Dołącz do czytelników
Brak wyników

Postępowanie w jednostkach chorobowych

19 grudnia 2017

NR 1 (Czerwiec 2017)

Laktoferyna w profilaktyce i leczeniu anemii z niedoboru żelaza

0 30

Żelazo jest nazywane pierwiastkiem życia. Jest niezbędne do funkcjonowania prawie wszystkich organizmów (poza dwoma gatunkami bakterii), choć jest go w ustroju niewiele (stąd zaliczane jest do mikroelementów).

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie skutki wywołuje niedobór żelaza?
  • W jaki sposób laktoferyna wspomaga absorpcję żelaza?
  • Jak suplementować laktoferynę?

Żelazo uczestniczy w różnorodnych procesach życiowych, m.in.: dostawie i magazynowaniu tlenu w tkankach, tworzeniu energii w komórkach, syntezie i naprawie DNA, regulacji cyklu komórkowego, tworzeniu hormonów, neuroprzekaźników, mieliny, kolagenu, metabolizmie wolnych rodników tlenowych i substancji obcych (trucizn i leków) czy regulacji pracy układu odpornościowego8, 9.

NIEDOBÓR ŻELAZA – PRZYCZYNY, OBJAWY I EPIDEMIOLOGIA

Ze względu na tak istotną rolę w ustrojowym metabolizmie niedobór żelaza niesie za sobą poważne konsekwencje, głównie wynikające z niedostatecznego zaopatrzenia tkanek (w tym serca i mózgu) w tlen. Powstawanie niedoboru żelaza jest rozłożone w czasie
i przebiega w kilku etapach. Na początku wyczerpują się ustrojowe zapasy tego pierwiastka (głównie w wątrobie i śledzionie), ale bez szkody dla procesów erytropoezy (tworzenia nowych krwinek czerwonych). W kolejnej fazie zaczyna się niedoborowa erytropoeza (powstawanie mniejszej liczby oraz nieprawidłowych – mikrocytowych i niedobarwliwych krwinek), co ostatecznie prowadzi do rozwoju niedokrwistości (anemii) z niedoboru żelaza. Poszczególnym etapom niedostatku żelaza towarzyszą zwykle niecharakterystyczne objawy: pogorszenie samopoczucia, gorsza wydolność fizyczna i umysłowa (u najmłodszych dzieci może nawet dojść do poważnych zakłóceń, często nieodwracalnych, w rozwoju układu nerwowego), spaczone łaknienie (apetyt na produkty niejadalne, np. piasek, tynk), pogorszenie stanu skóry, śluzówek (np. zajady), włosów i paznokci. W czasie anemii dołączają się zaburzenia pracy serca (słaby i przyspieszony puls, duszność) lub nasilają się objawy wcześniej istniejącej choroby wieńcowej6, 8.

Niedobór żelaza jest jednym z najczęściej spotykanych stanów niedoborowych. Szacuje się, że średnio aż 30% ludzi na świecie cierpi na niedostatek tego pierwiastka (w tym głównie w ubogich krajach rozwijających się). Główne przyczyny to: zbyt mała podaż w diecie, szczególnie w stanach zwiększonego zapotrzebowania (okres dzieciństwa, ciąży i karmienia piersią, rekonwalescencji), zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym (stany zapalne jelit, celiakia) oraz zwiększona utrata (krwawienia z żołądka, jelit czy dróg moczowych)6, 9.

METABOLIZM ŻELAZA

Żelazo nabywamy z pokarmem – wchłaniane jest przez komórki nabłonka (enterocyty) dwunastnicy i górnej części jelita czczego w ilości 1–2 mg/dobę. Podobne ilości są codziennie usuwane z ustroju (m.in. ze złuszczającymi się komórkami naskórka czy nabłonka przewodu pokarmowego, a u kobiet dodatkowo podczas krwawień miesiączkowych). Z powodu braku specjalnych mechanizmów wydalania żelaza jego ilość w organizmie pozostaje stała (około 3,5–4,2 g) dzięki regulacji procesów wchłaniania. Enterocyty są wyposażone w specjalne białka odpowiedzialne za pobieranie, magazynowanie oraz przekazywanie jonów żelaza do krwi. W szczytowej części komórki (od strony światła jelita) żelazo trójwartościowe (Fe3+) redukowane do dwuwartościowego (Fe2+) przy udziale reduktazy wiąże się do receptora DMT1 i jest przenoszone do cytozolu. Tu może być gromadzone po związaniu z białkiem ferrytyną lub przekazywane (po uprzednim utlenieniu do jonów Fe3+) do krążenia za pomocą białka ferroportyny zlokalizowanego w części podstawnej enterocytu. We krwi jest wiązane przez białko transportowe – transferynę, która dostarcza je do wszystkich komórek organizmu, w tym do szpiku kostnego, gdzie zachodzi proces erytropoezy. Większość żelaza potrzebna do wszystkich procesów życiowych uwalniana jest z ustrojowych magazynów: śledziony i wątroby. Tutaj trafia żelazo odzyskiwane ze starych, zużytych erytrocytów. Nadrzędną rolę w regulacji metabolizmu żelaza (absorpcji z pokarmu, gromadzenia i uruchamiania z magazynów oraz wykorzystania w procesach życiowych) pełni niewielkie białko wytwarzane głównie w wątrobie – hepcydyna. Wiąże ono i unieczynnia ferroportynę, w konsekwencji czego hamuje transport Fe do osocza i jego dostawę do komórek3,4. Schematycznie proces jelitowego poboru Fe przedstawiono na ryc. 1.

Niedobór żelaza jest jednym z najczęściej spotykanych stanów niedoborowych. Szacuje się, że średnio aż 30% ludzi na świecie cierpi na niedostatek tego pierwiastka.

W metabolizmie Fe, poza wspomnianymi białkami, uczestniczy też l...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy