Dołącz do czytelników
Brak wyników

Naturoterapia kliniczna

25 sierpnia 2022

NR 32 (Sierpień 2022)

Zespół aktywacji komórek tucznych, czyli nadreaktywny układ odpornościowy i naturalne metody jego leczenia

0 133

Alergie i nadwrażliwość stały się coraz bardziej powszechne, zwłaszcza w krajach rozwiniętych. Wiele z tych chorób powstaje w wyniku stanów zapalnych. Nie każdy jednak wie, że jednym z głównych uczestników procesów zapalnych są komórki tuczne (mastocyty).

Mastocyty, inaczej komórki tuczne, należą do istotnych komórek układu odpornościowego. Powstają w szpiku kostnym, skąd transportowane są wraz z krwią po całym organizmie, a szczególnie do tkanek mających bezpośredni kontakt z otoczeniem, takich jak skóra oraz układ pokarmowy czy oddechowy. 

Funkcje komórek tucznych 

Mastocyty pełnią wiele funkcji fizjologicznych oraz biorą udział w patogenezie chorób. Stanowią one pierwszą linię frontu przed zewnętrznymi patogenami (wirusami, bakteriami, pasożytami, grzybami) i innymi zagrożeniami środowiskowymi (jad owadów błonkoskrzydłych i węży)[1]. Są głównymi komórkami odpowiedzialnymi za powstanie chorób alergicznych, takich jak astma, alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek, pokrzywka i anafilaksja[1]. Uczestniczą w gojeniu ran, postępie chorób nowotworowych, czy powstaniu niektórych chorób zwłóknieniowych, neurologicznych i psychiatrycznych[2, 3]. Dojrzałe mastocyty charakteryzują się wewnątrzkomórkowymi ziarnistościami czyli rodzajem pęcherzyków[4]. W przypadku dostania się patogenu do organizmu człowieka, komórki tuczne aktywują się i uwalniają ze swoich pęcherzyków kilkaset różnych substancji chemicznych (mediatorów). Do najbardziej znanych mediatorów należą histamina, tryptaza, heparyna, prostaglandyny, leukotrieny i cytokiny[4]. Pomagają one mastocytom regulować równowagę chemiczną organizmu, ale także wywoływać odpowiedź zapalną.
 

R e k l a m a


Zaburzenia komórek tucznych

Choroby komórek tucznych spowodowane są nadmierną produkcją i akumulacją genetycznie zmienionych mastocytów (jak w przypadku mastocytozy) i/lub niewłaściwą ich aktywacją (jak w przypadku zespołu aktywacji komórek tucznych). Każda z tych chorób ma kilka podtypów. Patologiczne zmiany w ilości lub pracy mastocytów prowadzą do wystąpienia rozmaitych skutków niepożądanych: od zagrażających życiu reakcji anafilaktycznych po następstwa przewlekłe, takie jak osteoporoza i depresja. Ponieważ komórki tuczne rozmieszczone są po całym organizmie, uwalnianie mediatorów komórek tucznych powoduje wystąpienie objawów w wielu układach narządowych. Każda z osób cierpiących na zespół aktywacji komórek tucznych (Mast Cell Activation Syndrome, MCAS) lub inną nieprawidłowość w funkcjonowaniu mastocytów może reagować na inne czynniki, mieć inne objawy oraz wykazywać zmienność w nasileniu objawów. W ciężkich przypadkach problemem stać się może nawet codzienne funkcjonowanie. 
Do najczęstszych objawów ogólnych MCAS należy silne osłabienie diagnozowane jako zespół przewlekłego zmęczenia. W najgorszym wypadku może dojść do reakcji anafilaktycznej, czyli zagrażającej życiu reakcji alergicznej. Poza tym występuje szereg objawów (nieograniczonych tylko do poniższej listy)[5]: 

  • problemy skórne: uczucie ciepła lub palenia na skórze, pokrzywka, częste zaczerwienienie, swędzenie i suchość skóry, siniaki;
  • objawy gastryczne: biegunki lub zaparcia, wzdęcia, skurcze i bóle brzucha, nudności, wymioty, refluks, nietolerancje pokarmowe, głównie na pokarmy zawierające duże ilości histaminy;
  • objawy oczne: suchość spojówek, problemy z widzeniem;
  • problemy pulmonologiczne i laryngologiczne: duszności, płytki i świszczący oddech, kaszel, niedrożność nosa, uczucie suchości w jamie ustnej, bóle gardła;
  • problemy kardiologiczne i neurologiczne: stany przedomdleniowe, utrata przytomności, arytmia, niedociśnienie lub nadciśnienie tętnicze, bóle i zawroty głowy, problemy z koncentracją, bezsenność, zaburzenia nastroju;
  • problemy układu mięśniowo-szkieletowego: bóle kostne, bóle mięśni i stawów często diagnozowane jako fibromialgia, ponadto osteopenia, osteoporoza;
  • problemy układu moczowego: uczucie parcia na mocz i częste oddawanie moczu, ból pęcherza, pieczenie cewki moczowej;
  • objawy ginekologiczne i endokrynologiczne: bolesne miesiączki, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia termoregulacji organizmu (nadwrażliwość na zimno lub ciepło), nadmierne pragnienie.
     


Czynniki aktywujące komórki tuczne i wyzwalające mediatory zapalne

W przypadku MCAS komórki tuczne są zbyt wrażliwe i aktywują się w odpowiedzi na różne bodźce, które są neutralne dla osób zdrowych. Do głównych czynników aktywujących komórki tuczne należą[5]:

  • bakterie, wirusy, pasożyty, grzyby i pleśnie oraz ich biotoksyny; 
  • ukąszenia owadów;
  • substancje chemiczne w produktach osobistych i gospodarczych; 
  • chemiczne dodatki do żywności, np. środki konserwujące, sztuczne barwniki, wzmacniacze smaku i aromatu;
  • zapachy (np. perfumy, farby, kleje);
  • leki (np. antybiotyki, niesteroidowe leki przeciwzapalne, aspiryna, inhibitory konwertazy angiotensyny, beta-blokery), środki znieczulające i kontrastowe;
  • metale ciężkie – aluminium, rtęć, ołów, kadm, bizmut i arsen; 
  • niektóre pokarmy (m.in. zawierające histaminę) i alkohol;
  • ekstremalne temperatury – zarówno wysokie, jak i niskie;
  • stres emocjonalny;
  • intensywne ćwiczenia fizyczne (regularne i lekkie ćwiczenia są ważne w procesie leczenia MCAS);
  • tarcie i nacisk na skórę;
  • wibracje i drgania np. elektromagnetyczne.

Diagnostyka i leczenie farmakologiczne

Często trudno jest znaleźć lekarza, który połączyłby wszystkie objawy z chorobą komórek tucznych. Zazwyczaj pacjent kierowany jest do wielu specjalistów, którzy mimo wyczerpujących badań pozostawiają pacjenta bez odpowiedzi. Pozbawionej diagnozy osobie często i niesłusznie przypisuje się problemy natury psychicznej. 
Diagnostyka MCAS opiera się na wykluczeniu innych potencjalnych chorób oraz na wystąpieniu przynajmniej 2 z 3 kryteriów[5]: (1) pojawieniu się objawów klinicznych; (2) odpowiedzi na leczenie lekami antyhistaminowymi i stabilizującymi komórki tuczne; 
(3) stwierdzeniu podwyższenia stężenia mediatorów, głównie tryptazy, a także histaminy czy prostaglandyny D2 we krwi oraz ich metabolitów w moczu. Ważne jest jednak, aby badania wykonane zostały podczas okresu objawowego choroby (do 4 godz. w przypadku tryptazy lub 1 godz. w przypadku histaminy od momentu pojawienia się symptomów). Aby diagnoza była precyzyjna, istotne jest także ustalenie stężenia tych mediatorów w okresie bezobjawowym i porównanie ich z w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy