Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

23 czerwca 2022

NR 31 (Czerwiec 2022)

Zioła w chorobach cywilizacyjnych – wspieranie leczenia nowotworów

0 246

Choroby cywilizacyjne są plagą naszych czasów. Od lat obserwuje się wzrostową tendencję zapadalności na tego rodzaju dolegliwości. Duży rozwój technologiczny pociągnął za sobą pojawienie się wcześniej nieodnotowanych schorzeń. W krajach wysoko zurbanizowanych, w których rozwój cywilizacyjny jest duży, statystyki nie są najlepsze. Zastanówmy się, jakie czynniki są odpowiedzialne za taki stan.

Otóż, patrząc szerszym okiem na to jak w ostatnich latach postęp przybrał na prędkości we wszystkich dziedzinach, określenie przyczyn nie będzie łatwe. Dlaczego? Ponieważ choroby XXI w. mają złożoną etiologię. Jak pokazano na rycinie 1, potencjalnych źródeł chorób cywilizacyjnych jest bardzo dużo. Można je zaklasyfikować do poszczególnych grup, niemniej jednak wszystkie te przyczyny łączy jedna istotna kwestia; na wszystkie mamy wpływ i możemy im zapobiegać, choć w małym stopniu. Nie ulega wątpliwości, że w każdej chwili możemy poprawić jakość naszego życia poprzez np. zmianę nawyków żywieniowych, zwiększenie aktywności fizycznej lub wykonywanie badań profilaktycznych. Niestety, statystyki dotyczące częstotliwości sezonowych badań w naszym kraju są bezwzględne. Według danych z 2020 r. Polacy zbyt rzadko się badają. Ten smutny fakt niesie za sobą kolejny również mało entuzjastyczny wniosek w kontekście dbania o zdrowie. 

R e k l a m a

Nadwaga i otyłość w rozwoju chorób onkologicznych

Globalnym problemem nie tylko w Polsce, ale również na całym świecie, jest otyłość, która jest zaliczana do chorób. Nadwaga, która prowadzi do tego schorzenia, jest najczęściej bagatelizowana, a wpływ przetworzonej żywności tylko napędza ten przerażający trend. Najgorzej jest wśród dzieci – statystyki, o których ostatnio głośno w mediach, przedstawiają, że polska młodzież tyje najszybciej w Europie[1]. Możemy się więc zastanowić, czy otyłość jest aż tak groźna i może wpływać szkodliwie na cały organizm? Czy nadmierna masa ma znaczenie w rozwoju chorób onkologicznych? Od lat obserwuje się badania nad osobami wysoko otyłymi, przeprowadza się zabiegi bariatryczne, ratujące życie, pracuje się nad nowymi typami diet, suplementów, leków. Wszystko w celu poprawy zdrowia. Nie zaskakuje fakt, że korpulentne ciało jest bardziej obciążone ryzykiem chorób niż szczupła sylwetka. Z biologicznego punktu widzenia nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej jest prekursorem do wytwarzania prozapalnych substancji. Co więcej, taki organizm jest narażony nie tylko na powstanie nowotworów, ale też na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową, miażdżycę, depresję[2]. Jeszcze niedawno temu tkanka tłuszczowa pełniła funkcję magazynującą. Obecnie, po wielu naukowych obserwacjach uznano, że jest to tkanka wewnątrzwydzielająca, odpowiedzialna za reakcję uszkodzenia DNA. W tym schorzeniu bardzo często dochodzi do zachwiania substancji wytwarzanych przez tkankę tłuszczową, tzw. adipicytokiny, co w rezultacie bardzo często prowadzi do powstania zaburzeń gospodarki węglowodanowej, jak insulinooporność. Warto podkreślić, że właśnie te substancje są odpowiedzialne za wiele dość ważnych procesów, takich jak regulacja uczucia sytości czy uwrażliwianie tkanek na działanie insuliny. Długotrwałe zaburzenie homeostazy między nimi prowadzi do wydzielania prozapalnych cytokin, a to z kolei skutkuje przewlekłym stanem zapalnym, który może zwiększyć zachorowalność na raka.  
 

Ryc. 1. Czynniki wpływające na rozwój chorób cywilizacyjnych
Źródło: Opracowanie własne.


Kancerogeneza

Proces kancerogenezy jest bardzo złożony, ale najłatwiej można go scharakteryzować jednym zdaniem. Im więcej wolnych rodników, tym gorzej. Im więcej antyoksydantów, tym lepiej. To lakoniczne stwierdzenie może wydawać się zbyt płytkie, jednak w nim tkwi cała esencja chorób cywilizacyjnych. Spójrzmy jeszcze na przyczyny. Czy stres może aż tak negatywnie wpłynąć na organizm? Niestety, w tym wypadku odpowiedź może być tylko twierdząca. Zaburza on równowagę całego organizmu, bardzo go obciążając. W zależności od rodzaju stresu – krótkotrwałego lub chronicznego – wewnątrz ciała następują różne reakcje. Na wskutek jego działania przebiega skomplikowany proces pobudzenia gruczołów wewnątrzwydzielniczych, takich jak przysadka mózgowa, nadnercza, kora mózgowa[3]. Powstałe w reakcjach hormony, jak np. kortyzol, na skutek długotrwałego stresu powodują degradację nici DNA czy zwiększenie mutacji nowotworowych. Stres jest nieodzownym elementem naszego życia i nie da się go wyeliminować[4]. Można jedynie starać się go zmniejszyć przez unikanie sytuacji stresowych lub łagodzić objawy jego działania za pomocą ziół.  

Wpływ świadomości żywieniowej na powstawanie chorób cywilizacyjnych

Interesującą rzeczą jest, że nasze odżywianie może znacząco wpłynąć na powstawanie chorób cywilizacyjnych. Rozwój świadomości dietetycznej zaowocował małą zmianą nawyków żywieniowych, jednak nadal jest to znikome, patrząc szerzej na skalę problemu otyłości. Nie da się ukryć, że poziom spożycia żywności fast-food, wysokoprzetworzonej, z dużą zawartością cukru i soli jest wysoki. Nasze ciało nie jest odpowiednio przystosowane do zniwelowania ogromnej ilości substancji szkodliwych, przez co wewnątrz następują reakcje prozapalne i nadmierne odkładanie tłuszczu w tkankach. Aby uniknąć otyłości, prowadzącej do szeregu chorób, należy spożywać prawidłowo zbilansowane, pełne kolorów posiłki w postaci warzyw i owoców. Na pewno nie zaszkodzą pełnoziarniste produkty bogate w błonnik i witaminy z grupy B, jak np. kasze, pieczywo i makarony wieloziarniste, nasiona oraz orzechy. Podstawowymi elementami w diecie powinny być produkty pełnomleczne, np.: jogurty, mleko, sery, dostarczające wapnia oraz białka. Każdy posiłek, który spożywa się w ciągu dnia, powinien być skomponowany według naszych potrzeb żywieniowych. Dodatkowo ważna jest woda, która jest źródłem życia. W zależności od pory roku, naszej aktywności oraz wagi powinniśmy spożywać jej odpowiednią ilość. Nowoczesna technologia oraz chęć tworzenia przez producentów żywności ekologicznej i dietetycznej skłania nas do sięgania po naprawdę cenne dla nas produkty. Fortyfikacja żywności stała się korzystnym trendem i odpowiedzią na galopujące spożycie niekorzystnej „żywności konserwowej”.  

Aktywność fizyczna a choroby cywilizacyjne

Fundamentalną sprawą w kontekście unikania schorzeń XXI w. jest aktywność fizyczna. Nie zaskakuje już nikogo kwestia dobroczynnego wpływu sportu na organizm człowieka. Otóż stymulacja ruchowa odgrywa kluczową rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy. Naukowcy na podstawie szerokich metaanaliz, trwających kilkadziesiąt lat, wypracowali jednolite stanowisko w sprawie wpływu sportu. Wykazano, że obniża on ryzyko umieralności 30–50%. Ponadto, odpowiednio dobrany wysiłek sprzyja dobremu samopoczuciu na skutek uwalniania endorfin, czyli hormonów szczęścia. Aktywność fizyczna wykazuje korzystne działanie na wydolność organizmu, a szybszy puls w trakcie wysiłku poprawia wydolność mięśnia sercowego. Oprócz tego dzięki ćwiczeniom możemy zachować smukłą sylwetkę oraz usprawnić perystaltykę jelit. Na podstawie takich korzystnych skutków działania aktywności ruchowej możemy wywnioskować, że działa ona przeciwnowotworowo. Szybka przemiana materii przeciwdziała zaleganiu złogów oraz toksyn w jelitach, które mają właściwości prozapalne. Jak donoszą badania naukowe, im więcej ruchu, tym większa stymulacja układu nerwowego do wytwarzania związków chemicznych odpowiadających za lepszą pamięć. Uwalniające się substancje w trakcie ruchu zmniejszają hormony stresu, przez co czujemy się bardziej zrelaksowani i uspokojeni[5].  

Ziołolecznictwo stosowane w prewencji i wspieraniu leczenia chorób cywilizacyjnych 

Jak widać, w dotychczasowych rozważaniach dowiedziono, jak ważne w kontekście zapobiegania chorobom społecznym jest spożywanie zbilansowanych posiłków, uprawianie sportu oraz unikanie stresu. Zastanówmy się jednak, czy istnieją inne metody walki z tymi schorzeniami, a zwłaszcza z chorobami nowotworowymi. Przyroda, która nas otacza, do dziś nas zaskakuje, dając nam wspaniałe możliwości naturalnej ochrony. Stosowanie roślin leczniczych w ostatnich latach przechodzi prawdziwe odrodzenie. Od najdawniejszych czasów ludzie stosowali zioła na przeróżne dolegliwości. Poza tym rośliny służyły jako pożywienie oraz materiał do tworzenia odzieży. W miarę upływu czasu powstała cenna wiedza o działaniu roślin, które pomagają zwalczyć lub złagodzić wiele stanów chorobowych. Rozwój ziołolecznictwa spowodował wykreowanie nowego stylu życia, bardziej naturalnego i ekologicznego. Ludzie sięgają po roślinne preparaty częściej niż zwykle, wierząc w ich silne działanie. To pozytywna wiadomość, ponieważ rośliny mają istotne znaczenie w kontekście zachowania zdrowia. Z nich pozyskiwane są surowce, z których produkuje się leki roślinne.  
Postawmy sprawę jasno, nie istnieje na świecie roślina, która wyleczy nas z ciężkiej choroby nowotworowej, cukrzycy czy choroby niedokrwiennej serca. Złożoność tych dolegliwości uniemożliwia całkowite uzdrowienie organizmu. Zioła jedynie mają działanie wzmacniające, oczyszczające, przeciwzapalne oraz wspomagające w walce z chorobą. Jak już wcześniej wspomniałam, schorzenia onkologiczne to bardzo trudny i poważny problem. W większości przypadków wymagają zastosowania leczenia chemio- oraz radioterapią. Wspaniałym uzupełnieniem tej terapii jest dieta wzbogacona w zioła. Niezwykłe kompozycje oraz smak nie tylko mogą pomóc usprawnić pracę wszystkich układów w organizmie, ale także poprawić nastrój, który w czasie choroby często nie jest najlepszy.  
Koncentrując się na zagadnieniach, jakie niesie za sobą fitoterapia, zastanówmy się, jakie roślinny będą przydatne w walce z chorobami XXI w. Dlaczego są one aż tak zdrowe? Po pierwsze roślina składa się z organów, tkanek i komórek. Tych ostatnich nie możemy zobaczyć gołym okiem. Komórki są najmniejszymi jednostkami strukturalnymi i funkcjonalnymi organizmu roślinnego, i to w nich gromadzone są cenne substancje zwane metabolitami wtórnymi. Występują one na...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy