Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

24 sierpnia 2018

NR 8 (Sierpień 2018)

Terapia wisceralna przy niedoczynności tarczycy

0 305

Niedoczynność tarczycy jest zaburzeniem układu dokrewnego, w którym tarczyca nie wytwarza wystarczającej ilości hormonów lub ich działanie jest niedostateczne. Jest schorzeniem występującym powszechnie. W społecznościach nasyconych jodem częstość występowania pierwotnej niedoczynności tarczycy wynosi od 1% do 2%, częściej u starszych kobiet i 10 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Subkliniczna niedoczynność tarczycy dotyczy około 3% mężczyzn i 8% kobiet1.

W terapii wisceralnej wg koncepcji austriackiej Szkoły Terapii Wisceralnej główny obszar zainteresowania leży w obszarze wzajemnych powiązań anatomicznych, topograficznych, fizjologicznych, współczulnych oraz przywspółczulnych systemu narządów wewnętrznych z układem ruchu. Rozpatrując w tym kontekście niedoczynność tarczycy, terapeuta wisceralny bierze pod uwagę wszelkie możliwe powiązania tegoż gruczołu z innymi strukturami czy narządami, które mogą negatywnie wpłynąć na jej funkcję. 
W dalszej kolejności terapeuta daje ciału bodziec w postaci specyficznych technik manualnych w miejscach zaburzeń zidentyfikowanych na podstawie skrupulatnie przeprowadzonej diagnostyki, dzięki czemu uzyskuje wsparcie w powrocie do homeostazy. Proponowanej tu terapii nie należy traktować jako samodzielnej dyscypliny medycznej w leczeniu niedoczynności tarczycy, lecz jako możliwe wsparcie w procesie leczenia, prowadzonym przez i w porozumieniu z lekarzem specjalistą.

Obraz kliniczny pacjenta z niedoczynnością tarczycy

U pacjenta z niedoczynnością tarczycy najczęściej obserwuje się przyrost wagi ciała, zaparcia, zmęczenie, nietolerancję na zimno, suchą skórę, chrypkę, senność, zaburzenia pamięci, parestezje, wypadanie włosów, spowolnione ruchy, a także zagęszczenie i obrzęk skóry2.
Chcąc lepiej zrozumieć proponowane tu podejście terapeutyczne, należy odnieść się do kilku faktów z zakresu anatomii i struktury, lokalizacji, funkcji oraz korelacji tarczycy z innymi strukturami ludzkiego ciała.

Struktura i lokalizacja tarczycy

Tarczyca jest bardzo unaczynionym gruczołem, zbudowanym z dwóch płatów połączonych węziną. Usytuowana jest na przednio-bocznej powierzchni szyi, z płatami umiejscowionymi po obu stronach tchawicy i krtani. Dogrzbietowo połączona jest z przełykiem oraz pochewką naczyń szyjnych, w której biegną żyła szyjna wewnętrzna, tętnica szyjna wspólna oraz nerw błędny3. Brzusznie chroniona jest przez mięśnie podgnykowe. Tylno-przyśrodkowa część gruczołu jest połączona z chrząstką pierścieniowatą oraz dwoma pierwszymi chrząstkami tchawiczymi więzadłami Berry’ego. To mocowanie jest odpowiedzialne za ruch 
tarczycy i powiązanych struktur podczas połykania.
Gruczoł tarczowy otoczony jest torebką narządową, która jest cienka i ściśle do niego przylega. Tarczyca wraz z torebką narządową otoczona jest powięzią tarczową, która stanowi blaszkę trzewną przedtchawiczej powięzi głębokiej. Ku tyłowi i ku górze przechodzi w powięź policzkowo-gardłową, natomiast schodząc w dół do klatki piersiowej, staje się osierdziem włóknistym4.
Tarczyca zaopatrywana jest w krew przez tętnicę tarczową górną będącą odnogą tętnicy szyjnej zewnętrznej oraz przez tętnicę tarczową dolną biegnącą od pnia tarczowo-szyjnego. Odpływ krwi żylnej odbywa się przez żyły tarczowe górne, środkowe i dolne. Chłonka kierowana jest do węzłów chłonnych szyjnych głębokich. 
Tarczyca posiada unerwienie współczulne z obszaru C1–C3, przywspółczulnie zaś unerwiona jest przez nerw błędny.

Objawy dysfunkcji

Przy dysfunkcjach powyższych struktur pacjent będzie reprezentował takie objawy jak:

  • dysfunkcje i bóle górnego odcinka szyjnego (C1–C3) oraz podstawy czaszki, ciśnieniowe bóle głowy (zaburzony odpływ żylny żyłą szyjną), bóle karku (podrażnienie nerwu dodatkowego oraz językowo-gardłowego, zaburzenia powięzi szyi powierzchownej oraz głębokiej), problemy trawienne (zaburzenia unerwienia przez nerw błędny);
  • dysfunkcje na wysokości C1–C3 (np. po leczeniu operacyjnym dyskopatii) – zaburzenia unerwienia współczulnego tarczycy;
  • zwiększenie napięcia w obrębie powięzi pośrodkowej szyi oraz mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego – stany po urazach stawów mostkowo-obojczykowych (obręczy barkowej, np. po upadkach na bark);
  • zmiana barwy głosu, trudności w przełykaniu, częste przełykanie, uczucie „kluski” w gardle – zwiększony nacisk na przełyk oraz nerw krtaniowy wsteczny, np. przez powiększoną tarczycę (co powoduje 
  • chrypkę – podrażnienie strun głosowych);
  • przy leżeniu uczucie nacisku na tchawicę (zaburzenia oddychania);
  • napięciowe bóle głowy (zaburzenia powierzchownej powięzi szyjnej), dysfunkcje w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, szumy uszne, zawroty głowy (zaburzenia mięśnia szerokiego szyi i powięzi szyjnej powierzchownej), bóle barków – następstwo zwiększonych napięć w obrębie powięzi szyi (zaburzenia powięzi szyjnej powierzchownej i pośrodkowej oraz mięśnia szerokiego szyi).

Wykorzystując specyficzne techniki manualne, możemy wpłynąć na znormalizowanie napięcia w obrębie mięśnio-powięzi szyi i stawów kręgosłupa oraz obręczy barkowej. Wpływa to na usprawnienie mobilności tarczycy, tchawicy i przełyku, kręgosłupa szyjnego oraz stawów mostkowo-obojczykowych, a także przepływu krwi i limfy przez naczynia biegnące pomiędzy i przebijające różne powięzie szyi. Ponadto poprawia unerwienie, a tym samym poprawia funkcję tarczycy. 
Wybrane techniki mobilizacyjne dla obszaru szyi przedstawiono na zdj. 1–3.

Zdj. 1. Mobilizacja mięśni podgnykowych
Zdj. 2. Mobilizacja pochewki naczyń szyjnych
Zdj. 3. Mobilizacja C0–C1

 

Znaczenie i funkcja tarczycy

Tarczyca jest niezwykle istotnym gruczołem dokrewnym, odgrywającym ważną rolę w regulacji wielu funkcji organizmu. Jest częścią układu hormonalnego, który w połączeniu z układem nerwowym za pośrednictwem hormonów stanowi system sterujący komórkami organizmu. System ten reguluje w szczególności procesy metaboliczne, wzrost i rozwój, funkcje tkanek, funkcje 
seksualne, sen oraz nastrój. Odpowiada również za adaptację organizmu do zmieniających się warunków środowiska wewnętrznego i zewnętrznego.
Układ hormonalny tworzą:

  • hormony gruczołowe produkowane przez gruczoły dokrewne, które oddziałują zarówno na inne gruczoły, jak i na narządy wewnętrzne (przysadka mózgowa, trzustka, tarczyca, przytarczyce, nadnercza, jajniki, jądra, łożysko);
  • hormony produkowane przez inne narządy i uwalniane bezpośrednio do krwi (podwzgórze, szyszynka, trakt żołądkowo-jelitowy, wątroba, nerki), w tym również hormony tkankowe (produkowane m.in. w tkance tłuszczowej i mastocytach).

Regulacja pracy tarczycy i transformacja hormonów tarczycy

Podwzgórze wytwarza hormon uwalniający tyreotropinę (TRH), który stymuluje przysadkę do produkcji i uwalniania hormonu tyreotropowego (TSH). TSH z kolei stymuluje wydzielanie i uwalnianie hormonów tarczycy, tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Krążące hormony tarczycy wpływają hamująco na syntezę i wydzielanie TRH i TSH odpowiednio przez podwzgórze i przysadkę. Około 80% całkowitej ilości hormonów tarczycy ma postać T4, a tylko 20% T3. 
T4 transformowane jest do T3 i rT3 głównie w wątrobie, ale również w nerkach, przysadce, mózgowiu oraz brunatnej tkance tłuszczowej7.

Tarczyca a inne narządy wewnętrzne

Jak wspomniano wyżej, duże znaczenie dla homeostazy ma prawidłowe działanie wszystkich elementów układu hormonalnego. Wątroba, jako narząd odgrywający główną rolę w dejodynacji (usunięcie atomu jodu z T4 – tak powstaje T3 – czynny metabolicznie hormon tarczycy), odpowiada również za funkcje związane z transportem hormonów...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy