Dołącz do czytelników
Brak wyników

Badania laboratoryjne

20 grudnia 2017

NR 2 (Sierpień 2017)

Morfologia

Nowoczesne analizatory hematologiczne, w których wykonywane są badania morfologiczne krwi (complete blood count, CBC) pozwalają na oznaczenie liczby poszczególnych rodzajów krwinek oraz ocenę niektórych cech ich budow

Z tego artykułu dowiesz się

  • Na co wskazują zaburzone parametry czerwonokrwinkowe?
  • Jak prawidłowo analizować poziom białych krwinek?
  • Co powoduje małopłytkowość?


Krew jest zawiesiną elementów komórkowych w osoczu. Wyróżniamy wśród nich trzy główne grupy:

  • Erytrocyty (krwinki czerwone, red blood cells, RBC).
  • Leukocyty (krwinki białe, white blood cells, WBC).
  • Trombocyty (krwinki płytkowe, płytki krwi, platelets, PLT).

Badania układu czerwonokrwinkowego

Erytrocyty odpowiadają za transport tlenu i dwutlenku węgla, dzięki zawartej w nich hemoglobinie (Hb). Analiza populacji krwinek czerwonych odbywa się przez pomiar ich liczby i objętości oraz pomiar stężenia hemoglobiny, który podawany jest w mmol/l lub g/dl. Pozostałe parametry opisujące erytrocyty są wyliczane na podstawie powyższych danych. Dodatkowo, aby określić intensywność krwiotworzenia, można ocenić liczbę erytrocytów. Są to młode, bezjądrowe komórki linii czerwonokrwinkowej, które przechodzą ze szpiku do krwi obwodowej i w ciągu 2–4 dni dojrzewają do erytrocyta. Wartość tego parametru podawana jest w liczbach bezwzględnych lub oblicza się ilość retikulocytów na 1000 erytrocytów i podaje w procentach lub promilach.

Średnia objętość krwinki czerwonej (mean corpuscular volume, MCV)

Bardzo istotny parametr diagnostyczny w przebiegu niedokrwistości. Jeśli jest on poniżej normy mówimy o mikrocytozie, a jeśli powyżej o makrocytozie. Na tej podstawie dzielimy niedokrwistości na makrocytowe, mikrocytowe i normocytowe.

Normy parametrów układu czerwonokrwinkowego

  Kobiety 

Mężczyźni

Erytrocyty x 1012/l 

4,1–5,1

4,52–5,9

Hemoglobina g/dl

12,3–15,3

14–17,5

Hematokryt %

36–45

42–50

MCV fl

 80–96,1

MCHC g/dl

33,4–35,5

MCH pg

27,5–33,2

RDW %

11,4–14,5

Retikulocyty x 109/

40–100

Stężenie Hemohlobiny (Hb)

Zwiększone:

  • czerwienica prawdziwa,
  • nadkrwistości wtórne do innych chorób (m.in. przewlekła obturacyjna choroba płuc, wady serca, przebywanie na dużych wysokościach),
  • odwodnienie.

Obniżone:

  • niedokrwistości,
  • ciąża.

Hematokryt (Hct)

Hematokryt jest to frakcja objętościowa erytrocytów w krwi pełnej.
Zwiększony:

  • nadkrwistość pierwotna (czerwienica prawdziwa) i wtórna,
  • stany ze zmniejszoną objętością osocza (oparzenia, odwodnienie).

Obniżony:

  • niedokrwistość,
  • przewodnienie,
  • ciąża.

Liczba krwinek czerwonych (RBC)

Obniżona:

  • niedokrwistość,
  • przewodnienie,
  • ciąża.

Zwiększona:

  • nadkrwistość pierwotna (czerwienica prawdziwa) i wtórna,
  • stany ze zmniejszoną objętością osocza (oparzenia,odwodnienie).


Przyczyny makrocytozy (MCV > normy):

  • niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego,
  • alkoholizm,
  • marskość wątroby,
  • zespół mielodysplastyczny,
  • ciąża.

Przyczyny mikrocytozy (MCV < normy):

  • niedokrwistość z niedoboru żelaza,
  • talasemia.

Pozostałe parametry erytrocytarne tj. średnia masa Hb w erytrocycie (mean corpuscular haemoglobin, MCH) i średnie stężenie Hb w erytrocycie (mean corpuscular haemoglobin concentration, MCHC) mają znaczenie diagnostyczne w zaburzeniach produkcji hemoglobiny.

Rozkład objętości krwinek czerwonych (red cel distribution width, RDW)

Parametr ten jest miarą zróżnicowania wielkości krwinek czerwonych. Jego wzrost jest związany z obecnością we krwi erytrocytów o różnych wielkościach i jest charakterystyczny m.in. dla niedokrwistości z niedoboru żelaza. Może również rosnąć po przetoczeniach masy erytrocytarnej.

Retikulocyty

Zwiększenie liczby:

  • niedokrwistości hemolityczne,
  • ostre niedokrwistości pokrwotoczne,
  • leczenie preparatami żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12 pacjentów z niedoborami ww. substancji,
  • po splenektomii,
  • przerzuty nowotworowe do kości.

Zmniejszenie liczby:

  • niedokrwistość aplastyczna.

Diagnostyka niedokrwistości musi być jednak rozszerzona o inne badania laboratoryjne, obrazowe lub endoskopowe celem jednoznacznego postawienia rozpoznania. W przypadku niedokrwistości niedoborowych makrocytowych konieczne jest wykonanie badań stężenia witaminy B12 lub kwasu foliowego. Podejrzenie niedokrwistości z niedoboru żelaza z jednej strony każe wykonać ocenę gospodarki żelazem (stężenie żelaza, ferrytyny), ale także musi być powiązane z wykluczeniem zaburzeń jego wchłaniania oraz ewentualnych krwawień (najczęściej z przewodu pokarmowego, u kobiet także z dróg rodnych). W przypadku zaś podejrzenia zespołu mielodysplastycznego konieczna jest biopsja aspiracyjna szpiku. Jeśli możliwą przyczyną anemii jest hemoliza (rozpad erytrocytów) w skład badań dodatkowych wejdzie m.in. stężenie bilirubiny z uwzględnieniem jej frakcji, aktywność LDH i stężenie haptoglobiny.

Płytki krwi

Płytki krwi są najmniejszymi elementami komórkowymi krwi. Nie mają jądra. Są one jednym z najważniejszych elementów biorących udział w procesach krzepnięcia (hemostazy). Znaczenie diagnostyczne maja trzy parametry:

  • liczba płytek (Plt, Pt) N 15000–400 000/ul,
  • średnia objętość płytek (MPV) 7,5–10,5 fl,
  • liczba płytek dużych < 30%.

Należy zaznaczyć, że istotnym problemem w diagnostyce małopłytkowości ma tzw. małopłytkowość rzekoma. Jest to zjawisko laboratoryjne związane najczęściej ze zjawiskiem agregacji (łączenia się) płytek pod wpływem powszechnie używanego antykoagulantu EDTA. W takiej sytuacji należy wykonać oznaczenie liczby płytek z użyciem innego środka przeciwkrzepliwego (heparyna lub cytrynian). Płytki krwi widoczne są w takiej sytuacji w rozmazie krwi obwodowej.

...
Podział niedokrwistości
MCV RDW Retikulocyty > N Retikulocyty < N lub N

Mikrocytowa MCV ↓

Talasemia β

Niedokrwistość chorób przewlekłych

  Talasemia β

Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Normocytowa MCV N

N    

Niedokrwistość chorób przewlekłych

   ↑  Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa

Zespół mielodysplastyczny
Wczesna faza niedokwistości z niedoboru żelaza.
Niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 lub kw. foliowego.

Makrocytowa MCV ↑

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy