Dołącz do czytelników
Brak wyników

Medycyna wschodu

30 grudnia 2017

NR 2 (Sierpień 2017)

Sowa Rigpa – Tradycyjna Medycyna Tybetańska

0 332

Sowa (tyb.) tłumaczone jest jako „uzdrawianie”, Rigpa oznacza natomiast „naukę”, czyli sformułowanie Sowa Rigpa (tyb.) – (w skrócie Sorig) – możemy rozumieć jako „Nauka o uzdrawianiu”. Inne tłumaczenie dla Sowa to „odżywianie”, a dla Rigpa to „świadomość”, czyli innym znaczeniem będzie „odżywianie świadomości”. Czym się charakteryzuje tradycyjna medycyna tybetańska?
 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak wykorzystać pięć elementów do harmonizacji ciała?
  • Jak diagnozować schorzenia za pomocą trzech energii?
  • W jaki sposób określić swoją energię?


Tradycyjna medycyna tybetańska (TMT) jest jedną z najstarszych azjatyckich tradycji leczniczych. Powstała w regionie Himalajów i widać w jej systemie wyraźne pokrewieństwo z tradycyjną medycyną chińską (TCM) i indyjską Ajurwedą. Jest to naturalny system medyczny, oparty na doświadczeniu i przekazywaniu wiedzy leczniczej z nauczyciela na ucznia. Ma ona własne charakterystyczne metody badania, takie jak oglądanie pacjenta i palpacja odpowiednich miejsc, analiza moczu czy system badania pulsu. Leczenie opiera się na dobraniu odpowiedniej dla pacjenta diety i stylu życia oraz na zastosowaniu terapii zewnętrznych, takich jak akupunktura, moksa, horme (tzw. mongolska moksa), bańki, kompresy, opukiwanie pałeczkami (jukczo), upuszczanie krwi, hydroterapia, masaż Kunye czy joga Nejang. Stosuje się także leki pochodzenia naturalnego. TMT to tradycja medyczna podobna częściowo do innych azjatyckich systemów
leczenia, jednak całkowicie unikalna i odmienna.

Cztery Tantry

Pomimo iż medycyna tybetańska ma bardzo długą historię, nie ma dokładnej daty jej powstania. To nauka empiryczna, przekazywana z mistrza na ucznia. Tantra, czyli linia przekazu nauk, spisana została ostatecznie przez Jutok Jonten Gonpo w XII w. i odtąd nazywa się Gju Szi (Rgyud bzhi) „Cztery tantry”. Jest skoncentrowanym traktatem medycznym, podzielonym na cztery tomy, przedstawione wizualnie za pomocą drzew – pni, konarów, liści, owoców.

1.Tantra Rdzenna (Tsa Gyu) jest wprowadzeniem w medycynę tybetańską. Sowa Rigpa jest w niej przedstawiona za pomocą trzech drzew:

  • drzewo stanu ogólnego to drzewo fizjologii i patologii, o dwóch pniach: równowagi (zdrowia) i nierównowagi (choroby),
  • drzewo diagnozy – podzielone na trzy pnie, jeden dla każdego sposobu diagnozy: obserwacji, palpacji i wywiadu lekarskiego,
  • drzewo terapii – podzielone na cztery pnie: dietę, styl życia, leki i terapie zewnętrzne.

Na końcu znajdują się wyliczenia wszystkich rozdziałów, z których składają się Cztery Tantry. Tantra Rdzenna może być postrzegana jako ogólna mapa TMT.

2.Tantra Wyjaśniająca (She Gyu) poświęcona jest jedenastu podstawowym dziedzinom medycyny. Omówione są tu następujące zagadnienia: embriologia, anatomia, anatomia subtelna, fizjologia, styl życia, dieta, podstawy farmakologii, zdrowie i profilaktyka, diagnoza, leczenie, zagadnienia etyczne i inne zachowania lekarza, a także użycie narzędzi w terapiach zewnętrznych.

3.Tantra Przekazu Ustnego (Man Ngak Gyu) to największy z czterech tomów, podzielony na 92 rozdziały. Dzieli się je zgodnie z podziałami obowiązującymi w medycynie tybetańskiej, jednak można tutaj znaleźć podobieństwo do współczesnej medycyny zachodniej. Znajdujemy tu takie działy jak: choroby narządów wewnętrznych, schorzenia ginekologiczne lub pediatryczne, choroby skóry, urazy, zatrucia, a także zalecenia dotyczące długowieczności oraz sposoby zwiększenia energii seksualnej i inne. Trzecią Tantrę możemy porównać do najbardziej szczegółowej mapy, pokazującej miasta z ich ulicami i budynkami.

4.Tantra Końcowa lub Tantra Ostatecznego Działania (Chima Gyu) przedstawia praktyczną część działań lekarza. Szczegółowo omówiona jest tu diagnoza oraz różne metody leczenia. Dzieli się na:

  • diagnozę: badanie moczu i odczytywanie tętna,
  • zastosowanie lekarstw: wywarów, proszków, tabletek, kremów i maści, leków z ziół i popiołu itd.,
  • pięć działań lekarstw: moczopędne, przeczyszczające, wymiotne, inhalacja oraz lewatywa,
  • sześć terapii zewnętrznych: upuszczanie krwi, okadzanie, okłady, terapia kąpielowa, masaż tybetański (Kunye) i akupunktura.

 
Gdyby i ją porównać do mapy, byłby to przewodnik, pokazujący najbardziej interesujące miejsca oraz instrukcje, jak tam dotrzeć.

Celem Sowa Rigpa – medycyny tybetańskiej – jest osiągnięcie szczęścia i bogactwa oraz zachowanie długiego życia w dobrym zdrowiu. Cel ten uzyskamy poprzez utrzymanie równowagi między trzema energiami (tyb. nyepa), siedmioma składowymi ciała i trzema wydzielinami. Równowaga powinna być zachowana na wszystkich poziomach – energetycznym, cielesnym i umysłowym.

Przyczyny choroby

Według TMT, pierwotną przyczyną chorób, powstającą na poziomie umysłu, jest marigpa (tyb. „niewiedzenie”, „bycie nieświadomym”), czyli niewiedza oraz przeszkadzające emocje – uczucie gniewu i pożądanie. Pogląd ten jest spójny z filozofią buddyzmu tybetańskiego.

Wtórne przyczyny chorób to dieta, styl życia, czas i niewidzialne wpływy. Dieta jest bardzo ważna do zachowania równowagi wewnętrznej, ponieważ buduje i podtrzymuje funkcjonowanie ciała w oparciu o to, co zostało przyswojone. Odpowiedni styl życia albo zachowania jest metodą unikania zaburzeń lub utrzymywania równowagi w życiu. Czas rozumiany jest w tym przypadku jako pory roku. Odpowiednio do danej pory roku (czasu) należy dostosować styl życia, ubierania się czy odżywiania. W przypadku zaburzenia/choroby stosuje się odpowiednie do czasu (pory roku czy pory dnia) leczenie. Natomiast niewidzialne czynniki, które wywołujące zaburzenia, to mikroorganizmy czy inne szkodliwe wpływy (duchy) itd. Mogą one powodować choroby ciała i umysłu.

Zgodnie z filozofią TMT, wszystko składa się z pięciu elementów/żywiołów. Te pięć elementów w ciele manifestuje się jako trzy energie: lung (tyb.) tłumaczony jako wiatr, tripa (tyb.) tłumaczony jako żółć oraz beken (tyb.) tłumaczony jako flegma. Każda z nich ma odpowiednią funkcję w organizmie. Od momentu narodzin w człowieku istnieje przewaga którejś z trzech energii, co przejawia się w pewnej budowie ciała i zachowaniu, a także zwiększa predyspozycję do poszczególnych chorób.

Pięć elementów wg TMT

Starożytne tybetańskie powiedzenie, zacytowane w Czterech Tantrach, brzmi: „Poprzez działanie pięciu elementów pożywienia, pięć elementów ciała będzie się rozwijać w równowadze”. Owe pięć elementów znajdujemy w wielu systemach medycznych, np. w starożytnej Grecji (eter i cztery pierwiastki w nim) czy w tradycyjnej medycynie chińskiej, gdzie mówi się o pięciu elementach.

W języku tybetańskim pięć elementów to Jungva.
Va oznacza „elementy”, a Jung to „pochodzenie życia, energii, fizycznego ciała i umysłu”. Wszechobecne elementy są gwarantem tego, że wszystko, co istnieje, jest ze sobą połączone i od siebie współzależne. Elementy te mają swoje konkretne właściwości, obecne są zarówno w środowisku zewnętrznym, jak i w ciele człowieka (tu nazwane są „Elementami Wewnętrznymi”). Te pięć elementów to: przestrzeń, wiatr, ogień, woda i ziemia.

1.Przestrzeń
Element przestrzeni jest podstawą wszystkich innych elementów, zawiera je w sobie. Nie można jej opisać, nie ma koloru, zapachu ani rozmiaru, jest niematerialna, nic jednak bez niej nie może istnieć. Jest to pogląd zarówno filozofii buddyjskiej, jak i TMT. W ciele człowieka element przestrzeni jest obecny w przestrzeniach między organami, tkankami, komórkami i naczyniami krwionośnymi – są to nozdrza, usta i inne otwory w naszym ciele. W Tantrach napisane jest, że element ten wpływa na powstanie serca (organ miąższowy) oraz jelita cienkiego (organ jamisty). Energia przestrzeni powiązana jest uczuciami i emocjami, o których jest napisane, że „są puste jak nieskończona przestrzeń”, ale równie nieograniczone. Emocje wpływają na serce i głowę, ale także na jelito cienkie, które według Sowa Rigpa jest siedliskiem naszych emocji.

2.Wiatr
Element wiatru jest przejawem wzrostu i rozwoju – to ruch, przepływ powietrza, lot ptaków, ruch samochodów, wiatr sam w sobie. Energię wiatru znajdziemy we wszystkim, co polega w organizmie na ruchu: oddychaniu, biciu serca, perystaltyce jelit, ruchu mięśni oraz metabolizmie komórkowym. Element wiatru tworzy płuca (organ miąższowy) i jelito grube (organ jamisty). Jest to element, który wspiera płuca, co pozwala na kontakt i wymianę między środowiskiem zewnętrznym i wewnętrznym. Umożliwia także utrzymanie równowagi psychofizycznej. Poprzez element wiatru płuca są połączone z jelitem grubym, więc jeśli pojawia się choroba płuc, dolegliwości mogą pojawić się również na poziomie jelit.

3.Ogień
Ogień to ciepło. Przejawia się jako dojrzewanie. Na poziomie zewnętrznym to ogień w kuchni, słońce czy elektryczność. To także ciepło metaboliczne – trawienie, temperatura ciała. Ciepło ognia znajdujemy w karnacji skóry, oczach i wzroku. Element ognia formuje wątrobę (organ miąższowy), a także tworzy pęcherzyk żółciowy (organ jamisty). Wątroba reguluje temperaturę ciała przy wsparciu energii ognia. Jest organem, który wchłania i filtruje pokarm oraz „unieszkodliwia” substancje toksyczne.

4.Woda
Reprezentuje zasadę płynności, spójności i połączenia. To rzeki, jeziora, morza, deszcz czy chmury. Element wody jest obecny w całym organizmie, gdyż ciało zbudowane jest głównie z płynów, tworzy m.in. płyn tkankowy, limfę, krew i wydzieliny gruczołowe, tworzy spójną całość. Woda jest powiązana z nerkami (organ miąższowy) i pęcherzem moczowym (organ jamisty).

5.Ziemia
Ziemię cechują trwałość i stabilność. To góry, ziemia, planeta. W ciele element ziemi znajduje się w kościach i ścięgnach, które zapewniają strukturę. Element ten tworzy śledzionę (organ miąższowy) i żołądek (organ jamisty). Energia elementu ziemi wspiera śledzionę i żołądek, a także zapewnia ciału stabilność, równowagę i siłę.

Wszystkie elementy są od siebie zależne tak, jak to się dzieje ze wszystkimi zjawiskami. Ich istota może się objawić na subtelnym poziomie, takim jak umysł, emocje i energia, ale także na poziomie fizyczności naszego ciała lub środowiska.

Ciało człowieka zbudowane jest z pięciu elementów, które także dostarczamy z zewnątrz przez jedzenie, picie i oddychanie. Dzięki działaniu pięciu elementów pożywienia pięć elementów ciała rozwija się w równowadze. Jedzenie jest głównym sposobem na dostarczenie pięciu elementów do organizmu. Jeżeli człowiek odżywia się w zrównoważony, zdrowy, naturalny sposób, pięć elementów wewnętrznych będzie się znajdować w równowadze, natomiast spożywanie niezdrowego, niezrównoważonego pokarmu prowadzi do zaburzeń na poziomie pięciu elementów.

Ponieważ element przestrzeni przenika wszystkie pozostałe elementy, mówi się w uproszczeniu o czterech elementach, które tworzą trzy energie w naszym ciele. Element wiatru tworzy energię Wiatru (tyb. rLung). Energia Żółci (tyb. mKhrispa) powstaje z elementu ognia, a z elementów wody i ziemi otrzymujemy Flegmę (tyb. Badkan). Cztery elementy składają się na najsubtelniejszą część energetyczną naszego organizmu, a trzy energie reprezentują jego bardziej pospolitą część.

 

Określenie dominującej energii

Ciało 

 Typ Lung Zgodność  Typ Tripa Zgodność  Typ Be...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy