Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

1 marca 2018

NR 5 (Luty 2018)

Akupunktura w leczeniu cukrzycy

751

Cukrzyca definiowana jest jako choroba charakteryzująca się podwyższonym poziomem glukozy we krwi obwodowej. Dzieje się tak, ponieważ z różnych przyczyn organizm nie jest w stanie transportować glukozy do wnętrza komórek, a zatem we krwi jest jej za dużo, podczas gdy komórki umierają z głodu. Zapobieganie i leczenie cukrzycy staje się jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie działanie na poziom glikemii wykazuje akupunktura?
  • Jaką skuteczność w leczeniu cukrzycy charakteryzuje akupunktura ziołowa?
  • Jakie punkty akupunkturowe odpowiadają za terapię cukrzycy?

 

POLECAMY

We współczesnych społeczeństwach jest to jedna z najczęściej występujących chorób. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że na świecie na cukrzycę choruje 347 milionów osób. Natomiast z raportu farmaceutycznej firmy Novonordisk z 2013 roku wynika, że w samej Polsce jest ponad 3 miliony chorych. 

 

Ze względu na przyczynę, wyróżnia się dwa typy cukrzycy:

  • cukrzyca typu 1 – insulinozależna – jest spowodowana rzeczywistym brakiem insuliny na skutek uszkodzenia komórek β wysp Langerhansa trzustki,
  • cukrzyca typu 2 – nieinsulinozależna – to choroba metaboliczna, związana często z otyłością, która pierwotnie charakteryzuje się opornością 

 

Wobec powyższych danych nie może dziwić fakt, że zapobieganie i leczenie cukrzycy staje się jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny. W przypadku cukrzycy typu 1 chorym podaje się insulinę, której nie produkują uszkodzone komórki trzustki. Codzienne zastrzyki połączone z reżimem dietetycznym stanowią dla wielu pacjentów duże utrudnienie, aczkolwiek należy podkreślić, że produkcja insuliny stała się przełomem w leczeniu tej śmiertelnej w skutkach choroby. U chorych z cukrzycą typu 2 zaleca się zmiany w stylu życia i próbuje się jak najdłużej unikać podawania insuliny, chyba że jest to konieczne. Powszechnie uważa się cukrzycę za chorobę niewyleczalną. Zdesperowani pacjenci często szukają więc pomocy w niestandardowych terapiach, w tym w medycynie chińskiej i akupunkturze.

Choroba wyniszczenia i pragnienia

Warto wspomnieć, że choroba, której objawy odpowiadają współczesnej definicji cukrzycy, w medycynie chińskiej jest znana, badana i leczona od stuleci pod nazwą XiaoKe – „choroba wyniszczenia i pragnienia”. Pierwsze wzmianki o tej chorobie pochodzą z datowanego na 752 r. dzieła „Zbiór Chorób” autorstwa Wang Shou. Różnicowanie objawów stosowane w medycynie chińskiej pozwala na indywidualizację terapii. Akupunktura jest jedną z metod leczenia stosowanych w obrębie tego systemu medycznego. W przypadku cukrzycy zwykle stosuje się ją jako jeden z elementów kompleksowego podejścia terapeutycznego, wspólnie ze spersonalizowanymi wskazówkami dietetycznymi, często moksowaniem, nierzadko również ziołami. Z tego powodu trudno wyodrębnić wpływ samej akupunktury na skuteczność terapii i zaprojektować w sposób etyczny badanie kliniczne opisujące działanie tylko tej metody. Pomimo tego naukowcy podejmują próby przedstawienia skuteczności i mechanizmów oddziaływania akupunktury na metabolizm cukrów, które byłyby potencjalnie korzystne dla pacjentów z cukrzycą.

Hipoglikemiczne działanie akupunktury

W ostatnich latach opublikowano kilka interesujących metaanaliz i systematycznych przeglądów badań dotyczących wpływu akupunktury na insulinooporność i poziomy glikemii.

Do metaanalizy z 2016 roku, opublikowanej w „Acupuncture in Medicine”, włączono 31 artykułów, z których siedem prezentowało wyniki badań na ludziach, a 24 opisywały badania na modelach zwierzęcych. Autorzy kończą swoją analizę wnioskiem, że elektroakupunktura, stosowana jako jedyna metoda leczenia, ale również w połączeniu z innymi terapiami, takimi jak ziołoterapia, dieta czy ćwiczenia fizyczne, może być skuteczną metodą leczenia insulinooporności.

Klasyczna akupunktura polega na nakłuwaniu określonych punktów na ciele cienkimi, stalowymi igłami, co powoduje szereg fizjologicznych zmian w organizmie. Niemniej, metoda ta obejmuje też szereg technik pokrewnych, które rozwijały się w jej długiej historii. Jedną z takich metod jest podawanie w punkty akupunkturowe minimalnych ilości różnych substancji, w tym preparatów ziołowych. W 2017 r. opublikowano metaanalizę wyników badań skuteczności takiej ziołowej akupunktury w leczeniu cukrzycy typu 24. Do metaanalizy włączono siedem badań, które w sumie objęły 598 pacjentów. W omawianych artykułach w punkty akupunkturowe podawano traganek (Astragalus propinquus), szałwię (Salvia miltiorrhiza) lub mieszankę witaminy B12 z dzięgielem chińskim (Angelica sinensis). Interwencje te dały znamienne obniżenie poziomu glikemii zarówno na czczo, jak i po posiłku, a także obniżenie poziomu hemoglobiny glikozylowanej (HbA1c). Co interesujące, dwa spośród analizowanych badań porównywały skuteczność akupunktury ziołowej z tradycyjnym leczeniem: jedno z nich z metforminą, drugie z chińską mieszanką ziołową XiaoKeWan. Oba badania opisały korzystny wpływ akupunktury na poziom glikemii na czczo. Dodatkowa metaanaliza wskazała, że efekt akupunktury był znamiennie statystycznie lepszy niż leczenia standardowego.

Kolejną metodą aktywacji punktów akupunkturowych jest moksowanie, czyli ich stymulacja poprzez ogrzewanie ziołami. Również ta metoda doczekała się swojej metaanalizy opublikowanej w 2011 roku w „Chinese Journal of Integrative Medicine”. Włączono do niej jedynie pięć badań, których heterogeniczność znacznie utrudniła wyciąganie wniosków. Niemniej jednak autorzy zauważają, że wyniki poszczególnych badań wskazują na pozytywny wpływ moksowania na poziomy glikemii, a dodatkowo, że w połączeniu z akupunkturą moksowanie jest skuteczną metodą regulowania zarówno poziomu glukozy we krwi i w moczu, jak i poziomu glikozylowanej hemoglobiny (HbA1c).

 

Elektroakupunktura, stosowana jako jedyna metoda leczenia, ale również w połączeniu z innymi terapiami, takimi jak ziołoterapia, dieta czy ćwiczenia fizyczne, może być skuteczną metodą leczenia insulinooporności.

 

Badania kliniczne

W 2012 roku wydano przegląd piśmiennictwa dotyczącego wpływu akupunktury na poziom glukozy we krwi. Włączono do niego dwa badania kliniczne, przy czym żadne z nich nie dotyczyło pacjentów chorych na cukrzycę, a jedno zostało przeprowadzone na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Nowsze badanie dotyczyło wpływu elektroakupunktury na metabolizm otyłych kobiet, u których stosowano niskokaloryczną dietę. W obu badaniach autorzy opisują wpływ elektroakupunktury na poziom insuliny we krwi:

  • w grupie otyłych kobiet elektroakupunktura prowadzi do podwyższenia poziomu insuliny w osoczu. Dodatkowo zbadano podwyższenie poziomu peptydu C – wycinanego z cząsteczki proinsuliny podczas uwalniania insuliny z trzustki do krwioobiegu,
  • w starszym badaniu Szczudlika obserwowano najpierw niewielki spadek poziomu insuliny po pięciu minutach od zabiegu, a następnie wzrost poziomu insuliny po pół godzinie od zabiegu.

Dodatkowo we współcześnie przeprowadzonym eksperymencie tureckich badaczy zaobserwowano znamienny spadek poziomu glukozy we krwi.

Badania na szczurach

Do omawianego przeglądu literatury włączono też czternaście badań przeprowadzonych na zwierzętach, w większości szczurach. Ze względu na dużą rozbieżność stosowanych interwencji oraz parametrów technicznych stymulacji, trudno na ich podstawie wyciągać wiążące wnioski. Niemniej jednak:

  • elektroakupunktura w grupie zdrowych szczurów daje obniżenie poziomu glukozy we krwi, a podwyższenie poziomu insuliny oraz b-endorfiny,
  • w badaniach na szczurach z typem 2 cukrzycy elektroakupunktura skutkuje obniżeniem glikemii i zwiększonym poziomem insuliny we krwi,
  • badania na szczurach z cukrzycą typu 1 dają rozbieżne wyniki, co częściowo może być tłumaczone doborem za słabej stymulacji punktów. W badaniu, w którym stosowano prąd o natężeniu 10 mA i cz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy