Dołącz do czytelników
Brak wyników

Naturoterapia w onkologii

24 sierpnia 2018

NR 8 (Sierpień 2018)

Wlewy z kurkuminy w leczeniu onkologicznym

0 402

Większość z nas kurkumę kojarzy jedynie jako pochodzącą z Indii przyprawę. Tymczasem jeden z jej składników – kurkumina – wykazuje szereg zalet prozdrowotnych: działa przeciwzapalnie, przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo, antyoksydacyjnie i przeciwnowotworowo.

Kurkumina jest związkiem pochodzenia roślinnego, uzyskiwanym z kłączy azjatyckiej byliny, ostryżu długiego (Curcuma longa, Zingiberaceae), powszechnie stosowanym jako przyprawa w kuchni orientalnej oraz w przemyśle spożywczym i tekstylnym jako barwnik1. Ostryż długi należy do rodziny imbirowatych i na szeroką skalę uprawiany jest w Azji Południowo-Wschodniej2.
Cząsteczka kurkuminy została po raz pierwszy wyizolowana z kurkumy w 1815 r., natomiast w 1910 r. polscy chemicy ustalili jej strukturę przestrzenną4. Jest ona barwnikiem polifenolowym o nazwie systematycznej (1E,6E)-1,7-bis (4-hydroksy-3-metoksyfenyl)-1,6-hepadien-3,5-dion5.

Zalety kurkuminy

Kurkumina wykazuje szereg działań prozdrowotnych:

  • przeciwzapalne,
  • przeciwwirusowe,
  • przeciwgrzybicze6,
  • antyoksydacyjne,
  • przeciwnowotworowe7.
Rys. 1. Wzór strukturalny kurkuminy3

Obiecujące jest to, że – w przeciwieństwie do leków przeciwzapalnych – działanie kurkuminy jest nietoksyczne, a także bezpieczne przy długotrwałym przyjmowaniu3, 8.
Ostatnio przeprowadzone badania wykazują, że kurkumina charakteryzuje się efektem chemoprewencyjnym na skutek:

  • stymulacji detoksykacji kancerogenu,
  • hamowania aktywacji kancerogenu,
  • stymulacji supresji prozapalnych kaskad sygnałowych,
  • zahamowania cyklu komórkowego,
  • indukcji śmierci komórki nowotworowej,
  • hamowania angiogenezy,
  • zahamowania cyklu komórkowego,
  • obniżenia zdolności do powstania przerzutów nowotworu6.

Związek ten charakteryzuje się bardzo różnorodną aktywnością biologiczną. Może wpływać na wiele biocząsteczek, w tym na białka takie jak: czynniki transkrypcyjne, czynniki wzrostu, receptory, cytokiny i enzymy, m.in. kinazy.
Kurkuma znana jest od kilku tysięcy lat, od samych początków medycyny Ayurveda, oznaczającej naukę długiego życia. Była używana na subkontynencie indyjskim nie tylko jako składnik diety, ale również jako środek leczniczy niewywołujący żadnych szkodliwych efektów ubocznych9.

Tab. 1. Wybrane białka będące celem dla biologicznej aktywności kurkuminy1, 2, 9, 10
Grupa białek  Skrót  Nazwa
Czynniki wzrostu EGF Naskórkowy czynnik wzrostu
VEGF Czynnik wzrostu komórek śródbłonka naczyń
PDGF Czynnik wzrostu pochodzący z płytek krwi
TGF-b Czynnik transformujący b
Czynniki transkrypcyjne NF-kB Jądrowy czynnik transkrypcyjny kB
AP-1 Czynnik transkrypcyjny aktywowany w odpowiedzi na sygnały zewnątrzkomórkowe
STAT-3 Czynnik transkrypcyjny
HIF-1 Czynnik transkrypcyjny indukowany w stanie niedotlenienia
Kinazy PKB Kinaza białkowa B
ERK Kinaza regulująca sygnały zewnątrzkomórkowe
MAPK Kinazy białkowe aktywowane przez mitogeny
Enzymy (oprócz kinaz) iNOS Indukowalna syntaza tlenku azotu
COX-2 Cyklooksygenaza-2
LOX-12 Lipooksygenaza-12
MMP Metaloproteinazy macierzy zewnątrzkomórkowej 

Przeciwzapalne działanie kurkuminy

Stres oksydacyjny ma fundamentalne znaczenie w etiologii wielu chorób, a także w procesie starzenia. Głównym źródłem komórkowych reaktywnych form tlenu (RFT) są mitochondria, które produkują jeden z ważniejszych wolnych rodników, mianowicie anionorodnik ponadtlenkowy. Tlenek azotu pełni wiele funkcji fizjologicznych: bierze udział w neurotransmisji, prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, rozszerzaniu naczyń oraz wewnątrzkomórkowej sygnalizacji. Reaktywne formy tlenu mogą uszkadzać DNA lub hamować jego procesy naprawcze. Równowaga RTF/RFA jest bardzo ważna w utrzymaniu homeostazy całego organizmu11, 12. Wyniki wielu badań wskazują na fakt, że kurkumina może mieć w tym zasadniczy udział. Kurkumina wykazuje też silne właściwości antyoksydacyjne, porównywalne do witaminy C i E. Wykazano, że jest ona zmiataczem RFT/RFA, w tym rodnika ponadtlenkowego i hydroksylowego oraz dwutlenku azotu, a także hamuje peroksydację lipidów w różnych modelach zwierzęcych oraz oksydacyjne uszkodzenia tkanek13.
Kurkumina aktywuje również enzymatyczną obronę antyoksydacyjną poprzez aktywację genów takich enzymów jak: dysmutaza ponadtlenkowa, katalaza i peroksydaza glutationu oraz s-transferaza glutationowa14. Wykazano również, że kurkumina podnosi poziom glutationu w komórkach zarówno prawidłowych, jak i nowotworowych15, 16.

Rys. 2. Wpływ kurkuminy na hamowanie powstawania i rozwoju nowotworów

Kurkumina a układ sercowo-naczyniowy

Prace badawcze nad potencjalnym przeciwmiażdżycowym działaniem ekstraktu z kurkumy, prowadzone z wykorzystaniem zwierząt utrzymywanych na aterogennej diecie wysokocholesterolowej, wykazały również, że zapobiega on już wczesnym etapom miażdżycy. Podawanie ekstraktu z kurkumy redukowało stres oksydacyjny i ograniczało tworzenie nacieków tłuszczowych na ścianach tętnic17.
Silne działanie toksyczne leków, powodujące uszkodzenie serca, stanowi niejednokrotnie czynnik obniżający bezpieczną dla pacjenta dawkę leku, co w znacznym stopniu ma wpływ na skuteczność prowadzonego leczenia. Indukują one bowiem stres oksydacyjny. Właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne kurkuminy wydają się być obiecującym związkiem chroniącym serce przed uszkodzeniami wynikającymi z działania leków przeciwnowotworowych. Wiadomo, że polifenol ten działa m.in. przeciwnowotworowo i antyangiogennie18, 19.

 

Kurkumina i jej działanie antynowotworowe

Ciekawym badaniem in vivo są modele z wykorzystaniem ksenograftów, tj. pozbawionych odporności zwierząt laboratoryjnych, którym przeszczepiono komórki nowotworowe człowieka. W tych warunkach dochodzi do rozwoju nowotworu typowego dla komórek, które zostały wprowadzone do organizmu zwierzęcia. Wykazano, że kurkumina poprzez obniżenie aktywności czynnika transkrypcyjnego NF-κB hamuje wzrost guza i angiogenezę u myszy, którym przeszczepiono komórki nowotworowe raka jajnika.
Z badania w mysim modelu raka trzustki wynika, że zastosowanie kurkuminy hamuje tworzenie zarówno nowych naczyń krwionośnych w otoczeniu guza, jak i proliferacji komórek nowotworowych oraz uwrażliwia je na chemioterapię. Podobne rezultaty uzyskano u myszy z rakiem okrężnicy, glejakiem U87 i rakiem pęcherza.

Wykazane zastosowanie kurkuminy w chorobach nowotworowych:

  • rak prostaty,
  • rak piersi,
  • rak jajnika,
  • rak jelita grubego,
  • rak trzustki,
  • rak jelita cienkiego,
  • glejak wielopostaciowy,
  • nowotwory głowy i szyi,
  • rak płuca,
  • mięsak,
  • białaczka,
  • rak tarczycy,
  • nowotwory skóry. 

Terapie dożylne z kurkuminy

Na terenie Niemiec każdego roku ok. 900 pacjentów ze zdiagnozowanym nowotworem było leczonych dożylnie preparatami kurkuminy.
W raporcie z przeprowadzonych badań, gdzie przedmiotem analizy była reakcja na terapię kurkuminą stosowaną w 10 ośrodkach leczenia nowotworów w Niemczech, zaobserwowano częściową reakcję i ustabilizowanie choroby nowotworowej u 69,3% pacjentów w okresie obserwacji wynoszącej jeden rok.
Skojarzenie kurkuminy z odpowiednią chemioterapią (protokoły komplementarne) stosowane jest obecnie w wielu krajach Europy Zachodniej i na świecie, dając świetne rezultaty oraz nadzieję na leczenie pacjentów onkologicznych20.

Kombinacje kurkuminy z innymi lekami

Synergia działania z konwencjonalnymi chemioterapeutykami:

  • taksan,
  • gemcytabina,
  • 5-fluorouracyl,
  • temodal,
  • herceptyna.

Brak synergii:

  • irynotekan,
  • cyklofosfamid24.

Dożylna terapia lasero

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy