Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

20 grudnia 2017

NR 2 (Sierpień 2017)

Akupunktura w leczeniu nadciśnienia tętniczego

0 474

Nadciśnienie tętnicze definiowane jest jako stan, w którym ciśnienie krwi płynącej w tętnicach jest większe od przyjętej normy. Ze względu na zagrażające życiu człowieka skutki nadciśnienia w rozwiniętych społeczeństwach przywiązuje się dużą wagę do rozpoznawania i leczenia tego stanu. Ocenia się, że w krajach rozwiniętych nadciśnienie tętnicze dotyczy ok. 25% populacji, a w Polsce – 29%.
 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak diagnozować nadciśnienie tętnicze?
  • Na czym polega leczenie nadciśnienia w Medycynie Chińskiej?
  • Czy akupunktura może zastąpić farmakologiczne leczenie nadciśnienia?


Obowiązująca obecnie definicja nadciśnienia tętniczego, przyjęta w 2003 roku przez European Society of Hypertension oraz European Society of Cardiology, a także przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego, uznaje za nadciśnienie przekroczenie wartości 140 mm Hg dla ciśnienia skurczowego i/lub 90 mm Hg dla ciśnienia rozkurczowego. Stopniowo wprowadza się nadciśnieniowe nazewnictwo również dla niższych, do tej pory uznawanych za prawidłowe wartości ciśnienia, definiując na przykład skurczowe ciśnienie w przedziale 121–130 jako stan przednadciśnieniowy.

Ciśnienie tętnicze a choroby

Warto podkreślić, że ciśnienie tętnicze krwi jest parametrem podlegającym w ludzkim organizmie regulacji. Gdy jesteś zdrowy, organizm jest w stanie rozszerzać lub kurczyć łożysko naczyniowe w zależności od potrzeb, dlatego ciśnienie tętnicze podniesione w jednym konkretnym momencie nie musi być patologią. Dopiero zaburzenia jego regulacji skutkujące przewlekłym jego podniesieniem są stanem niebezpiecznym, szczególnie ze względu na swoje odległe skutki, obejmujące możliwość dysfunkcji właściwie każdego narządu – często nerek, serca, mózgu czy oka. To właśnie korelacja ciśnienia tętniczego z poważnymi chorobami tych narządów spowodowała tak wielkie zainteresowanie tym parametrem współczesnej medycyny.

Badanie pulsu w Medycynie Chińskiej

Wobec powyższych informacji wydaje się oczywiste, że nadciśnienie tętnicze jako jednostka chorobowa nie było w ogóle rozpoznawane w starożytnych Chinach. Tamtejsi lekarze nie dysponowali odpowiednimi urządzeniami do mierzenia ciśnienia tętniczego, stały się one popularne dopiero na przełomie XIX i XX w. Równie jasne wydaje się, że uważne badanie pulsu, które w Medycynie Chińskiej było rozwijane właściwie od jej początków, pozwala na ocenę parametrów pulsu zmieniających się pod wpływem zwiększonego ciśnienia krążącej krwi, a co więcej, w przeciwieństwie do maszynowego pomiaru, pozwala na wnioskowanie o przyczynach tego stanu. Dla lekarzy i terapeutów Medycyny Chińskiej zapewnienie prawidłowego krążenia krwi jest jednym z głównych celów terapii.

Dlatego też, wobec bezradności farmakoterapii w skutecznym leczeniu epidemii nadciśnienia tętniczego, badacze podejmują próby opisu skuteczności i mechanizmów działania akupunktury w leczeniu tego groźnego zjawiska. Do zbadania tego aspektu działania akupunktury zachęca dodatkowo fakt, że jest ona metodą sprawdzającą się w leczeniu chorób o kompleksowej etiologii, takich jak zaburzenia neurologiczne czy endokrynne.

Akupunktura z farmakologią

Przeprowadzone dotychczas badania zdecydowanie wskazują, że akupunktura dołączona do leczenia farmakologicznego skutkuje znamiennym obniżeniem zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego ciśnienia tętniczego.

Dla lekarzy i terapeutów Medycyny Chińskiej zapewnienie prawidłowego krążenia krwi jest jednym z głównych celów terapii.

Takie wnioski płyną z opublikowanej w 2009 roku metaanalizy przeprowadzonych do tamtej pory kontrolowanych badań klinicznych1. Ten sam efekt osiągnięto w prostym badaniu klinicznym2, w którym u pacjentów leczonych farmakologicznie z powodu nadciśnienia tętniczego przeprowadzono serię zabiegów akupunktury, obserwując zmiany ciśnienia tętniczego.

Okazało się, że akupunktura jako dodatkowa metoda leczenia skutkowała znamiennym obniżeniem ciśnienia tętniczego (skurczowego z 163,14 +/–19,33 do 129,49 +/–18,52, rozkurczowego z 94,37 +/–19,7 do 79,31 +/–7,87). Autorzy badania zdecydowanie wnioskują, że akupunktura jako leczenie dodatkowe powinna znaleźć się w wytycznych leczenia nadciśnienia tętniczego i być szeroko stosowaną metodą, poprawiającą skuteczność farmakoterapii.

Podobne wyniki uzyskują niezależnie również inne zespoły badaczy, m.in. w Izraelu5 czy Turcji6.

Naukowcy zajmujący się badaniem wpływu akupunktury na ciśnienie tętnicze publikują dane jednoznacznie wskazujące na jej zdolność obniżania ciśnienia tętniczego podniesionego u zdrowych osób przez wysiłek fizyczny3, a także u osób chorujących na łagodne do średniego nadciśnienie tętnicze4.

Ciekawy eksperyment został przeprowadzony w Niemczech. 80 pacjentów chorujących na nadciśnienie podzielono na dwie grupy, z których jedna otrzymywała lek obniżający ciśnienie (walsartan, 80 mg raz dziennie), u drugiej zaś stosowano codziennie zabiegi akupunktury7. Akupunktura spowodowała znamiennie większą redukcję ciśnienia tętniczego niż farmakoterapia. Niestety, artykuł został opublikowany jedynie w chińskim czasopiśmie i w języku chińskim.

Problemy metodologiczne

Pomimo zachęcających wniosków przedstawionych powyżej badań projektowanie randomizowanych badań klinicznych napotyka spore problemy metodologiczne, co skutkuje rozbieżnymi wynikami. W ostatnim czasie opublikowano dwie metaanalizy wyników uzyskanych w trakcie badań klinicznych.

W 2009 roku „American Journal of Hypertension” zamieścił metaanalizę, do której włączono 11 kontrolowanych
badań klinicznych1. Ze względu na ich dużą heterogeniczność jej autorzy nie byli w stanie wypowiedzieć się jednoznacznie co do roli akupunktury w obniżaniu ciśnienia tętniczego. Niemniej jednak, o czym już wspomniano, ich praca dowodzi, że akupunktura jest skuteczną metodą wspomagającą farmakoterapię. Co więcej, okazało się, że chińskie badania, w których stosowano farmakoterapię w grupach kontrolnych, nie znajdują znamiennych różnic w skuteczności akupunktury i leczenia chemicznego, z czego można wysnuć wniosek, że akupunktura jest równie skuteczna jak farmakoterapia. Autorzy omawianej metaanalizy, pisząc o tych wynikach, wspominają, że ze względu na jakość analizowanych badań należy ten wniosek traktować ostrożnie.

W 2013 roku w „International Journal of Cardiology” ukazała się kolejna metaanaliza8. Tym razem autorzy przeanalizowali 35 randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych obejmujących w sumie 2539 pacjentów. Podobnie jak poprzednicy, zwrócili uwagę, że akupunktura dodana do farmakoterapii poprawia jej skuteczność. Jednak oni również nie zdecydowali się wypowiadać co do
skuteczności samej akupunktury ze względu na heterogeniczność przeprowadzanych kontrolowanych badań klinicznych w zakresie grup kontrolnych, liczby i rodzaju wykorzystywanych punktów, liczby zabiegów, długości trwania terapii i obserwacji po badaniu.

Chińskie badania, w których stosowano farmakoterapię w grupach kontrolnych, nie znajdują znamiennych różnic w skuteczności akupunktury i leczenia chemicznego, z czego można wysnuć wniosek, że akupunktura jest równie skuteczna jak farmakoterapia.

Dodatkowo w 2011 roku opublikowano metaanalizę wyników badań skuteczności specyficznego rodzaju akupunktury – akupunktury skalpu w leczeniu ostrego krwotoku mózgowego wywołanego nadciśnieniem9. Włączono do niej siedem badań obejmujących 230 pacjentów. Jej autorzy konkludują, że akupunktura znamiennie poprawia wyniki pacjentów w skalach deficytów neurologicznych.

Wydaje się, że wobec pojawienia się w naukowej prasie metaanaliz danych z wielu badań dyskusja nad konkretnymi badaniami jest bezcelowa. Można jednak zapoznać się z różnymi sposobami projektowania badań klinicznych, żeby wyciągać z nich wnioski na przyszłość i projektować dobre badania, dające jasne odpowiedzi pomagające w podejmowaniu codziennych decyzji klinicznych zarówno przez lekarzy, jak i przez pacjentów.

Nadciśnienie tętnicze – mechanizmy

O ile randomizowane, kontrolowane badania kliniczne, ze względu na niedoskonałości ich projektowania, dają w przypadku akupunktury rozb...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy