Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

21 lutego 2019

NR 11 (Luty 2019)

Fitoterapia zakażeń układu moczowego

449

Zakażenie układu moczowego to obecność drobnoustrojów w nerkach i drogach moczowych. Choroba ta czasami nie daje żadnych objawów, zwłaszcza u mężczyzn, ale także u 5% kobiet występuje bezobjawowy bakteriomocz. Terapia w przypadku infekcji dróg moczowych może być prowadzona lekami syntetycznymi lub naturalnymi.

Kobiety generalnie częściej zapadają na infekcje dróg moczowych. Statystycznie co druga kobieta przynajmniej raz w życiu przechodzi zapalenie pęcherza moczowego. Jest to związane z budową anatomiczną. Infekcje u płci żeńskiej występują częściej we wczesnym dzieciństwie oraz w okresie ciąży i połogu. U mężczyzn stany zapalne dróg moczowych pojawiają się w wieku późniejszym i prowokowane są między innymi zaburzeniami odpływu moczu, wynikającymi z powiększania się prostaty. Zakażenia dróg moczowych towarzyszą często osobom chorym na kamicę nerkową, cukrzycę, dnę moczanową oraz osobom nadużywającym leków przeciwbólowych. Częste są także u pacjentów obłożnie chorych, z upośledzoną odpornością oraz wśród tych, u których wystąpiła konieczność zastosowania cewnika. Główną przyczyną ostrych infekcji dróg moczowych jest pałeczka okrężnicy E. coli, która odpowiada nawet za 70-80% zakażeń.

Choroby związane z infekcjami dróg moczowych 

Jakie objawy charakteryzują infekcje dróg moczowych? Jak różnicować, czy choroba dotyczy nerek i dróg moczowych, czy też zlokalizowana jest w innych narządach?

  1. Zapalenie pęcherza moczowego
    To bardzo nieprzyjemna i bolesna dolegliwość, występująca przede wszystkim u kobiet. Charakteryzuje się trudnością i bólem w oddawaniu moczu. Najbardziej typowe objawy to ostre „parcie na pęcherz” i oddawanie niewielkich ilości moczu. Bóle lokalizują się w okolicy spojenia łonowego i cewki moczowej. Mocz może mieć czasami wygląd krwawy. Zioła sprawdzają się zarówno w ostrych, jak i przewlekłych infekcjach. Obie wymienione mieszanki mogą być użyte do terapii i profilaktyki tego schorzenia (tab.1). Warto również zastosować preparaty zawierające żurawinę. W przypadku nawracających dolegliwości podawanie ziół powinno trwać dłuższy czas (nawet 6 tygodni). Dobrze, aby receptury stosowanych mieszanek ziołowych ulegały zmianie.
  2. Śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego
    Zdarza się, że dyskomfort ze strony układu moczowego występuje, a w badaniu ogólnym moczu nie pojawiają się ani bakterie, ani inne cechy infekcji. Wtedy prawdopodobnie mamy do czynienia ze śródmiąższowym zapaleniem pęcherza moczowego. To schorzenie związane jest z uszkodzeniem warstwy glikozaminoglikanów na powierzchni nabłonka pęcherza. Charakteryzuje się ono trwającymi nawet kilka lat okresowymi, nawracającymi dolegliwościami, takimi jak częstomocz oraz uczucie dyskomfortu, umiejscowione w obrębie podbrzusza. Ocenia się, że kobiety stanowią około 90% chorych dotkniętych tymi dolegliwościami, pozostały odsetek to mężczyźni chorujący na przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego. W terapii tego schorzenia stosuje się zarówno typowo „nerkowe” zioła (tab. 1), jak i zioła o działaniu przeciwzapalnym. Na czoło wysuwa się tutaj ekstrakt z korzenia hakorośli. Urolodzy prowadzą próby odbudowania warstwy glikozaminoglikanów, która stanowi niejako „emalię” pokrywającą wewnętrzną warstwę pęcherza. Stosują w tym celu wlewy do pęcherza moczowego z użyciem cewnika. Glikozaminoglikany występują w niektórych suplementach diety, glukozamina jest związkiem z tej grupy. W Centrum Ziołolecznictwa Ojca Grzegorza w przypadku śródmiąższowego zapalenia pęcherza moczowego podajemy produkt, który zawiera ekstrakt z korzenia hakorośli i glukozaminę.
  3. Odmiedniczkowe zapalenie nerek
    Odmiedniczkowe zapalenie nerek może mieć formę ostrą lub przewlekłą. Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek to rodzaj najczęściej bakteryjnego zakażenia górnych partii układu moczowego. Charakteryzuje się gorączką, czasami towarzyszą jej dreszcze, utrudnione oddawanie moczu oraz bóle w okolicy lędźwiowej. Bóle występują samoistnie i nasilają się przy wstrząsaniu tego miejsca podczas badania. Czasami w chorobie tej pojawiają się dolegliwości, takie jak nudności, wymioty, bóle brzucha, a nawet bóle głowy. Ziołowa pomoc w odmiedniczkowym zapaleniu nerek wygląda podobnie jak w przypadku zapalenia pęcherza moczowego. W przypadku przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek powinno stosować się surowce naturalne, które stymulują odporność organizmu, takie jak ekstrakty z jeżówki purpurowej lub produkty pszczele, zwłaszcza pyłek pszczeli i propolis. Należy, oczywiście, pamiętać o tym, aby skonsultować się z lekarzem, gdyż z pozoru nawet banalne schorzenie może być przyczyną poważnej choroby.
  4. Kamica nerkowa
    Schorzenie to polega na odkładaniu się złogów, zwanych popularnie kamieniami nerkowymi. Złogi te mogą przemieszczać się przez moczowód do pęcherza moczowego – wywołuje to wtedy kolkę nerkową, która charakteryzuje się bardzo silnym bólem okolicy lędźwiowej i brzucha. Kamica występuje u 5% populacji, dwa razy częściej u mężczyzn, zwłaszcza u osób, które spożywają mało płynów i dużo białka. Przyczyny kamicy są bardzo złożone i jest ich wiele. Na niektóre z nich mamy wpływ, np. na ilość spożywanych płynów, eliminację zastoju moczu, likwidację zakażeń dróg moczowych czy zwiększenie aktywności fizycznej. Kamica nerkowa sprzyja rozwojowi zakażeń dróg moczowych, z drugiej strony zakażenia dróg moczowych sprzyjają rozwojowi kamicy. Zaleca się dietę z niską zawartością produktów mięsnych, a także suplementowanie organizmu związkami magnezu. Profilaktycznie w przypadku kamicy działają wszystkie preparaty ziołowe o właściwościach przeciwbakteryjnych i moczopędnych. Szczególnie dobrze sprawdzają się produkty bogate w krzemionkę naturalną, takie jak ziele skrzypu i ziele rdestu ptasiego. Jednak takie surowce zielarskie wymagają formy odwarów, a nie naparów (sporządzenie odwarów poprzez gotowanie ziół przez 20-30 minut przed spożyciem).

Metody terapeutyczne 

Terapia w przypadku infekcji dróg moczowych może być prowadzona lekami syntetycznymi lub naturalnymi. Od pewnego czasu można zaobserwować zaniepokojenie środowiska medycznego nadmiernym używaniem przez chorych antybiotyków, które są często stosowane na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem. Problem ten dotyczył do tej pory głównie chorób górnych dróg oddechowych, lecz, niestety, ostatnio obserwuje się nadużywanie antybiotyków i chemioterapeutyków również w leczeniu infekcji dróg moczowych. Wiąże się to z faktem, że niektóre silnie działające leki stały się dostępne bez recepty. Od wielu lat Światowa Organizacja Zdrowia oraz inne gremia naukowe biją na alarm, że powszechne stosowanie antybiotyków powoduje niebezpieczne zjawisko zwane antybiotykoopornością. Polega ona na tym, że bakterie stają się niewrażliwe na antybiotyki i wówczas, gdy rzeczywiście trzeba je zastosować, są nieskuteczne. Leczenie infekcji dróg moczowych zawsze stanowiło domenę ziół, gdyż na zioła bakterie nie są w stanie się uodpornić. Niestety, coraz więcej osób na infekcje dróg moczowych kupuje dostępne bez recepty chemioterapeutyki. Antybiotyki skutecznie i szybko likwidują zakażenie, ale zdarza się, że po kilku tygodniach infekcja powraca. Wyższość leczenia ziołami polega na tym, że mimo dłuższego czasu potrzebnego na osiągnięcie efektu terapeutycznego rzadziej obserwuje się nawroty choroby. Poza tym zioła idealnie nadają się do profilaktyki chorób układu moczowego i można je stosować bezpiecznie przez długi czas. Namawiamy zatem osoby, które doświadczą infekcji dróg moczowych, aby wybierały raczej preparaty ziołowe, a nie antybiotyki. Należy pamiętać o stosowaniu dwóch zasad, które zawsze sprawdzają się w zakażeniach układu moczowego i zapaleniu nerek. Pierwszą z nich jest obfita podaż płynów, drugą to, co zawsze podkreślał Ojciec Grzegorz Sroka: „nerki lubią ciepło”.
Zioła znakomicie nadają się do leczenia dróg moczowych zarówno w przypadku stanów zapalnych, jak i w przypadku bezobjawowego bakteriomoczu, czyli sytuacji, gdy chory nie odczuwa dolegliwości związanych z infekcją dróg moczowych, natomiast w badaniach laboratoryjnych stale wykazuje się patologiczną ilość bakterii w moczu. Z takimi przypadkami mamy do czynienia np. w przeroście gruczołu krokowego, w kamicy nerkowej, a także u osób starszych, które mają założony cewnik. W takich sytuacjach standardowo zalecamy jako profilaktykę rozwoju stanu zapalnego dróg moczowych preparaty ziołowe. 
Najlepiej sprawdzają się wówczas mieszanki ziołowe. Stanowią one połączenie surowców o różnych właściwościach (moczopędnych, przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych, przeciwkamiczych), wykorzystywanych w celu eliminacji z dróg moczowych bakterii, a przez to redukcji stanu zapalnego. Surowce, które najczęściej wykorzystuje się w takich mieszankach, to m.in. ziele nawłoci (Solidaginis virgaureae), liść brzozy (Betulae folium), ziele skrzypu polnego (Equiseti herba) i mniszka lekarskiego (Taraxaci herba), korzeń pietruszki (Petroselini radix), liść mącznicy (Uvae ursi folium), kłącze perzu (Agropyri rhizoma) i ziele połonicznika (Herniariae herba).

  • Ziele nawłoci
    Ziele nawłoci zwiększa filtrację w kłębuszkach nerkowych, jednocześnie zmniejszając zwrotną resorpcję. Skutkuje to działaniem moczopędnym, a także redukcją podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi. Uważa się, że efekty te osiąga się dzięki zawartości lejokarpozydu, flawonoidów i saponin. Lejokarpozyd odpowiedzialny jest prawdopodobnie również za to, iż ziele nawłoci działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo oraz rozkurczająco na mięśnie gładkie dróg moczowych. Działanie moczopędne ziela nawłoci powodowane jest również przez inhibicję konwertazy angiotensyny (ACE) i hamowanie aktywności endopeptydazy. Nawłoć posiada właściwości przeciwbakteryjne, co ma znaczenie w przypadku infekcji dróg moczowych i profilaktyki kamicy nerkowej. Ziele nawłoci wykazuje również działanie odtruwające, gdyż zawarte w nim polifenole tworzą kompleksy z toksycznymi produktami przemiany materii. W obrębie przewodu pokarmowego działa przeciwzapalnie i ściągająco, ponadto uszczelnia ściany naczyń krwionośnych, co pozwala na łagodzenie stanów zapalnych żołądka i jelit.
  • Liść brzozy
    Liść brzozy to także stały element mieszanek ziołowych używanych w infekcjach dróg moczowych. Zwiększa wydalanie moczu, głównie przez zawartość flawonoidów, olejków eterycznych i soli potasu. Działa również przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Zapobiega rozwojowi dny moczanowej poprzez redukcję poziomu kwasu moczowego w surowicy krwi. Działa przeciwzapalnie na błonę śluzową, a także zwi...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy