Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kontrowersje w naturoterapii

30 grudnia 2017

NR 2 (Sierpień 2017)

Hirudoterapia w teorii i praktyce

0 99

Przystawianie pijawek – niegdyś powszechna metoda terapii praktycznie wszelkich schorzeń – przeżywa ostatnio renesans. Jednak zarówno wiedza na ich temat, jak i metody tego rodzaju zabiegów zmieniły się diametralnie.
 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak prawidłowo przygotować się do hirudoterapii?
  • W jaki sposób przebiega zabieg pijawką lekarską?
  • Jak zapobiec komplikacjom po terapii?


Do niedawna określane potocznie hirudozwiązkami, substancje wydzielnicze gruczołów ślinowych pijawki lekarskiej zostały określone międzynarodową nazwą SGS (Salivary Glands Secretion). Stało się tak, ponieważ związki gruczołów ślinowych pijawek pochodzą nie tylko z gatunku Hirudo, ale także od innych pijawek lekarskich, niebędących Hirudo medicinalis, a używanych w leczeniu. Stąd nazwa hirudozwiązki wydaje się być archaiczna i została zastąpiona akronimem SGS (po polsku: substancje gruczołów ślinowych), natomiast „hirudoterapia” zyskała miano „terapii pijawką lekarską”.

Pijawki drapieżne i krwiopijne

Osobniki zarówno krwiopijne, jak i drapieżne posiadają gruczoły ślinowe. Różnią się one jednak pod względem budowy i produkowanej śliny. U drapieżników gruczoły ślinowe wydzielają głównie enzymy trawienne używane do wydostania z ofiary płynów i tkanek. U krwiopijców natomiast gruczoły ślinowe wydzielają dodatkowe związki chemiczne przystosowujące pijawki do przyjmowania pokarmu w postaci krwi i jej metabolizmu. Dodatkowo pełnią one takie funkcje jak: smarowanie części ustnej (śluz), zwiększanie przepuszczalności skóry ssaków (hialuronidaza), rozszerzenie naczyń krwionośnych (histamine-like), zapobieganie powstaniu albo rozpad skrzepu (antykoagulanty) oraz produkcja substancji ograniczających ból.

Różnice w działaniu pijawek

Poszczególne gatunki pijawek różnią się pomiędzy sobą sposobem działania i wywoływaną u żywiciela reakcją. Przykładowo u Hirudo verbana i Hirudo orientalis występuje inhibitor tryptazy, odpowiedzialny za hamowanie reakcji uczuleniowych i zaburzeń komórek tucznych, natomiast hirustazyna, odpowiedzialna za hamowanie reakcji zapalnej (czynnik hamujący tkankowe kalikreiny, trypsyny, chymotrypsyny i katapepsynę G z neutrofili), jest produkowana tylko przez Hirudo verbana i Hirudo medicinalis. Te dwa gatunki wywołują też reakcje zapalne, a Hirudo verbana i Hirudo orientalis – reakcje alergiczne.

Ugryzienie pijawki

Przez wieki stosowano różne substancje, aby zmusić pijawkę do żerowania. Wykorzystywano miód, mleko, ślinę i roztwory cukru. Ostatnie badania wykazały jednak, że głównymi czynnikami inicjującymi przyssanie się pijawki do obiektu żerowania są czynniki termiczne i chemiczne. Do czynników termicznych zaliczamy temperaturę skóry samego żywiciela, a także temperaturę otoczenia. Wcześniej uważano, że temperatura obiektu, do którego pijawka ma się przyssać, musi wynosić minimum 34ºC. Obecnie badania dowodzą, że za żerowanie pijawki odpowiadają czynniki chemiczne (aminokwasy, cukry proste, sód) i termiczne (temperatura skóry minimum o 10ºC wyższa od temperatury otoczenia, najlepiej 34–40 ºC). Serotonina zwiększa ilość wydzielanych przez pijawki substancji gruczołów ślinowych, a jony kobaltu hamują ten proces.

Najczęściej wykorzystywane w Europie pijawki lekarskie

Nazwa 
Hirudo medicinalis       Linnaeus, 1758
Hirudo troctina             Johnson, 1816
Hirudo verbana           Carena, 1820
Hirudo orientalis          Utevsky & Trontelj, 2005
 

Ostatnie badania wykazały jednak, że głównymi czynnikami inicjującymi przyssanie się pijawki do obiektu żerowania są czynniki termiczne i chemiczne.

Jak działają pijawki?

Pijawki po przyssaniu się do żywiciela wstrzykują mu substancje działające w makro- i mikrokrążeniu (antykoagulacyjne, trombolityczne, przeciwobrzękowe, przeciwzapalne, przeciwchemiczne), zwiększając hemodylucję. W ten sposób...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy