Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

8 maja 2018

NR 6 (Kwiecień 2018)

Suplementacja jodu w chorobach tarczycy

0 100

W poszukiwaniu pierwiastków, które są w stanie usprawnić pracę naszego ciała, bardzo często skupiamy się na roli niedoborów magnezu, cynku czy selenu. Rzadko jednak poruszamy temat diety ubogiej w jod czy niedoborów jodu, który istotnie wpływa na pracę naszego organizmu – począwszy od rozwoju płodu, a kończąc na pracy tarczycy osób dorosłych.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie zaburzenia występują z niedoboru jodu?
  • Dlaczego warto suplementować jod  w trakcie ciąży?
  • Jak określić dzienne  zapotrzebowanie  na spożycie jodu?

Jod jest jednym z najważniejszych pierwiastków dostarczanych z zewnątrz do naszego ciała. Od jego ilości zależy poprawna praca tarczycy – aktywacja hormonów T3 oraz T4. Jego niedobory mogą bowiem przyczyniać się do zaburzeń takich jak niedoczynność tarczycy, zaburzenie kognitywne, a w krytycznych wypadkach kretynizm.

Mimo jego znaczącej roli w rozwoju płodu, funkcji kognitywnych czy pracy tarczycy nieczęsto spotykamy się z obecnością jodu na półkach suplementacyjnych. Spowodowane jest to faktem, że sól spożywcza jest fortyfikowana jodem – właśnie po to, aby uniknąć jego niedoborów. Same wskazania do suplementacji jodem wydają się być kierowane do dosyć wąskiego grona osób i aby spełnić te wymagania, zawsze trzeba poprzedzić je dobrze dobraną diagnostyką oraz sprawdzeniem poziomu jodu m.in. w moczu, ale o tym powiemy sobie zdecydowanie więcej w następnych fragmentach tekstu.
Typowymi objawami niedoboru jodu są m.in. uczucie senności i brak energii, podwyższony poziom cholesterolu, problemy z metabolizmem, odpornością oraz radzeniem sobie ze stresem, a także suche i wypadające włosy, problemy z cerą i łamiące się paznokcie.

Skutkiem braku tego pierwiastka w organizmie jest także zbyt szybkie przybieranie na wadze lub brak efektów odchudzania, co w długim czasie może być frustrujące. Jednak zanim zdecydujemy się sięgnąć po suplementy zawierające w swoim składzie jod, musimy poznać wszystkie „za” i „przeciw” takiego rozwiązania. Jak zawsze bowiem w przypadku diety, czy suplementacji – co za dużo, to niezdrowo.

Jod a tarczyca

Najczęściej na temat jodu wypowiadamy się w kontekście pracy tarczycy, ponieważ stanowi on jeden z filarów jej odpowiedniego funkcjonowania, szczególnie w takich zaburzeniach jak niedoczynność tarczycy, wynikająca z niedoborów wolnych hormonów, takich jak fT3 czy fT4.
Jod jest niezbędnym mikroelementem wpływającym na poprawną pracę tarczycy. Zużywany jest wraz z aminokwasem zwanym tyrozyną przy produkcji T4 – tyroksyny, z której następnie otrzymujemy T3, czyli trójjodotyroninę. Rolą tarczycy jest wychwytywanie spożywanego jodu, a następnie zużycie go przy produkcji T3 oraz T4.

Tutaj często pojawia się argument, jakoby stosowanie jodu mogło pozytywnie wpływać na zwiększenie udziału wolnych hormonów w krwiobiegu oraz poprawić ogólną pracę tarczycy. Tak, to oczywiście prawda – natomiast problem polega na tym, w przypadku, kiedy dojdzie do superkompensacji jodu, będziemy mieli do czynienia z dosyć sporym udziałem czynników prooksydacyjnych. Jod z żywności oraz suplementacji przetwarzany jest przez tarczycę (wraz z tyrozyną), aby otrzymać T3 oraz T4, jednak produktem ubocznym tej reakcji jest wolny rodnik, czyli nadtlenek wodoru, który w nadmiernej ilości doprowadza do uszkodzenia tkanek tarczycy.

Stąd w przypadku stosowania jodu w regulacji pracy tarczycy należy pamiętać o obecności selenu, który dzięki swojemu działaniu antyoksydacyjnemu zmniejszy negatywny wpływ nadtlenku wodoru na samą strukturę tarczycy. Problem polega jednak na dobraniu odpowiedniej ilości selenu względem jodu, obecność pewnych czynników genetycznych może bowiem dodatkowo wpływać negatywnie na samą ilość jodu, a co za tym idzie – zwiększać zagrożenie uszkodzenia tarczycy.

Niedobory jodu w trakcie  ciąży doprowadzają do rozwoju kretynizmu oraz przyczyniają się do mniejszej masy urodzeniowej dziecka, a także do gorszego rozwoju układu nerwowego. Dawka rekomendowana  w dziennej diecie dla kobiet  w ciąży to 250 mcg.

W przypadku superkompensacji jodu dochodzi do aktywacji molekularnego mechanizmu DAMP, który włącza proces autoimmunologiczny – stąd np. u osób zdrowych, u których mamy predyspozycje do autoimmunologii, nadmiar jodu może być skorelowany z „aktywacją” choroby Hashimoto.

Problem dotyczy również osób, które już cierpią z powodu Hashimoto, ponieważ nieumyślne stosowanie jodu może doprowadzić do jeszcze większego uszkodzenia samego gruczołu, wpływając tym samym na pogorszenie objawów samej choroby.
Jeśli dojdzie do zaburzeń pracy tarczycy musimy również zwrócić uwagę na obecność produktów goitrogennych, czyli wpływających na powstanie wola tarczycowego (przy czym warto pamiętać, że do związków o działaniu wolotwórczym należą tioglikozydy, glikozydy cyjanogenne, polifenole oraz hemaglutyniny).

Goitrogeny mają następujące działanie:

  • doprowadzają do zaburzenia wchłaniania jodu, a co za tym idzie – ograniczają pracę tarczycy oraz mogą przyczyniać się do niedoborów tego pierwiastka w diecie,
  • hamują działanie TPO – czyli peryoksydazy tarczycowej, odpowiedzialnej za jod tyrozyny, przyczyniając się tym samym do powstania tyroksyny,
  • wpływają negatywnie na pracę TSH, czyli hormonu przysadki.

Do najczęściej spożywanych produktów goitrogennych należą:

  • kapusta,
  • brukselka,
  • kalafior,
  • brokuł,
  • szpinak,
  • jarmuż,
  • kalarepa,
  • brukiew,
  • rzepa.

Rola jodu w rozwoju dziecka

Jod odgrywa kluczową rolę w rozwoju płodu oraz dziecka, szczególnie w aspekcie funkcji kognitywnych oraz samego intelektu. Jedna z metaanaliz wykazała, że różnica między IQ 5-latków, którzy mieli odpowiedni poziom jodu w swoim organizmie, względem tych niedoborowych była o prawie 8 punktów (!) większa. Jest to jeden z pierwszych powodów, aby zadbać o odpowiednią podaż jodu w diecie dziecka w fazie intensywnego rozwoju.

Badania przeprowadzone w Benin, wiosce afrykańskiej, wykazały, że uczniowie spożywający sól fortyfikowaną w jod mieli lepsze wyniki w nauce oraz na testach.

Należy zwrócić również uwagę na fakt, że niedobory jodu mogą przyczyniać się do wytworzenia woli tarczycowych oraz powiększenia samej tarczycy. Tak jak pisałem w poprzednim akapicie, odpowiednia ilość jodu jest niezbędna, aby uzyskać dobrą pracę tarczycy, lecz jego nadmiar również nie będzie wskazany, zatem zawsze należy szukać optimum i złotego środka. Musimy też pamiętać, że w przypadku suplementowania dziecka jodem niezbędna je...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy