  

Liczba oraz proporcje między różnymi gatunkami bakterii w przewodzie pokarmowym będą normalizować motorykę, metabolizm, odpowiedź immunologiczną oraz inne funkcje przewodu pokarmowego6. Zmiany mikrobioty jelitowej mogą być spowodowane różnymi czynnikami, takimi jak infekcje wirusowe i bakteryjne przewodu pokarmowego, stosowanie leków przeciwzapalnych i antybiotyków, chemioterapia, zmiana stylu życia i modelu odżywiania czy stres7, 8.

Najwyższą efektywność  terapeutyczną w ostrych  biegunkach infekcyjnych,  rotawirusowych czy  poantybiotykowych u dzieci  wykazano przy zastosowaniu probiotyku ze szczepem  Lactobacillus rhamnosus GG.

Charakterystyka probiotyków

Probiotyki (greckie pro bios – „dla życia”) według definicji to żywe mikroorganizmy, które po spożyciu w odpowiedniej dawce wywierają korzystne działanie na organizm gospodarza9. Probiotyki powinno charakteryzować ludzkie pochodzenie, zdolność do przetrwania w środowisku przewodu pokarmowego (odporność na kwaśne pH, kwasy organiczne i żółciowe), brak szkodliwości oraz udokumentowany korzystny wpływ na zdrowie człowieka9. Probiotyki mają wiele pozytywnych właściwości, jednak ich działanie jest szczepozależne. Dlatego przed zastosowaniem konkretnego rodzaju probiotyku powinniśmy znać nie tylko nazwę rodzaju i gatunku bakterii, np. Lactobacillus rhamnosus, ale też oznaczenie szczepu, np. PL1 lub GG. Nie należy stosować też preparatów z nieznanego źródła. Dobrej jakości probiotyki mogą być wykorzystywane m.in. do obudowy naturalnej mikrobioty jelitowej po przejściu antybiotykoterapii, przeciwdziałać aktywności bakterii patogennych, które przedostały się do jelit ze skażoną żywnością, a także wspomagać procesy trawienne, wytwarzać witaminy z grupy B oraz enzymy trawienne10. W literaturze naukowej można znaleźć 448 oryginalnych badań na temat działania probiotyków oraz 30 dużych metaanaliz i systematycznych przeglądów potwierdzających działanie bakterii probiotycznych11. Najwyższą efektywność terapeutyczną w ostrych biegunkach infekcyjnych, rotawirusowych czy poantybiotykowych u dzieci wykazano przy zastosowaniu probiotyku ze szczepem Lactobacillus rhamnosus GG. Szczep ten w sposób powtarzalny zmniejszał ryzyko występowania biegunki trwającej powyżej 3 dni i skracał czas utrzymywania się biegunki o 17–30 godzin12. W trakcie antybiotykoterapii zastosowanie mają również drożdże S. boulardii. Badanie na grupie 269 dzieci, którym podawano S. boulardii w dawce 250 mg dwa razy dziennie w trakcie antybiotykoterapii, wykazało, że biegunka występowała rzadziej (7,5%) niż u dzieci z grupy placebo (23%)12.

Probiotyki a zespół jelita drażliwego

Probiotyki mogą mieć również zastosowanie we wspomaganiu leczenia zespołu jelita drażliwego (IBS), mogą też redukować ból i wzdęcia jelit, co wykazano po zastosowaniu preparatu ze szczepem Bifidobacterium infantis 3562414 oraz mieszaniny L. rhamnosus GG, L. rhamnosus LC705, B. animalis subsp. lactis Bb12 i Propionibacterium freudenreichii subsp. shermanii JS w napoju probiotycznym15. Dużą skuteczność stosowania ma szczep Bifidobacterium longum W11 w połączeniu z prebiotykiem u pacjentów z zaparciową postacią IBS16. Badanie było przeprowadzone na 636 pacjentach w 43 ośrodkach badawczych. Zaobserwowano poprawę w zakresie bólów brzucha i wzdęć. Po 36 dniach w grupie badanej wykazano, że 26,6% pacjentów nie odczuwało żadnych dolegliwości, a 44,1%  badanych nie odczuwało wzdęć. Ponadto zaobserwowano zmniejszenie częstotliwości występowania u osób badanych wzdęć (z 62,9% do 9,6%) oraz bólów brzucha (z 38,3% do 4,1%). Zastosowanie probiotykoterapii wpływało również na poprawę w zakresie częstości wypróżnień16.

Bakterie kwasu mlekowego  mogą również być pomocne  w zapobieganiu, eradykacji  oraz eliminowaniu działań  niepożądanych leczenia  zakażenia bakterią H. pylori.

Najwięcej badań klinicznych przy nieswoistych chorobach zapalnych jelit przeprowadzono z użyciem preparatu VSL#3, zawierającego osiem szczepów probiotycznych (Lactobacillus casei, L. plantarum, L. acidophilus, L. bulgaricus, Bifidobacterium longum, B. breve, B. infantis, Streptococcus thermophilus). Zauważono, że stosowanie kompozycji tych bakterii probiotycznych zwiększa różn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy