Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

28 lutego 2018

NR 4 (Grudzień 2017)

Aromaterapia. Dlaczego warto?

0 337

Aromaterapia w lecznictwie stosowana jest od ponad 5000 lat. W starożytnych Indiach powszechnie wykorzystywano olejek cynamonowy jako skuteczny środek odkażający, Rzymianie doceniali właściwości antybiotyczne olejku eukaliptusowego, a starożytni Grecy olejki dodawali do swoich potraw. Dziś w nowoczesnej aromaterapii wykorzystuje się ponad 100 różnych olejków. Część z nich wykazuje stosunkowo silne właściwości przeciwzapalne i immunostymulujące.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Które olejki wykazują działanie przeciwzapalne?
  • Czy olejki mogą pobudzać funkcje układu odpornościowego?
  • Jakie są przeciwwskazania do stosowania aromaterapii?

 

Historia aromaterapii sięga czasów starożytnych. Starożytni Egipcjanie wykorzystywali olejki eteryczne do celów kosmetycznych – namaszczali nimi ciało oraz balsamowali zwłoki. Duży wkład w rozwój medycyny opartej na zastosowaniu olejków miał arabski medyk – Avicenna. Opisał on bowiem po raz pierwszy proces destylacji olejków. Współcześnie pojmowana aromaterapia zrodziła się w latach 20. ubiegłego wieku. Pionierem badań nad właściwościami olejków był francuski perfumiarz i chemik, Rene-Maurice Gattefosse, który – zanurzając swoją poparzoną dłoń w olejku lawendowym – potwierdził jego regenerującą aktywność. W tamtym czasie olejki eteryczne nazywano od jednego, charakterystycznego zapachu.
Dziś aromaterapię stosuje się głównie w postaci masaży, kąpieli lub inhalacji, a dzięki rozwojowi technik laboratoryjnych jesteśmy w stanie określić dokładny skład chemiczny każdego z ekstrahowanych olejków. Część z nich, stosowana wewnętrznie, wykazuje również określone właściwości biologiczne – pobudzające, uspokajające, przeciwbólowe, przeciwdrgawkowe, przeciwzapalne i immunostymulujące. Aromaterapia uznawana jest obecnie za jedną z metod medycyny naturalnej, która jest bardzo popularna we Francji, Włoszech, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.

Aktywność przeciwzapalna

Naturalne olejki eteryczne są wydzielinami roślin, które na skalę przemysłową pozyskuje się w procesie destylacji. Właściwości przeciwzapalne po podaniu doustnym opisano w przypadku kilku olejków eterycznych. Jednym z nich był olejek z liści ostryżu długiego (Curcuma longa), który podawano szczurom ze sztucznie wywołanym obrzękiem. Właściwości przeciwzapalne olejku były porównywalne do siły działania fenylbutazonu – niesteroidowego środka przeciwzapalnego. Równie silnym działaniem przeciwzapalnym odznaczały się olejki z palczatki imbirowej (Cymbopogon martini) oraz cedru himalajskiego (Cedrus deodara).

Zdolność wyciszania reakcji zapalnej mają również olejki bogate w eugenol (olejek z goździków) i tymol (olejek tymiankowy). Rzadko kiedy pojedynczy olejek eteryczny ma jedną, silną aktywność biologiczną. W większości przypadków oprócz aktywności przeciwzapalnej olejki wykazują wielostronne działanie – bakteriobójcze, wirusostatyczne, przeciwobrzękowe, odkażające oraz wykrztuśne. Do olejków o takim spektrum działania należą goździkowy, eukaliptusowy, oregano, kajeputowy, kardamonowy, szałwiowy, rozmarynowy, tymiankowy czy olejek z korzennika.

Olejek szałwiowy (Oleum Salviae) stosowany jest najczęściej w formie masaży, kąpieli lub inhalacji, ponieważ łagodzi infekcje bakteryjne i kaszel oraz zwalcza bóle mięśniowe i reumatyczne. W jego skład wchodzą takie związki jak tujon, cyneol, borneol, kamfen, salwen i pinen. Tradycyjnie olejek szałwiowy stosowany jest jako składnik płukanek do jamy ustnej i narządów płciowych ze względu na działanie przeciwzapalne, odkażające, przeciwropne, przeciwgnilne, odwadniające i przeciwwysiękowe.

Innym dobrze znanym i opisanym w literaturze naukowej olejkiem o właściwościach przeciwzapalnych jest olejek lawendowy (Oleum Lavandulae), otrzymywany z kwiatów lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia). Oprócz aktywności przeciwzapalnej tego rodzaju olejku potwierdzono również właściwości silnie odkażające, przeciwgnilne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwropne, odwaniające, przeciwzapalne oraz przeciwtrądzikowe. W jego składzie chemicznym dominują takie związki jak octan linalylu, linalol, alkohol amylowy, borneol i geraniol.

 

W większości przypadków oprócz aktywności przeciwzapalnej olejki wykazują wielostronne działanie – bakteriobójcze, wirusostatyczne, przeciwobrzękowe, odkażające oraz wykrztuśne.

 

Godnym uwagi surowcem jest olejek kminkowy (Oleum carvi) – bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu kminku i łagodnym korzennym smaku. Choć wykorzystywany jest głównie w schorzeniach układu pokarmowego, to może być stosowany również w profilaktyce i leczeniu schorzeń układu oddechowego. Olejek nasila bowiem wydzielanie w obrębie drzewa oskrzelowego, działa wykrztuśnie oraz przeciwzapalnie. Swoją wielostronną aktywność zawdzięcza takim składnikom jak d-karwon, karwakrol, dihydrokarwon, dihydrokarweol, cymol oraz pinen.
Olejek eteryczny z bazylii pospolitej (Ocimum basilicum) zawiera w swoim składzie linalol, eugenol oraz metylochawikol. Bazylia jest powszechnie używaną w kuchni przyprawą, dzięki której przyspieszony zostaje proces trawienia. Surowiec ten nasila wydzielanie śliny, soku trzustkowego i żołądkowego oraz żółci. Warto zwrócić uwagę na aktywność przeciwbólową olejku bazyliowego, który znalazł zastosowanie w leczeniu migren i nerwobóli.

Działanie immunostymulujące

Aktywność immunostymulującą opisano tylko w przypadku kilku olejków eterycznych. Jednym z nich jest olejek pozyskiwany z ozdobnej i aromatycznej byliny – pysznogłówki szkarłatnej (Monarda didyma), który wykazuje zdolność zwiększania aktywności komórek żernych układu odpornościowego (makrofagów). Skład chemiczny olejku jest bogaty, ale najwyższe stężenia oznaczono w przypadku geraniolu, tymolu i karwakrolu.

Udowodnioną aktywność immunostymulującą posiada też olejek pichtowy (Oleum Pichtae). Surowiec ten otrzymywany jest z jodły syberyjskiej (białokorej) (Abies sibirica), należącej do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Ma charakterystyczny, balsamiczno-cytrynowo-miętowy zapach. W dawnej medycynie ludowej ceniono go za zdolność wzmacniania odporności organizmu o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy