Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

26 października 2018

NR 9 (Październik 2018)

Zespół Sjögrena – leczenie zespołu suchości

0 328

Zespół Sjögrena jest chorobą autoimmunologiczną, co oznacza, że organizm atakuje swoje tkanki. Dokładniej zaś mówiąc – wytwarza przeciwciała atakujące tkanki naszego organizmu, wpływając tym samym na rozwój stanu patologicznego, na który składają się stany zapalne oraz zaburzenia zaatakowanych organów lub tkanek.

W kontekście chorób autoimmunologicznych rozmawia się najczęściej o takich zaburzeniach jak choroba Hashimoto, która jest związana z zaburzoną pracą tarczycy, RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów czy AZS –  autoimmunologiczne zapalenie skóry. Jednak samych chorób autoimmunologicznych rozróżniamy zdecydowanie więcej – możemy tutaj wymienić również takie zaburzenia jak cukrzyca typu 1, SM czy ZSSK – zespół sztywniejącego kręgosłupa. Problem z chorobami autoimmunologicznymi polega na tym, że nie jesteśmy w stanie ich jednoznacznie wyleczyć, tak jak choćby grypy. Ponieważ samo postępowanie typowo medyczne bardzo często jest skorelowane wyłącznie z maskowaniem objawów lub zmniejszaniem odczuć bólowych, w przypadku chorób o podłożu autoimmunologicznym bardzo dobrym pomysłem będzie połączenie terapii naturalnych, dietoterapii oraz wiedzy akademickiej, tak aby uzyskać jak najlepsze efekty u pacjenta – jego dobro stoi bowiem ponad wszelkimi podziałami w medycynie.

Częstotliwość występowania

Zespół Sjögrena (Sjögren Syndrom – SS) należy do grona chorób autoimmunologicznych, a jego występowanie prowadzi do zaburzenia funkcjonowania gruczołów wydzielania zewnętrznego, w tym wypadku – ślinianek oraz gruczołów łzowych.
Niestety, tak jak w przypadku wielu chorób autoimmunologicznych, SS często występuje z innymi zaburzeniami, takimi jak toczeń wieloukładowy czy RZS. Spotyka się również przypadki obecności SS w przypadku choroby Hashimoto, zatem posiadanie jednego zaburzenia autoimmunologicznego, niestety, nie wyklucza obecności lub rozwoju drugiego.
SS jest syndromem, którego częstość występowania jest stosunkowa niska w porównaniu do innych chorób autoimmunologicznych – szacuje się, że około 0,1–0,6% populacji może cierpieć z powodu tego zaburzenia.  Sjögren najczęściej spotykany jest u kobiet w przedziale wiekowym 52–72 lata, zdecydowanie częściej też zaburzenie to dotyka kobiet niż mężczyzn – 9 na 10 przypadków to panie.
Głównymi objawami charakterystycznymi dla tego zaburzenia są:

  • nadmierna suchość w ustach,
  • suche, zaczerwienione, swędzące lub piekące oczy.

Objawy SS możemy podzielić na gruczołowe i pozagruczołowe.

  1. Objawy gruczołowe
    W przypadku objawów gruczołowych będziemy mówić o suchości oczu oraz ich zaczerwienieniu, możemy również wyróżnić takie oznaki jak „swędzenie” oczu, spowodowane niedostatecznym wydzielaniem łez, których główną rolą jest dbanie o odpowiednią wilgotność soczewki oka.
    Zaburzenie pracy ślinianek prowadzi natomiast do suchości ust, spowodowanej niewystarczającą ilością śliny. W tym wypadku może pojawić się ryzyko rozwoju próchnicy – ponieważ ślina jest m.in. czynnikiem antybakteryjnym. Obecność SS może charakteryzować się powiększeniem ślinianek przyusznych, powodując ich tkliwość lub bolesność.
  2. Objawy pozagruczołowe
    Objawy pozagruczołowe mogą z powodzeniem „naśladować” inne choroby autoimmunologiczne, dlatego tak ważna, choć bardzo trudna, jest dobra diagnostyka SS. Statystycznie zakłada się, że zdiagnozowanie obecności SS może zająć nawet 3 lata (!).
    Do objawów pozagruczołowych możemy zaliczyć zaburzenia pracy układu nerwowego, takie jak przewlekłe zmęczenie, bezsenność lub nadmierna senność. W przypadku długotrwałej obecności SS może dojść do zaburzeń pracy nerwów obwodowych oraz upośledzenia pracy ośrodkowego układu nerwowego, a w konsekwencji np. do porażenia połowiczego.
    Zaburzenia pracy ślinianek upośledzają zdolności żucia oraz odpowiedniego trawienia pokarmów oraz powodują niedobory enzymów odpowiedzialnych za trawienie, np. węglowodanów, co może prowadzić do zaburzenia połykania. Możemy również zaobserwować zapalenie błony śluzowej żołądka. Pacjenci cierpiący z powodu SS często skarżą się również na występujące bóle nadbrzusza.
    Warto również obserwować swoje palce oraz ich reakcję na zimno, ponieważ przy SS może występować tzw. objaw Raynauda, czyli blednięcie oraz ból palców w odpowiedzi na zimno.

Diagnostyka 

Sama diagnostyka SS jest dosyć skomplikowaną procedurą, ponieważ tak jak pisałem wcześniej, SS może dawać objawy podobne do innych chorób autoimmunologicznych.
Podstawą określenia obecności SS jest diagnoza oka oraz występowanie dwóch wyżej wymienionych objawów, czyli suchości w ustach oraz suchości oka. Warto jednak zrobić również badanie obecności przeciwciał, takich jak anti-Ro/SS-A i anti-La/SS-B. Dodatkowym badaniem, które może potwierdzić obecność SS, jest biopsja ślinianek.
Warto również zwrócić uwagę na nadmierną obecność poszczególnych cytokin zapalnych. W przypadku SS obserwuje się wzrost stężenia takich cytokin jak IL-6, IL-12, IL-23 oraz IL-17, zatem obserwowanie samego stężenia poszczególnych cytokin może dać nam dobre informacje na temat zaburzenia, z jakim przyjdzie nam się zmagać oraz dobrać odpowiednią terapię skorelowaną. 
Należy również zwrócić uwagę, że czynniki genetyczne mogą wpływać na ryzyko rozwoju SS. Przykładowo obecność genu STAT4 nawet siedmiokrotnie zwiększa ryzyko występowania SS!

SS a mikroflora jelitowa

W przypadku obecności SS zaobserwowano zaburzenia mikroflory jelitowej. Niedobór takich szczepów jak Bifidobacterium może wpływać negatywnie na funkcjonowanie układu odpornościowego poprzez stymulowanie wydzielania IgA w obrębie ślinianek, wpływając tym samym na ich pracę. Co więcej – niedobory szczepu Bifidobacterium Fragile doprowadzają do większej ekspozycji na działanie LPS, który nasila wydzielanie cytokin zapalnych oraz chemokin (a jak wiemy, ich podwyższony poziom może być skorelowany z obecnością zaburzeń autoimmunologicznych). Podwyższony poziom LPS będzie dodatkowo stymulował wydzielanie Il-6, której wysoki poziom jest skorelowany z obecnością SS.
W przypadku obecności SS wykazano wyższe proporcje takich szczepów jak Pseudobutyrivibrio, Escherichia/Shigella, Blautia i Streptococcus, a mniejszą ilość takich szczepów jak Bacteroides, Parabacteroides, 
Faecalibacterium i Prevotella.
Wydaje się zatem, że dobrz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy