Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dietoterapia

9 grudnia 2021

NR 28 (Grudzień 2021)

Żywienie w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz probiotykoterapia łagodząca skutki uboczne leczenia

0 370

Definicja choroby wrzodowej obejmuje pojawianie się cyklicznie owrzodzeń żołądka lub dwunastnicy. Wrzodem trawiennym nazywamy ubytek błony śluzowej sięgający poza blaszkę mięśniową błony śluzowej.

W obrębie wrzodu często dochodzi do powstawania martwicy skrzepowej oraz nacieku zapalnego. Lokalizacja wrzodów trawiennych to opuszka dwunastnicy, żołądek, rzadziej pętle dwunastnicy czy dolna część przełyku1. Choroba wrzodowa bardzo często manifestuje się jako bóle nadbrzusza, a ciężkim powikłaniem jest krwawienie z przewodu pokarmowego. Dla przykładu w samych Stanach Zjednoczonych choroba wrzodowa dotyka rocznie 4,5 mln osób, natomiast w populacji ogólnej odsetek ten sięga ok. 10%2. W przypadku wrzodu dwunastnicy obserwuje się dwukrotnie wyższą zachorowalność u mężczyzn, w przypadku wrzodu żołądka taka zależność nie jest  zauważalna3.

CZYNNIKI RYZYKA ORAZ OBJAWY

Do najważniejszych czynników ryzyka należą przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, również aspiryny, oraz infekcja Helicobacter pylori. NLPZ powodują uszkodzenie błony śluzowej; dochodzi do zaburzeń integralności błony śluzowej i reakcji tkankowej na skutek zawartej w świetle żołądka pepsyny, kwasu solnego czy infekcji H. pylori4. 
Celem leczenia żywieniowego jest taki dobór składników pokarmowych, aby były łatwo przyswajalne i nie zalegały długo w żołądku. Co więcej, pacjent powinien wybierać produkty, które nie nasilają dolegliwości.
Typowe objawy choroby wrzodowej dwunastnicy to bóle występujące głównie na czczo – tzw. bóle głodowe, które ustępują po niewielkim posiłku, natomiast ból w przypadku choroby wrzodowej żołądka pojawia się od 1–3 godzin po posiłku. Wspólną cechą jest fakt ustępowania dolegliwości po przyjęciu leków zobojętniających kwas żołądkowy. Choroba wrzodowa jest bezwzględnym wskazaniem do eradykacji 
Helicobacter pylori5. W Polsce obecnie stosowany schemat tej eradykacji to terapia poczwórna z bizmutem obejmująca stosowanie inhibitora pompy protonowej w pełnej dawce, metronidazol i tetracyklinę1. Z uwagi na oporność na klarytromycynę w Polsce sięgającą ponad 15% lek ten nie jest stosowany1. Do najczęstszych objawów niepożądanych stosowanych leków należą: ciemne zabarwienie stolca, nudności, wymioty, biegunka lub zaparcie (bizmut)6, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i metaliczny smak w ustach (metronidazol) oraz biegunki przy stosowaniu tetracykliny7. Podobne objawy występują w przypadku stosowania inhibitorów pompy protonowej8.
Dieta jest bardzo istotnym elementem wspomagającym leczenie farmakologiczne, szczególnie w przypadku infekcji Helicobacter pylori opornej na leczenie. Odpowiednie leczenie dietetyczne zmniejsza dolegliwości spowodowane obecnością wrzodów trawiennych, a także powoduje zmniejszenie wydzielania kwasu solnego, przyczyniając się do regeneracji błony śluzowej9. Celem leczenia żywieniowego jest taki dobór składników pokarmowych, aby były łatwo przyswajalne i nie zalegały długo w żołądku. Co więcej, pacjent powinien wybierać produkty, które nie nasilają dolegliwości. Niewskazane jest picie alkoholu i mocnej kawy; zaleca się także zrezygnowanie z palenia tytoniu10. U pacjentów w okresie remisji liczba posiłków powinna wynosić między 4 a 5, natomiast w okresie zaostrzenia nawet do 7 na dobę; posiłki powinny być spożywane w regularnych odstępach czasu, bez stresu i pośpiechu, najlepiej w formie miksowanej. Stosunek makroskładników powinien być następujący: białko 10–15%, węglowodany 50–60%, a tłuszcze 25–30% zapotrzebowania energetycznego11. Zmienia się także sposób przygotowania posiłków – zaleca się gotowanie tradycyjne lub na parze, miksowanie i rozdrabnianie posiłków, natomiast powinno się unikać smażenia i grillowania5. Ważną zasadą diety jest unikanie produktów wysokotłuszczowych, które są ciężkostrawne i powodują opóźnione opróżnianie żołądka, natomiast nie przyczyniają się bezpośrednio do powstawania wrzodów trawiennych. Należy ograniczyć spożycie kiełbas, smalcu oraz różnego rodzaju tłustych kremów do tortów. Uwzględnić trzeba natomiast ryby i oleje roślinne, w tym olej lniany będące źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. Kwasy te, szczególnie kwas linolowy, biorą udział w ochronie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy przed uszkodzeniami oraz działają hamująco na rozwój H. pylori. Wysokie stężenia nienasyconych kwasów tłuszczowych powodują lizę, czyli rozpad komórek bakterii12.
Zakażenie H. pylori prowadzi do uszkodzenia komórek z wytworzeniem wolnych rodników tlenowych, dlatego zastosowanie w diecie produktów bogatych w witaminę C ma korzystny wpływ na eradykację 
H. pylori poprzez hamowanie wzrostu bakterii oraz aktywności bakteryjnej ureazy. Naturalne źródła witaminy C to owoce dzikiej róży, porzeczki oraz natka pietruszki. Zaobserwowano ponadto u osób zakażonych obniżenie poziomu witaminy E w antrum żołądka, dlatego spożywanie produktów bogatych w witaminę E (olej lniany, słonecznikowy) działa protekcyjnie13.
Korzystny wpływ ma zastosowanie probiotykoterapii w leczeniu zakażeń H. pylori. Rekomenduje się zastosowanie bakterii probiotycznych z ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy