Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

29 czerwca 2018

NR 7 (Czerwiec 2018)

Witamina K w profilaktyce demineralizacji kości i osteoporozy

0 264

Witamina K wielu ludziom kojarzy się tylko z krzepnięciem krwi. Całkiem słusznie, ponieważ to właśnie udział w krzepnięciu krwi jest jej najważniejszą funkcją. Jednak oprócz tego warunkuje ona też prawidłowe gojenie się wszelkich ran i odgrywa ogromną rolę w utrzymaniu prawidłowej gęstości kości oraz naczyń krwionośnych w dobrej kondycji. Jak więc zdiagnozować niedobór tego związku i dlaczego jest on tak ważny dla zachowania zdrowia układu kostnego?

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jaką rolę pełni witamina K w ochronie układukostnego?
  • Jaka forma witaminy K jest najlepiej przyswajalna?
  • Jak zdiagnozować niedobór witaminy K?

Witamina K jest niezbędna do procesu gamma-karboksylacji reszt kwasu glutaminowego oraz aktywacji metabolicznej wielu zależnych od witaminy K białek biorących udział nie tylko w procesie krzepnięcia, ale również w regulacji wzrostu komórek i mineralizacji kości (chociażby do aktywacji i wzmacniania białek GLA czy też MGP). Witamina K aktywuje i wzmacnia osteokalcyny, czyli białko GLA, które jest wytwarzane przez osteoblasty, odgrywające znaczącą rolę w mineralizacji kości, wzmacniając ich strukturę poprzez wytwarzanie organicznej części macierzy kostnej, w której następnie odkładają się kryształy fosforanów wapnia. Zależne od witaminy K białka uczestniczą też chociażby w prewencji zwapnienia naczyń krwionośnych czy też w zapobieganiu kalcyfikacji tkanek miękkich. Najkrócej mówiąc działa ona na szereg bardzo ważnych procesów zachodzących w organizmie ludzkim.

Rodzaje witaminy K

Wyróżniamy trzy formy witaminy K. Witamina K1, czyli forma najczęściej spotykana w żywności: filochinon lub fitomenadion, syntetyzowana wyłącznie w roślinach. Warto w tym miejscu wspomnieć, że bogate źródła witaminy K, takie jak brokuły czy szpinak, wydają się mieć słabą biodostępność oraz krótkotrwały wpływ na organizm. Dodatkowo, aby zawarta w nich witamina K miała szansę się wchłonąć, niezbędne są tłuszcze, dlatego warzywa te należy zawsze spożywać w towarzystwie czy to oliwy z oliwek, czy niewielkiej ilości orzechów albo po prostu mięsa, co pomoże w znacznym stopniu zwiększyć szanse na przyswojenie tego związku.

Kolejną jest witamina K2, będąca biologiczną formą witaminy K. To cała grupa związków określanych mianem menachinonów, które syntetyzowane są przez bakterie i występują w produktach pochodzenia zwierzęcego (pierwszy raz zostały wyodrębnione z psującej się mączki rybnej), a w Japonii także w produktach fermentacji soi, jak na przykład Natto, gdzie dominującą formą witaminy K jest MK-7 (synteza z udziałem Bacillus subtilis). Niestety, nadmierne stosowanie antybiotyków w dzisiejszych czasach przyczyniło się do znacznego hamowania syntezy jelitowej witaminy K.

Co ciekawe, badania wykazały, że doustne podawanie witaminy K1 pozwala na jej przekształcenie w witaminę K2, natomiast konwersja taka nie zachodzi w przypadku podaży witaminy K1 drogą jelitową albo do płynu mózgowo-rdzeniowego. Witamina K1 oraz K2 należą do grupy witamin rozpuszczanych w tłuszczach.

Witamina K3, czyli menadion, jest z kolei całkowicie syntetycznym produktem i nie występuje w produktach naturalnych. Witamina K3 jest rozpuszczalna w rozpuszczalnikach organicznych, takich jak benzen, chloroform czy też etanol. Nadmierne dawki tego związku mogą prowadzić do niedokrwistości hemolitycznej. Z tego względu nie powinno podawać się witaminy K w tej formie w dawkach przekraczających 5 mg.

Paradoks wapnia

To, jak istotna jest witamina K, okazało się podczas badań u pacjentów kardiologicznych, którzy mimo osteoporozy – czyli choroby, która charakteryzuje się zredukowaniem masy kostnej między innymi z powodu niedoboru wapnia – mieli jego złogi w tętnicach. Wapń, zamiast trafiać do kości, osadzał się w naczyniach krwionośnych, powodując ich zwapnienie, a jednocześnie niedobór w kościach prowadził do osteoporozy. Zjawisko to może również występować pomimo uzupełniania wapnia i nosi nazwę paradoksu wapnia. Co jest tego głównym powodem? Niedobór witaminy K2, który prowadzi do znacznej utraty wartości biologicznej białek MGP, które z kolei najlepiej powstrzymują wapnienie naczyń krwionośnych. 

Title

Badania wykazują, że osoby dotknięte osteoporozą mają niskie stężenie witaminy K we krwi. Dowodzą również, że witamina K rzeczywiście jest w stanie chronić ustrojowe magazyny wapnia. 
Witamina K2 przesuwa równowagę w kierunku formowania tkanki kostnej, a nie jej ubytku.
Jak pokazują badania, witamina K2 bierze udział w tłumieniu resorpcji kości poprzez hamowanie aktywności i indukowanie apoptozy osteoklastów przy równoczesnej inhibicji apoptozy osteoblastów.

Zapotrzebowanie na witaminę K

Jeśli chodzi o zapotrzebowanie na witaminę K, zostało ono ustalone na takim poziomie, aby jedynie wystarczyło do uzyskania prawidłowej krzepliwości krwi. Zapotrzebowanie nie uwzględnia żadnego innego jej wykorzystania przez organizm. Wartość jest oparta na określeniu poziomu spożycia w populacji osób zdrowych i waha się między 90 a 120 mikrogramów na dobę, natomiast – jak sugerują ostatnie badania – wskazany byłby znaczny wzrost zalecanego spożycia witaminy K. W celu zapewnienia integralności kości oraz optymalne...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy