Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody pracy z ciałem

1 marca 2018

NR 5 (Luty 2018)

Oddychanie przeponowe w praktyce klinicznej

0 107

Ćwiczenia oddechowe, znane także jako „oddychanie przeponowe” i „oddychanie głębokie”, to skuteczne ćwiczenia wpływające na ciało i umysł, stosowane w walce ze stresem, a także psychosomatycznymi i fizjologicznymi stanami chorobowymi.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie psychologiczne efekty przynosi oddychanie przeponowe?
  • Jak zastosować trening uważności w ćwiczeniach oddechowych?
  • Jak przeprowadzić trening oddechowy według Sowa Rigpa?

 

Oddychanie przeponowe polega na skurczu przepony, rozprężaniu mięśni brzucha i pogłębianiu wdechu i wydechu, co w konsekwencji prowadzi do zmniejszenia częstości oddechów oraz maksymalnego zwiększenia ilości gazów w krwi. Korzyści płynące z oddychania przeponowego są przedmiotem badań w kontekście medytacji, religii Wschodu (np. buddyzmu) oraz sztuk walki. Jest ono podstawowym elementem jogi i Tai Chi Chuan.

Fizjologiczna reakcja na ćwiczenia oddechowe

Badania pokazują, że nawet pojedyncze ćwiczenie oddechowe znacznie zmniejsza ciśnienie krwi, zwiększa zmienność rytmu zatokowego, wspomaga funkcje oddechowe, zwiększa ilość tlenu we krwi oraz poprawia wydajność oddechowo-krążeniową i siłę mięśni oddechowych. Oddychanie z określoną regularnością i głębokością przynosi ulgę w klinicznych objawach pacjentom wszystkich grup wiekowych cierpiącym na zaburzenia oddychania w czasie snu.

Ćwiczenia oddechowe zmniejszyły również poziom reakcji fizjologicznej na stres u zdrowych ochotników – gdzie wskaźnikiem był kortyzol. Poziom tego hormonu określono w ślinie, przed i po serii 20 sesji ćwiczeń oddechowych. Kortyzol jest wiarygodnym wskaźnikiem poziomu stresu, gdyż w sytuacjach stresowych zwiększa się jego stężenie.

Badania ukierunkowane na fizjologiczne mechanizmy stojące za skutecznością ćwiczeń oddechowych wskazują na fakt, że oddychanie, emocje i procesy poznawcze posiadają wspólną fizjologiczną podstawę w postaci autonomicznego układu nerwowego. Wyniki badań nad jogą również potwierdzają osłabienie działania współczulnego układu nerwowego przy jednoczesnym wzmożeniu aktywności przywspółczulnego układu nerwowego. Zakłada się, że niemiarowość zatokowa stanowi element leżący u podstaw fizjologii oddychania i emocji. Mechanizm ten regulowany jest przez oddychanie i jest nieodłączną częścią stymulacji nerwu błędnego, który z kolei jest ściśle związany z fizjologiczną podstawą emocji, w tym regulacji emocjonalnej, adaptacji psychologicznej, ekspresji i reakcji emocjonalnej, reakcji empatycznych i przywiązania. U dorosłych ze stanami lękowymi, depresją, PTSD, zespołem lęku napadowego oraz innymi zaburzeniami psychicznymi i fizycznymi spowodowanymi stresem obserwuje się zaburzenia w funkcjonowaniu autonomicznego układu nerwowego.

Badania z wykorzystaniem EEG sugerują, że regularne oddychanie w trakcie wykonywania ćwiczeń jogi oraz podczas medytacji może zwiększyć rytm beta w lewych czołowych, przyśrodkowych i potylicznych regionach mózgu. Związane jest to z lepszym działaniem funkcji poznawczych, takich jak uwaga, pamięć i funkcje wykonawcze. Ponadto badania z wykorzystaniem funkcjonalnego obrazowania metodą rezonansu magnetycznego pokazały znacząco zwiększoną aktywację po obu stronach dolnych czołowych i skroniowych regionów mózgu w trakcie medytacji – w porównaniu do stanu rozluźnienia. Badania takie wskazują na działanie prawej części dolnej kory mózgowej/części kresomózgowia i prawej środkowej/górnej kory skroniowej w trakcie medytacji.

Oddychanie przeponowe stosuje się także jako działanie wspomagające w leczeniu zaburzeń klinicznych u pacjentów z zaburzeniami fizycznymi, takimi jak udar mózgu czy rak.

Przeglądając liczne badania naukowe, można stwierdzić, że uważne oddychanie jest wysoce wskazane i zalecane dla poprawy zdrowia w sferze zarówno fizycznej, jak i psychicznej.

Ćwiczenia oddechowe w zachodniej psychologii

Według wielu badań psychologicznych i klinicznych oddychanie przeponowe w ramach medycyny alternatywnej i integracyjnej jest skuteczną techniką relaksacyjną, której pozytywne działanie obejmuje zdrowie fizyczne i psychiczne. Jest skutecznym niefarmakologicznym zabiegiem poprawiającym stan emocjonalny np. przez redukcję lęku, depresji i stresu. Pozytywnie wpływa również na bezsenność.

 

Ćwiczenia oddechowe stosuje się powszechnie w leczeniu klinicznym chorób psychicznych, takich jak zespół stresu pourazowego (post-traumatic stress disorder – PTSD), zaburzenia ruchu, fobie i inne zaburzenia emocjonalne spowodowane stresem.

 

Ćwiczenia oddechowe stosuje się powszechnie w leczeniu klinicznym chorób psychicznych, takich jak zespół stresu pourazowego (post-traumatic stress disorder – PTSD), zaburzenia ruchu, fobie i inne zaburzenia emocjonalne spowodowane stresem. Pomagają one osobom z problemami natury psychicznej, takimi jak lęki czy depresja. Badania dowodzą, że jednodniowe ćwiczenia oddechowe przynoszą ulgę w wyczerpaniu emocjonalnym i depersonalizacji spowodowanych wypaleniem zawodowym. Ćwiczenia składające się z 30 sesji (oddechowych) trwających pięć minut dziennie mogą znacznie zmniejszać lęki u kobiet w ciąży zagrożonych przedwczesnym porodem. Co więcej, podobny wpływ na lęki zaobserwowano w badaniu obejmującym 3-dniową interwencję, w trakcie której ćwiczenia wykonywano trzy razy dziennie. 7-dniowy inten...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy