Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

19 grudnia 2017

NR 1 (Czerwiec 2017)

Berberyna i źródła jej występowania w praktycznej fitoterapii

0 506

Berberyna to alkaloid izochinolinowy rozpowszechniony w świecie natury. Został dobrze przebadany, a rośliny w których występuje, poddane szczegółowym analizom fitofarmakologicznym. Berberyna już w małych dawkach działa silnie pierwotniakobójczo oraz bakteriostatycznie i bakteriobójczo. Poza tym wywołuje silną aktywność spazmolityczną (rozkurczową), żółciotwórczą, hipotensyjną, moczopędną, przeciwbólową, przeciwzapalną i pobudzającą ośrodek oddechowy (pogłębia i optymalizuje oddychanie). Dodatkowo działa poronnie, przeciwpasożytniczo (malaria, leishmanioza, lamblioza), zabija roztocza i nużeńca.
 

z artykułu dowiesz się:

  • Jakie właściwości lecznicze posiada berberyna?
  • Czy berberyna to „złoty lek” na nowotwory?
  • W jakich roślinach można znaleźć berberynę?

Liczne prace opisują antynowotworowe działanie berberyny aplikowanej osobno lub wspólnie z innymi alkaloidami, zamkniętymi w różnych surowcach roślinnych. Wiele roślin zawierających berberynę, posiada więc właściwości przeciwrakowe.

Literatura dostarcza też ciekawych danych o berberynie jako środku przeciwdziałającym i zapobiegającym nowotworom piersi, a także antytumorowym właściwościom przy raku przełyku (carcinoma oesophagi). Mechanizmy działania antynowotworowego berberyny są zróżnicowane. Przede wszystkim przez inhibicje podziałów komórek nowotworowych, zapobiega namnażaniu niektórych typów notworów (m.in. w przypadku kostniakomięsaka i raka wątroby), hamuje enzymy biorące udział w progresji nowotworzenia oraz wzbudza apoptozę, czyli programowaną śmierć komórki objętej patologicznymi zmianami. Warta odnotowania jest również aktywność w układzie nerwowym.

Ważne

Prace naukowe sugerują, że berberyna silnie oddziałuje na nowotwory z grupy białaczek (leucaemia), czerniaki (melanoma), płaskonabłonkowe raki skóry (epidermoid carcinoma), nowotwory wątrobowokomórkowe, raka trzustki (carcinoma pancreatis), nowotwory szczęki, języka, gastryczne oraz różnego typu glejaki (glioblastoma) i raka gruczołu krokowego.

Berberyna w formie wyizolowanej lub w kompleksie frakcji alkaloidowych w roślinach (np. Berberis vulgaris, B. arisata, Coptis chinensis, Chelidonium majus) wykazuje działanie inhibitujące acetylocholinoestrazę (poprawia funkcje kognitywne) oraz neuroprotekcyjne. Berberyna zawarta w kłączach złotnicy (Coptis) wraz z innymi alkaloidami (palmatyna, groenlandycyna) silnie i pewnie hamuje rozkład acetylocholiny w neuronach. Nowe prace pokazują, że podobnej mocy synergia uzyskiwana jest w zastosowaniu mieszaniny (1:1) berberyny z palmatyną.

Berberynę udało się namierzyć w wielu roślinach na całym świecie. Znanymi jej źródłami jest m.in. kłącze gorznika kanadyjskiego (Hydrastis canadensis) i kłącze złotych nici chińskich (Coptis chinensis). W Polsce również występują rośliny posiadające konkretne stężenia berberyny. Najbardziej charakterystyczną jest oczywiście berberys zwyczajny (Berberis vulgaris). Jest to krzew, dorastający do 3 metrów wysokości, wytwarzający podłużne, kwaśne w smaku czerwone jagody. Surowcem dziś używanym są liście, kora
i pędy. Zawierać mogą one nawet 16% alkaloidów (berberyna –  1,5–2%, berbamina, narkotyna, palmatyna, protopina). Jego skuteczność jest znana od dawna. Od XVI wieku uznawany był za środek ogólnie wzmacniający i orzeźwiający. Później doceniono jego właściwości przeciwszkorbutowe, bakterio- i pierwotniakobójcze (znosił biegunki, skurcze przewodu pokarmowego, gorączkę). Poza tym wyciągi
z kory, liści lub pędów działały odtruwająco, immunostymulująco, moczopędnie i przeciwgorączkowo. Późniejsze badania potwierdziły rozległe spektrum aktywności berberysu, a także jego właściwości nasercowe, bowiem obniża on podwyższone ciśnienie krwi, znosi niemiarowość serca oraz przyspiesza cofanie obrzęków na tle niewydolności krążeniowej. Ze względu na właściwości chemiczne berberyny
i palmatyny, berberys może być również dobrym środkiem profilaktycznym przeciwko nowotworom, a także chorobom neurodegeneracyjnym. Podobne właściwości i skład chemiczny posiada, często spotykany w Polsce i dziczejący Ościał pospolity (Mahonia aquifolium). Ościał od dawna jest ceniony ze względu na właściwości przeciwbiegunkowe, przeciwgorączkowe, przeciwaltretyczne, ściągające, wzmacniające i przeciwbiegunkowe. Stosowany w odpowiednich dawkach działa pobudzająco, poprawia kojarzenie i zapamiętywanie. Okazał się skuteczny w leczeniu przewlekłych chorób skórnych (opryszczki, łuszczycy, trądziku, wyprysków) oraz różnych dziwnych i trudno gojących się ran, ukąszeń i zmian na skórze. W praktyce wykorzystać można odwar z 1 łyżki rozdrobnionych
liści, pędów, kory berberysu lub ościału, które zalewa się 2 szklankami wody, doprowadza do wrzenia i gotuje przez 5 minut, a następnie odstawia na 25–30 minut pod przykryciem. Jako profilaktyka antynowotworowa oraz środek ogólnie wzmacniający, pobudzający, poprawiający funkcje kognitywne, obniżający ciśnienie krwi stosuje się 50–100 ml 2 x dziennie. W trakcie trwania choroby zakaźnej wskazane są dawki rzędu 50 ml 4 x dziennie, a przy przewlekłych chorobach skórnych, do wewnątrz 2 x dziennie po 100 ml, przy jednoczesnych okładach zewnętrznych. Innym praktycznym preparatem jest intrakt berberysowy i ościałowy: 1 cz. świeżych zmielonych pędów i liści berberysu, ościału na 5 cz. gorącego alkoholu 40–60%; wytrawiać minium 7 dni; przefiltrować. Dawki intraktu rzędu 5 ml 2–3 x dziennie będą skuteczne jako środek immunostymulujący, profilaktyczny w nowotworach, hipotensyjny, neuroprotekcyjny, poprawiający pamięć i kojarzenie, a zewnętrznie, po rozcieńczeniu z wodą, na różnego rodzaju zmiany skórne (np. afty, opryszczka, krwawienie z dziąseł, ukąszenia, trądzik). Ze względu na silne i pewne działanie kuracja berberysem i ościałem powinna trwać 1–2 tygodnie, po czym należy zrobić przerwę minimum 3-tygodniową. Nie powinno się przekraczać liczby dwóch kuracji na kwartał.

Ościał od dawna jest ceniony ze względu na właściwości przeciwbiegunkowe, przeciwgorączkowe, przeciwaltretyczne, ściągające, wzmacniające.

Inną rośliną, w której można spotkać berberynę oraz inne alkaloidy izochinolinowe, jest pospolity w Polsce „Dar Niebios”, czyli glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus). Jego bogaty skład chemiczny (4 grupy chemiczne alkaloidów: m.in. chelidonina, chelerytryna, sangwinaryna, berberyna, protopina, koptyzyna, sparteina), czyni nasz poczciwy glistnik, jedną z silniejszych roślin leczniczych na świecie. Berberyna łącząc się z innymi alkaloidami obecnymi w roślinie, wykazuje silne właściwości antynowotworowe. Już w 1964 roku potwierdzono aktywność cytotoksyczną frakcji alkaloidó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy