Dołącz do czytelników
Brak wyników

Medycyna wschodu

18 maja 2018

NR 3 (Październik 2017)

Zdrowie zaczyna się od ust

0 39

W ostatnim czasie pojawiło się bardzo dużo książek i artykułów o tym, że „zdrowie zaczyna się od jelit”. Wiąże się to z częściowym odkryciem znaczenia jelitowej flory bakteryjnej. Częściowym, ponieważ większości działania poszczególnych bakterii nie znamy, nie mówiąc już o ich kolektywnym działaniu czy interakcjach pomiędzy sobą. Czy to jednak logiczne, że myślimy o działaniu naszego układu pokarmowego, zaczynając od jego końca?

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie funkcje przypisuje się jamie ustnej wg TMC?
  • Jakie są wartości zdrowotne śliny?
  • Jakie ćwiczenia qigong wspomagają produkcję śliny?

Tradycyjna medycyna chińska (TMC) ceni wartości zdrowotne śliny od wielu tysięcy lat. Najnowsze badania zachodniej nauki potwierdzają jej korzystne właściwości, choć opisują je w innych terminach. Warto przyjrzeć się tej ciekawej substancji, z którą mamy kontakt na co dzień, ale nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak ważna jest ona dla naszego zdrowia. Ślina występuje na początku układu pokarmowego, ale jej oddziaływanie ma wpływ nie tylko na ten odcinek, lecz również na cały układ. Poniżej przybliżam wiedzę o ślinie, znaną zarówno zachodniej nauce (choć badania są tu nadal w trakcie), jak i medycynie chińskiej.

Funkcje języka i zębów

Należałoby zacząć od funkcji, jakie spełnia język. Otóż przede wszystkim pomaga on w mechanicznej obróbce jedzenia w jamie ustnej, a ponadto dzięki umieszczonym na nim kubkom smakowym jest zmysłem smaku. Oczywiście, służy też do artykulacji mowy.
Zgoła inne funkcje spełniają zęby, które służą głównie do odgryzania oraz rozdrabniania pożywienia. Jednak pomagają też w wyrażaniu emocji i w artykulacji różnych dźwięków.

Ogólne informacje o ślinie

Ślina jest wytwarzana w śliniankach. Ta pochodząca ze ślinianek przyusznych i językowych (ok. 26% objętości całkowitej), produkowana przez komórki surowicze, jest dość wodnista, lekka i przejrzysta. Wydzielina pochodząca ze ślinianek podniebiennych i nasady języka (69%) jest gęsta, śluzowa, lepka. Natomiast pozostałe ślinianki, tj. podżuchwowe, podjęzykowe, wargowe i policzkowe, wydzielają ślinę surowiczo-śluzową (5%).

Ślina stanowi płynne środowisko jamy ustnej, w skład którego wchodzi, poza wodą (99%), szereg związków nieorganicznych i organicznych. Do nieorganicznych składników śliny należą kationy (sodu, potasu, wapnia, magnezu i inne) oraz aniony (fluorkowe, chlorkowe, fosforanowe, węglanowe i inne). 
Składniki organiczne śliny to z kolei białka, immunoglobuliny, albuminy, glikoproteiny, enzymy, niebiałkowe substancje azotowe – mocznik, kwas moczowy, aminokwasy, kreatynina, lipidy – wolne kwasy tłuszczowe, cholesterol, lecytyna, fosfolipidy oraz hormony – steroidy. Część składników śliny pochodzi z krwi.

Na 750 typów bakterii w ślinie część jeszcze nie została zidentyfikowana (badania są w trakcie). Większość z nich żyje z organizmem ludzkim w symbiozie. Same szczepy bakterii żyją ze sobą albo na zasadzie synergii, albo na zasadzie antagonistycznej – różne czynniki na to wpływają, części z nich prawdopodobnie jeszcze nie znamy. Stan śliny jest odzwierciedleniem zdrowia człowieka, ale z drugiej strony dysfunkcje bądź choroby mają wpływ na jej stan i skład.

Działanie wybranych składników śliny

Ślina zawiera lizynę, która niszczy wiele bakterii i ogranicza w ten sposób nadmierny rozrost niekorzystnych bakterii w naszych ustach. Grzyb Candida Albicans występuje w naszej jamie ustnej, ale jest utrzymywany we właściwej ilości przez odpowiedni mechanizm, dzięki czemu nie dochodzi do przerostu jego populacji.
Histatyny natomiast mają zdolność niszczenia szkodliwych bakterii i grzybów w jamie ustnej, biorą udział w procesie starzenia, przeciwdziałają tworzeniu się kamienia nazębnego, mają działanie przeciwgrzybicze (zwłaszcza do grzybów z rodzaju Candida, Cryptococcus i Aspergilus) oraz wpływają ograniczająco na proces tworzenia nowotworów.

Ślina zawiera też stateryny, które mają wpływ na remineralizację zębów i zapobiegają tworzeniu się kamienia nazębnego, cystatyny – które łagodzą przebieg zapaleń w jamie ustnej, biorą udział w zapobieganiu chorób przyzębia, hamują resorpcję kości i wpływają ograniczająco na proces tworzenia nowotworów, oraz laktoferrynę – ograniczającą rozwój chorobotwórczych bakterii w jamie ustnej. Kolejne składniki śliny to immunoglobuliny (w tym IgA, IgM i IgG), które ograniczają rozwój paciorkowców w jamie ustnej oraz wpływają na ograniczenie przylegania bakterii do nabłonka policzków i szkliwa zębów, lizozym – działający głównie antybakteryjnie, w tym na paciorkowce i ziarniaka, oraz laktoperoksydaza i mieloperoksydaza, które wykazują właściwości bakteriobójcze i przeciwwirusowe. I wreszcie, ślina zawiera też takie pierwiastki jak magnez (który bierze udział w tworzeniu struktury zębów i jest aktywatorem niektórych enzymów), wapń (jest budulcem tkanek twardych, bierze udział w remineralizacji szkliwa i jest aktywatorem niektórych enzymów śliny) i fluor (działa antybakteryjnie i wpływa na remineralizację szkliwa).

Inne składniki mineralne śliny, m.in. anion fosforanowy i anion wodorofosforanowy, biorą udział w remineralizacji szkliwa.

Funkcje śliny

The Japanese Food Research Institute odkrył, że „ślina potrafi usuwać bardzo szkodliwe substancje występujące w powietrzu i w pożywieniu i posiada silne działanie w profilaktyce raka”. Natomiast badania ekspertów z University of Georgia’s School of Medicine wykazały, że aflatoksyna, która jest jedną z najbardziej znanych karcynogennych substancji, podobnie jak benzen i azotyn, jest dezaktywowana po 30 sekundach po kontakcie ze śliną. Sugerują oni w związku z tym, aby „każdy kęs przeżuwać 30 razy”. Trwają badania nad enzymem, który występuje w ślinie, a częściowo trawi gluten. Naukowcy mają nadzieję, że w ten sposób uda się wesprzeć osoby z nietolerancją glutenu, w tym chorych na celiakię. Istnieje już wiele badań diagnostycznych opartych na ślinie, w których sprawdza się np. stan pewnych hormonów. Jest to metoda nieinwazyjna w porównaniu np. do badań krwi. Ślina jako materiał genetyczny może służyć też jako materiał dowodowy w sądownictwie. 

Podstawowe funkcje śliny:

  • nawilżenie pożywienia, aby bez problemu je przełknąć i żeby bezboleśnie dotarło do żołądka. Ponadto odpowiedni poziom nawilżenia w u...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy