Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kontrowersje w naturoterapii

18 czerwca 2019

NR 13 (Czerwiec 2019)

Transplantacja mikroflory jelitowej nadzieją współczesnej medycyny

0 163

Jelita człowieka są środowiskiem bytowania ogromnej liczby różnorodnych mikroorganizmów, w tym bakterii, wirusów czy grzybów, określanych mianem mikrobioty jelitowej. Mikrobiota jelitowa zdominowana jest przez bakterie reprezentowane przez ponad 500 różnych gatunków, których liczba jest ponad 10-krotnie wyższa aniżeli całkowita liczba komórek tworzących przewód pokarmowy człowieka. Ten złożony ekosystem jelitowy podlega nieustannym zmianom, wpływając nawet na organy i narządy pozornie niezwiązane z przewodem pokarmowym. 

Kompozycja mikroflory jelitowej kształtowana jest przez wiele czynników, do których zaliczyć można wiek, stosowaną dietę, warunki życia, przyjmowane leki, stres czy poziom aktywności fizycznej1–4. Jak wykazują badania, już rodzaj porodu (poród naturalny/cesarskie cięcie), jak również sposób karmienia w pierwszych dniach życia (mleko matki/mleko modyfikowane) mogą mieć istotny wpływ na kształtowanie ekosystemu jelitowego w kolejnych latach. Najistotniejsze jest jednak zachowanie całościowej równowagi ekosystemu jelitowego. Brak odpowiednich, prozdrowotnych bakterii jelitowych, a tym samym przerosty bakterii potencjalnie chorobotwórczych mogą przyczynić się do istotnych zaburzeń w składzie jakościowym i ilościowym ekosystemu jelitowego5–8.

Mikrobiota jelitowa pełni rozliczne funkcje (metaboliczne, troficzne i immunologiczne), spośród których wymienić należy:

  •     stymulację pracy układu immunologicznego – bakterie jelitowe prowadzą swoisty „trening” odporności, dzięki czemu układ immunologiczny działa sprawniej,
  •     wytwarzanie szeregu prozdrowotnych metabolitów i witamin z grupy B i K,
  •     poprawę perystaltyki,
  •     poprawę procesu trawienia – dostarczanie puli bakteryjnych enzymów ułatwiających proces rozkładu spożywanychpokarmów,
  •     eliminację i hamowanie wzrostu mikroorganizmów patogennych, na drodze konkurencji o miejsca receptorowe oraz wytwarzania metabolitów o aktywności przeciwbakteryjnej,
  •     regenerację nabłonka jelita – produkcja krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (masłowy, propionowy i inne) i innych substancji o charakterze cytoprotekcyjnym9–11.

 

Diagnostyka mikrobiomu


Obecnie stosowane metody diagnostyki mikroflory jelitowej bazują na zastosowaniu tradycyjnej hodowli, metody pirosekwencjonowania 16S rRNA czy też sekwencjonowania całego genomu (whole genome shotgun sequencing). Dzięki współczesnym metodom mamy wgląd nie tylko w skład, ale i funkcje bakterii jelitowych. Często obserwujemy jednak, iż nie zawsze liczba zgromadzonych informacji przekłada się na działania praktyczne, które mogą przynieść ulgę chorym. Z tego tytułu, pomimo wielokrotnie potwierdzonej i udokumentowanej skuteczności probiotyków i prebiotyków w łagodzeniu wielu dolegliwości, w dalszym ciągu rośnie zainteresowanie metodą transplantacji kału, inaczej nazywaną transplantacją mikroflory jelitowej12–15.


Przeszczep flory bakteryjnej


Przeszczep naturalnej, jelitowej flory bakteryjnej za pośrednictwem kału praktykowany był już w starożytności, a pierwsze zapiski na ten temat pochodzą z Chin, z IV wieku. Medycyna współczesna zwróciła jednak uwagę na potencjał tej procedury dopiero w drugiej połowie XX wieku, kiedy to po raz pierwszy wykorzystano ją w leczeniu rzekomobłoniastego zapalenia jelit. Pierwszy w Polsce udany zabieg transferu mikrobiomu jelitowego przeprowadzono w Szpitalu Specjalistycznym w Wejherowie. Zabieg wykonano 24 września 2012 roku u 83-letniej pacjentki hospitalizowanej z powodu ciężkiego obustronnego zapalenia płuc i migotania przedsionków, leczonej empirycznie antybiotykiem, u której w drugim tygodniu pobytu wystąpiła uporczywa biegunka wywołana przez Clostridium difficile. Mimo standardowych schematów antybiotykoterapii, nie uzyskano u pacjentki poprawy klinicznej. Po 6 tygodniach utrzymującej się biegunki wykonano przeszczep mikroflory jelitowej uzyskując ustąpienie objawów biegunki w ciągu 7 dni od wykonania transferu19.
 

 Obecnie transplantacja mikroflory jelitowej rekomendowana jest głównie w leczeniu opornych na antybiotykoterapię i nawracających zakażeń Clostridium difficile. Skuteczność metody w innych schorzeniach, takich jak choroby nieswoiste zapalne jelit (inflammatory bowel disease – IBD), zespół jelita nadwrażliwego (irritable bowel syndrome – IBS), zaburzenia metaboliczne, depresje czy zaburzenia neurorozwojowe nie zostały jeszcze do końca potwierdzone lub znajdują się nadal w fazie badań eksperymentalnych. Coraz częściej jednak dyskutuje się o możliwości zastosowania tej metody w leczeniu innych chorób czy zaburzeń przebiegających z dysbiozą jelitową23, 24.

Sama procedura transplantacji mikroflory jelitowej polega na przeniesieniu kału zdrowego dawcy do przewodu pokarmowego biorcy. Od zdrowego dawcy, przebadanego według międzynarodowych wytycznych pobierana jest próbka kału, z której w laboratorium izoluje się florę jelitową. Choremu podaje się roztwór „zdrowych” bakterii zawieszonych w soli fizjologicznej, podczas kolonoskopii lub gastroskopii albo za pomocą sondy żołądkowej. Niestety z racji charakteru zabiegu, który budzi niemiłe skojarzenia transplantacja mikroflory jelitowej często nie jest postrzegana jako metoda medyczna. Opisane podejście sukcesywnie zmienia się nie tylko w Polsce, ale i na świecie, gdyż nadrzędnym celem jest skuteczność podejmowanych terapii a nie wrażenia estetyczne.16–20. Aby zminimalizować konieczność uzyskiwania flory jelitowej od dawców, prowadzone są (głównie w krajach zachodnich) intensywne badania nad uzyskaniem „syntetycznej” flory jelitowej, które jednak na ten moment nie zostały zakończone rejestracją konkretnego leku21, 22.

 

  • Tab. 1. Porównanie probiotykoterapii i transplantacji mikroflory jelitowej w aspekcie bezpieczeństwa, skuteczności, kontroli terapii, stabilności, dostępności i powtarzalności32
  PROBIOTYKOTERAPIA TRANSPLANTACJA 
MIKROFLORY JELITOWEJ
Bezpieczeństwo Bardzo dobre. Probiotyki spełniają kryteria GRAS (General Recognized as Safe) Dobre, ale odległe konsekwencje 
są nieznane
Skuteczność Szczepozależna. Potwierdzona 
badaniami klinicznymi
Bardzo dobra i obiecującaw przypadku wielu chorób. Mało badań klinicznych
Kontrola terapii Bardzo dobra Zła. Raz podany materiał nie może być usunięty
Stabilność Bardzo dobra Zła. Materiał trzeba podać zaraz
po pobraniu
Dostępność Dobra. Probiotyki są łatwo dostępne Dobra. Materiał jest łatwo dostępny, ale kryteria wykluczenia są bardzo surowe
Powtarzalność Bardzo dobra. Metody wytwarzania 
gwarantują standaryzację
Mała. Dawca może być dostępny tylko raz. Stolec może być mrożony, 
co może wpłynąć na skuteczność

 

Kto może by

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy