Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ajurwedyjskie naturalne metody stosowane w przypadku nadmiernej potliwości ciała

Artykuły z czasopisma | 27 października 2022 | NR 33
0 55

Pocenie się jest naturalnym, fizjologicznym mechanizmem termoregulacyjnym. Zarządza nim autonomiczny układ nerwowy, natomiast przebiega poprzez funkcje umiejscowionych w skórze gruczołów potowych, które wydzielają substancję składającą się z wody, elektrolitów oraz minerałów, takich jak sód i potas. Kiedy pocenie jest większe niż wynika to z potrzeb fizjologicznych, nazywane jest nadmierną potliwością.

Jeśli nie można ustalić medycznej przyczyny nadmiernego pocenia, które zlokalizowane jest przede wszystkim w okolicy pach, dłoni, stóp, jest to tzw. nadpotliwość (hiperhydroza) pierwotna, związana z czynnikami genetycznymi, środowiskowymi lub emocjonalnymi. Natomiast wtórna nadmierna potliwość może być związana z problemami zdrowotnymi, takimi jak choroby przebiegające z podwyższoną temperaturą ciała, niedoczynność tarczycy, cukrzyca, otyłość, menopauza, chłoniak Hodgkina, guz nadnerczy, akromegalia, choroby hematologiczne, schorzenia neurologiczne (choroba Parkinsona), przewlekłe infekcje, nadciśnienie tętnicze, przewlekła niewydolność serca, lub być efektem niepożądanym stosowania niektórych leków. Nadmierna potliwość leczona jest m.in. przy użyciu zewnętrznych preparatów zawierających sole glinu (lub inne metale), lekami antycholinergicznymi (skutki uboczne tej grupy leków powodują, że ich użycie jest ograniczone). U pacjentów z podwyższonym poziomem lęku stosowane są leki beta-adrenolityczne, znane również jako beta-blokery lub beta-sympatykolityki. Jeżeli preparaty naskórne oraz farmakoterapia okazują się nieskuteczne, stosowane są zabiegowe metody leczenia, m.in. laser, jonoforeza, radiofrekwencja, mikrofale, iniekcje toksyną botulinową, zatrzymującą wydzielanie acetylocholiny (zabieg trzeba powtarzać co 6–12 miesięcy), lub sympatektomia, czyli chirurgiczne usunięcie gruczołów potowych, wykonywane przede wszystkim na dłoniach i podeszwach, które może być przyczyną kompensacyjnego, nadmiernego pocenia się w innych okolicach ciała. 

R e k l a m a

POCENIE SIĘ Z PERSPEKTYWY AJURWEDYJSKIEJ

Ajurweda to holistyczna medycyna wywodząca się z Indii, która opiera się na leczeniu pierwotnej przyczyny chorób, poprzedzonej wnikliwą i bardzo szczegółową diagnozą. Ajurwedyjskie podejście do leczenia nazywane jest nidan parivarjanam. Nidan oznacza podstawową przyczynę, a parivarjanam – unikanie, a zatem najważniejsze jest poznanie podstawowej przyczyny danego objawu chorobowego, a następnie przywrócenie równowagi w organizmie.

W ajurwedzie pot określany jest jako sweda i jest traktowany jako mala (wydzielina) tkanki tłuszczowej. Według ajurwedy, gdy tłuszcz jest metabolizowany w organizmie, powstaje pot. Sweda jest jednym z trzech dhatu malas (kał, mocz, pot), czyli produktów wydalniczych organizmu powstających podczas procesów metabolicznych, natomiast sweda vaha srota to maleńkie kanały, które przenoszą pot z gruczołów potowych do porów skóry.

Regularne pocenie się jest konieczne, aby usunąć z organizmu ama (toksyny). Niewystarczająca potliwość może prowadzić do zablokowania porów skóry, zmniejszenia czucia skórnego, wypadania włosów oraz wpłynąć niekorzystnie na system regulacji temperatury w organizmie. Konsekwencjami nadmiernego pocenia się mogą być natomiast infekcje grzybicze w obszarach, które najczęściej są wilgotne (między palcami stóp, w pachwinach, między fałdami nadmiaru skóry), nagromadzenie drobnoustrojów odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach na skórze ciała, stopniowe odwodnienie organizmu. Według ajurwedy nadmierne pocenie się jest spowodowane m.in. zaostrzoną doszą Pitta, co może być wynikiem stresującego trybu życia, niezdrowych nawyków żywieniowych itd. Regularne pocenie się jest konieczne, aby usunąć z organizmu ama (toksyny). Ajurweda poleca zabiegi, takie jak sauna, łaźnia parowa (svedana), czy regularne ćwiczenia fizyczne, dzięki którym będą mogły wystąpić wydajne procesy pocenia się i oczyszczania organizmu.

ZWIĄZEK MIĘDZY POCENIEM SIĘ A METABOLIZMEM

Pot jako siedziba doszy Pitta jest elementem, który w ajurwedyjskim ujęciu pośrednio wpływa na metabolizm, trawienie oraz apetyt. Podczas pocenia się organizm, pozbywając się potu, uwalnia także doszę Pitta, która odpowiada za właściwe agni, czyli tzw. ogień trawienny, zdolność do trawienia i metabolizowania pokarmów. Wraz ze wzmożonym poceniem można zaobserwować objawy zmniejszającego się agni w organizmie, tj. zmniejszoną oleistość (Sneha), ciepło (Ushna), ostrość (Teekshna), płynność (Drava), kwasowość (Amla), płynność (Sara) i cierpkość (Katu). Nadmierne pocenie wpływa na wzrok (Darszan), trawienie (Pakti), temperaturę (Uszma), głód (Kshut), pragnienie (Trishna), miękkość ciała (Deha Mardavam), blask (Prabha), zadowolenie zmysłów (Prasada) i intelekt jednostki (Medha), które są utrzymywane przez prawidłowo funkcjonujące agni. Po poceniu się ciepło ciała (Ushma Guna), które jest wprost proporcjonalne do wydalania potu, zmniejsza się z powodu zredukowania doszy Pitta. Proces ten wpływa na ogólną fizjologię organizmu, obniżając temperaturę ciała, spowalniając trawienie, tłumiąc apetyt, a w konsekwencji osłabiając siłę organizmu (Bala).

PRZYCZYNY NADMIERNEGO POCENIA SIĘ WEDŁUG AJURWEDY

  • Konstytucja psychosomatyczna, czyli tzw. Prakriti. Według ajurwedy ilość i zapach potu zależą od indywidualnej budowy organizmu. Osoby o konstytucji Pitta pocą się obficie, a pot ma intensywny, nieprzyjemny zapach. Osoby o konstytucji Vata pocą się mało i rzadko, natomiast osoby o dominującej doszy Kapha pocą się mocniej, ale dopiero po intensywniejszym wysiłku fizycznym. Najczęściej osoby z dominacją doszy Kapha zmagają się z nadmierną potliwością zlokalizowaną na stopach i dłoniach.
  • Intensywne stany emocjonalne, takie jak: Bhaya (strach), Krodha (gniew), Shoka (smutek), mogą prowadzić do większej aktywności współczulnej z powodu pogorszenia stanu doszy Vata i Pitta. Strach i smutek powodują pogorszenie doszy Vata, podczas gdy gniew podnosi doszę Pitta. Zarówno Vata, jak i Pitta odpowiadają za fizjologię pocenia się, zatem ich nierównowaga może przyczynić się do nadmiernego pocenia się.
  • Intensywność ćwiczeń fizycznych (Vyayama). Ruch ciała poprawia agni, czyli ogień trawienny, co powoduje zwiększoną aktywność metaboliczną i produkcję ciepła (Ushma). W tym wypadku pocenie się jest potrzebne, aby zrównoważyć ciepło ciała. 
  • Ajurweda wymienia również nadmiar tkanki tłuszczowej (medo adhikya), jako przyczynę nadmiernej potliwości. W klasycznym tekście ajurwedyjskim Charaka Samhity nadmierna potliwość jest skorelowana z nadwagą lub otyłością (Atisthaulya). W otyłości występuje nadmierne pocenie, ponieważ pot to produkt uboczny metabolizowania tkanki tłuszczowej (mala z medodhatu). Otyłość wiąże się ze zwiększoną produkcją ciepła, natomiast regulację utraty nadmiaru ciepła może utrudniać zbyt duże zgromadzenie tkanki tłuszczowej w warstwie podskórnej. U osób otyłych miejscem utraty ciepła są zatem dłonie i podeszwy stóp, w związku z występowaniem w tych miejscach zespoleń tętniczo-żylnych. 
  • Przedłużona ekspozycja na ciepło lub światło słoneczne.
  • Zanieczyszczenie swedo vaha srota, które prowadzi do objawów, takich nadmiernie wilgotna skóra, uczucie pieczenia na skórze, nadmierne pocenie lub brak pocenia.
  • Zaostrzona dosza Pitta. Ponieważ pot jest wraz z żołądkiem, osoczem, limfą, krwią oraz obszarem między jelitem grubym i żołądkiem, miejscem występowania doszy Pitta, nasilenie jej naturalnie powoduje nadmierne pocenie się.

AJURWEDYJSKIE SPOSOBY NA NADMIERNĄ POTLIWOŚĆ

W ajurwedzie radzenie sobie z nadmiernym poceniem się uzależnione jest od jego pierwotnej przyczyny. 

Sposoby na nadmierną potliwość spowodowaną nierównowagą, zaostrzeniem doszy Pitta:

  • Odpowiednia dieta i nawodnienie. Spożywanie wody oraz np. mięty, która ma działanie wychładzające na zbyt rozgrzaną Pittę. Zalecany jest także sok pomidorowy, który wypijany codziennie kontroluje prawidłową funkcję gruczołów potowych. W diecie powinno znaleźć się dużo sezonowych owoców i warzyw, produktów żywieniowych oraz ziół o smaku słodkim, gorzkim i cierpkim. Należy unikać tłustych, smażonych, słonych, pikantnych i fermentowanych potraw, a także kofeiny oraz alkoholu.
  • Zadbanie o co najmniej 6–7 godzin snu każdej nocy.
  • Spacer na świeżym powietrzu. Częste przebywanie na łonie natury, zwłaszcza blisko rzek, jezior, lasów,  najlepiej podczas chłodniejszej przewiewnej pogody.
  • Praca w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.
  • Namoczenie nasion kolendry na noc, a następnego ranka odcedzenie wody w celu spożycia ziaren.
  • Stosowanie metod pomocnych w radzeniu sobie z gniewem, stresem, złością, takich jak np. techniki oddechowe, medytacja, łagodna muzyka, joga.
  • Wmasowanie w skórę głowy kilku kropli olejku Brahmi o działaniu wychładzającym.
  • Stosowanie olejku ajurwedyjskiego Chandanadi taila. Można używać go do masażu, wprowadzić kilka kropli do nosa lub nałożyć go na całe ciało przed kąpielą. 
  • Kąpiel z proszkiem Triphala. Można dodać go do wanny z wodą, a następnie tak przygotowaną mieszanką szorować skórę w celu dokładnego usunięcia drobnoustrojów z powierzchni skóry.
  • Dodanie 10–12 kropli olejku jaśminowego, lawendowego lub wody różanej do kąpieli. 
  • Wewnętrzna terapia olejowa poprzez spożywanie masła klarowanego (ghee).
  • Terapia przec...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy