Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

23 czerwca 2022

NR 31 (Czerwiec 2022)

Wspieranie pracy jelit przy występowaniu biegunek u dzieci

0 21

Prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego dziecka jest zapewnieniem jego dobrego samopoczucia. Wszelkie pojawiające się dolegliwości, w tym biegunka, sprawiają, że zaburzony zostaje rodzinny porządek i celem staje się przywrócenie prawidłowych czynności fizjologicznych dziecka[1].

R e k l a m a

Ogólna definicja biegunki przedstawia ją jako stan, w którym oddaje się więcej niż trzy luźne stolce dziennie (typ 6–7 według bristolskiej skali uformowania stolca – ryc. 1) lub w zwiększonej ilości (powyżej 200 g na dzień). Jednak zdefiniowanie biegunki u dzieci stanowi pewną trudność, ponieważ trudno określić normę w ilości oddawanych stolców w ciągu dnia. Częstotliwość wypróżnień może się różnić w zależności od wieku i stosowanej diety. Jest to szczególnie problematyczne u dzieci karmionych piersią i sposobem mieszanym. 
Takie maleństwa mogą nie oddawać stolca nawet przez 10 dni i póki nie odbija się to negatywnie na ich zdrowiu (np. dziecko przestaje przybywać na wadze), to stanowcza interwencja lekarska nie jest potrzebna.
Biegunkę dzieli się na:
1. Biegunkę ostrą (trwa nie dłużej niż 14 dni) i może być spowodowana:

  • zakażeniem przewodu pokarmowego lub spożyciem toksyn bakteryjnych (> 90% przypadków ostrej biegunki);
  • działaniem niepożądanym leków (np. antybiotyków o szerokim spektrum działania, leków przeciwdepresyjnych/przeczyszczających czy metforminy);
  • toksynami (np. grzybami trującymi);
  • nadwrażliwością pokarmową;
  • niedokrwiennym zapaleniem okrężnicy czy ostrym zapaleniem uchyłków okrężnicy.

2. Biegunkę przewlekłą (trwa ponad 30 dni; biegunka trwająca 14–29 dni to biegunka przetrwała); w tym przypadku wyróżniamy:

  • biegunkę sekrecyjną wywołaną:
    ▪    lekami, np. nadużywanymi przeczyszczającymi preparatami na bazie aloesu,
    ▪    toksynami,
    ▪    kwasami żółciowymi (w zaburzeniach ich wchłaniania w jelicie krętym, np. zespole rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego),
    ▪    krótkołańcuchowymi kwasami tłuszczowymi wytwarzanymi w jelicie grubym jako produkt fermentacji niewchłoniętych dwucukrów (w przypadku ich nietolerancji) i błonnika pokarmowego,
    ▪    nowotworami czynnymi hormonalnie;
  • biegunkę osmotyczną wywołaną:
    ▪    lekami przeczyszczającymi osmotycznymi,
    ▪    lekami zobojętniającymi kwas solny,
    ▪    niektórymi dietetycznymi produktami spożywczymi i słodyczami zawierającymi sorbitol, mannitol lub ksylitol,
    ▪    niedoborem laktazy/nietolerancją laktozy,
    ▪    zespołem krótkiego jelita,
    ▪    przetokami jelitowymi;
  • biegunkę tłuszczową spowodowaną:
    ▪    zaburzeniami trawienia (np. w przypadku mukowiscydozy),
    ▪    zespołem rozrostu bakteryjnego w jelicie cienkim,
    ▪    zaburzeniami wchłaniania (np. przy celiakii);
  • biegunkę zapalną, którą mogą wywołać:
    ▪    nieswoiste choroby zapalne jelit (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego i Crohna),
    ▪    popromienne zapalenie jelita grubego (np. po radioterapii narządów jamy brzusznej),
    ▪    nadwrażliwość pokarmowa,
    ▪    pierwotne i wtórne niedobory odporności,
    ▪    nowotwory jelit,
    ▪    leki (np. statyny, H2-blokery),
    ▪    pierwotniaki jelitowe (Giardia duodenalis, Entamoeba histolytica, Cryptosporidium parvum, Isospora, Cyclospora),
    ▪    robaki jelitowe,
  • przyspieszoną motorykę jelit, która może być wynikiem zespołu jelita drażliwego, nadczynności tarczycy lub leków prokinetycznych (np. metoklopramidu).
     

Ryc. 1. Bristolska skala uformowania stolca3
Źródło: Opracowanie własne.


Przy ustalaniu przyczyn biegunki pomocne są również objawy towarzyszące przedstawione w tabeli 1. 
 

Tab. 1. Objawy towarzyszące biegunce bakteryjnej i wirusowej[1, 7]
Etiologia bakteryjna Etiologia wirusowa
  • Gorączka > 40oC
  • Obecność krwi w stolcu
  • Częste oddawanie biegunkowego stolca w małej objętości
  • Ból brzucha
  • Objawy zajęcia ośrodkowego układu nerwowego
  • Wymioty
  • Objawy ze strony układu oddechowego

Źródło: Opracowanie własne.


Najważniejsze jednak, by w każdym przypadku ocenić stopień odwodnienia (tab. 2) i jego typ (tab. 3), aby określić, czy dziecko wymaga leczenia doustnego czy nawadniania pozajelitowego[9].
 

Tab. 2. Objawy kliniczne w zależności od stopnia odwodnienia; * objawy „duże” – aby zakwalifikować dziecko do danej kategorii należy stwierdzić co najmniej 2 objawy wymienione w odpowiednim rzędzie, w tym 1 „duży”[9]
Objawy Stopień odwodnienia
Brak objawów odwodnienia (I) Odwodnienie niewielkie 
lub umiarkowane (II)
Stan ogólny Spokojne, przytomne Niespokojne, pobudzone*
Gałki oczne Prawidłowo napięte Zapadnięte
Łzy Obecne Brak
Jama ustna, język Wilgotne Sucha
Pragnienie Pije normalnie, nie jest spragnione Pije łapczywie, spragnione*
Skóra Fałd skórny szybko się rozprostowuje Fałd skórny rozprostowuje się powoli*
Ubytek wagi % < 5 5–10
Niedobór płynów (ml/kg) < 50 50–100

Źródło: Opracowanie własne.
 

Tab. 3. Objawy kliniczne w zależności od typu odwodnienia[9]
Parametr Izoosmotyczne Hipoosmotyczne Hiperosmotyczne
Zabarwienie skóry Szara Szara Szara
Temperatura skóry Zimna Zimna Zimna lub gorąca
Napięcie Obniżone Bardzo obniżone Dość suche
Skóra przy dotyku Sucha Lepka Pogrubiała, ciastowata
Błony śluzowe Suche Lekko wilgotne Wysuszone
Gałki oczne Zapadnięte, miękkie Zapadnięte, miękkie Zapadnięte
Ciemię Zapadnięte Zapadnięte Zapadnięte
Stan psychiczny Senność Senność, śpiączka Pobudzenie, rozdrażnienie
Tętno Szybkie Szybkie Umiarkowanie przyspieszone
Ciśnienie Niskie Bardzo niskie Umiarkowanie obniżone

Źródło: Opracowanie własne.


Wśród tej całej gamy biegunek, u dzieci najczęściej mamy do czynienia z ostrą biegunką infekcyjną wywołaną wirusem (noro-, kalici- i rotawirusy) lub patogenem bakteryjnym (Campylobacter – który znajdowano u brojlerów, Salmonella – której obecność jest możliwa w mięsie indyczym i jajkach, Yersinia i Escherichia coli – które przenoszoną się z mięsem wieprzowym lub niepasteryzowanym krowim mlekiem) – z czego 90% biegunek dziecięcych jest wywołana właśnie rotawirusem.
Niniejszy artykuł poświęcony jest naturalnym rozwiązaniom wspomagającym powrót do zdrowia. Najważniejsza jest jednak profilaktyka, którą stanowią np. szczepienia przeciwko rotawirusom (cykl szczepień najlepiej zakończyć w 24. tygodniu życia dziecka)[2–8].

PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO WSPIERAJĄCE PRACĘ JELIT PRZY WYSTĘPOWANIU BIEGUNEK 

Z dostępnych i znanych surowców zielarskich zastosowanie mają rośliny:

  • przeciwzapalne (rumianek, krwawnik, kminek, koper włoski, anyżek);
  • garbnikowe (kłącze pięciornika kurzego ziela, owoce czarnej jagody, liście orzecha włoskiego, liście poziomki/jeżyny/malin, czarnej porzeczki);
  • zawierające dużo śluzu i pektyn (nasiona lnu, kwiat ślazu leśnego, korzeń prawoślazu, liście babki lancetowatej i zwyczajnej);
  • dezynfekujące (liść mięty pieprzowej, rumianek, ziele krwawnika/tymianku/hyzopu)[10].

RUMIANEK LEKARSKI (POSPOLITY), Chamomilla recutita = Matricaria recutita = Matricaria chamomilla
Roślina jednoroczna pochodząca z Europy oraz Azji Mniejszej, ale można ją spotkać również w Ameryce Północnej, Południowej oraz Australii. W Polsce rośnie jako polny chwast i kwitnie od maja do lipca. Surowcem zielarskim są koszyczki kwiatowe rumianku, które należy zbierać w suche i pogodne dni. Jeśli surowiec chcemy ususzyć, to robimy to w temperaturze maksymalnie 35ºC. W prospektywnym, podwójnie zaślepionym, randomizowanym badaniu oceniano działanie rumianku. 79 dzieciom (w wieku od 6 miesięcy do 5 lat) z ostrą biegunką, bez powikłań, podawano przez 3 dni ekstrakt z rumianku + pektyny...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy