Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

21 lutego 2019

NR 11 (Luty 2019)

Fitoterapia anemii

0 188

Niedokrwistość stanowi istotny problem zdrowotny na całym świecie. Globalne rozpowszechnienie anemii w 2010 roku (na podstawie danych WHO) wynosiło w przybliżeniu 33%, przy czym częstość występowania oraz etiologia były zróżnicowane w zależności od regionu świata, płci i wieku. Mimo że bardzo dużo mówi się o niedokrwistości w kontekście jej zapobiegania i leczenia, przypadłość ta wciąż często dotyka zarówno najmłodszych, jak i dorosłych. Szczególnie predysponowane do jej występowania grupy to: kobiety (w szczególności ciężarne), dzieci, a także osoby po 60. roku życia.

Czym właściwie jest anemia? To stan, w którym mamy do czynienia z obniżeniem poziomu hemoglobiny przy jednoczesnym (choć nie zawsze) spadku liczby czerwonych krwinek i wskaźnika hematokrytowego, poniżej norm ogólnie przyjętych dla danego przedziału wiekowego i płci. Należy jednak pamiętać, że dolegliwość ta nie odnosi się wyłącznie do układu krwiotwórczego, ale negatywnie wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Ogólne osłabienie, zawroty i bóle głowy, bladość, spadek koncentracji, tachykardia – to tylko niektóre z objawów anemii, które mogą być zróżnicowane, w zależności od rodzaju niedokrwistości, która nas dotknie. Do najczęściej diagnozowanych należy anemia z niedoboru żelaza. Szacuje się, że stanowi ona 80% wszystkich diagnozowanych przypadków niedokrwistości. Niemniej jednak może być ona również wynikiem innych niedoborów (np. witaminy B6, B12 czy kwasu foliowego), a także skutkiem przewlekłych stanów zapalnych czy np. chorób nowotworowych. Niekiedy jej pojawienie się nie ma żadnego związku z zaburzeniem procesu erytropoezy, a jest wynikiem nadmiernej utraty krwi, np. w wyniku nagłego krwotoku lub bywa skutkiem nadmiernego rozpadu czerwonych krwinek.
Leczenie anemii wynikających z niedoborów polega przede wszystkim na podawaniu leków i suplementów diety zawierających odpowiednie minerały i witaminy, w szczególności żelazo. Zalecane dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi u niemowląt, mężczyzn i kobiet w wieku postmenopauzalnym – ok. 8–10 mg/d, u dzieci: 5 mg/d, u kobiet miesiączkujących: 18–20 mg/d, a u kobiet ciężarnych średnio 27–40 mg/d. Zwiększone zapotrzebowanie u kobiet w wieku rozrodczym wynika z występowania krwawień miesięcznych, natomiast u kobiet ciężarnych wiąże się z rozwojem płodu. Należy zaznaczyć, że w przypadku występowania anemii nie bez znaczenia jest również dieta, gdyż to właśnie błędy żywieniowe bardzo często stanowią bezpośrednią przyczynę pojawiania się niedokrwistości. O ile sposób odżywiania można zmodyfikować, nie odczuwając większych niedogodności, o tyle, niestety, dłuższe doustne przyjmowanie preparatów żelaza może nieść za sobą pewne przykre dla pacjenta skutki, np. uporczywe zaparcia lub biegunki, bóle brzucha i nudności. W związku z tym bardzo często osoby borykające się z anemią poszukują naturalnych środków wspomagających powrót do zdrowia.

Pokrzywa zwyczajna Urtica dioica (L.)

Pokrzywa zwyczajna to doskonale znana wszystkim roślina, uznawana powszechnie za chwast, ale także niezwykle cenny surowiec leczniczy wykorzystywany w fitoterapii. Wiele badań potwierdziło, że doustne przyjmowanie wodnych wyciągów z liści (Folium Urticae) lub ziela pokrzywy (Herba Urticae) zwiększa poziom hemoglobiny w osoczu i liczbę erytrocytów, podobnie jak to się dzieje w przypadku preparatów zawierających związki żelaza. A zatem pokrzywa „buduje” krew, co wynika z kilku czynników. Po pierwsze, zawiera duże ilości chlorofilu, którego struktura chemiczna przypomina ludzką krew (niekiedy określa się go zieloną krwią lub krwią roślin). Dodatkowo obecne są w niej żelazo (ok. 300 mg na kg suchej masy liści), a także witamina C, która istotnie zwiększa wchłanianie tego pierwiastka. Krwiotwórczo działa również zawarty w liściach kwas foliowy. Choć zdarza się, że zawartość żelaza w sporządzanych na ciepło wyciągach z pokrzywy bywa kwestionowana, badania potwierdziły, że w porównaniu ze świeżym surowcem poziom tego pierwiastka na skutek parzenia, gotowania czy blanszowania spada zaledwie o 4%.
Należy jednak pamiętać, że picie naparów z liści pokrzywy zwiększa liczebność czerwonych krwinek oraz podnosi poziom hemoglobiny w sposób stopniowy, dlatego też wymagane jest prowadzenie kuracji przez co najmniej kilka tygodni. Szczególnie bogate źródło witamin i minerałów, zwłaszcza dla osób z niedoborami, stanowi sok wyciśnięty ze świeżych liści młodej pokrzywy (najlepiej majowej). Sprawdzi się on świetnie nie tylko w leczeniu anemii, ale również przy zbyt obfitych miesiączkach, w krwawieniach z nosa oraz układu pokarmowego, wspomagająco w białaczce, blednicy i niedokrwistości, a ponadto u osób, które regularnie oddają krew. Przy okazji warto wspomnieć, że przy spożywaniu pokrzywy nie występuje działanie niepożądane charakterystyczne dla preparatów żelaza, a mianowicie uporczywe zaparcia.

SZCZAW LANCETOWATY I SZCZAW KĘDZIERZAWY RUMEX HYDROLAPATHUM (HUDS.) I RUMEX CRISPUS (L.)

Szczaw lancetowaty jest pospolicie rosnącą w Polsce byliną, a najczęstsze miejsca jego występowania to zarośla, rowy, podmokłe łąki i brzegi wód. Jako surowiec leczniczy wykorzystywane są przede wszystkim korzenie szczawiu lancetowatego (Radix Hydrolapathi), które pozyskuje się wczesną wiosną lub jesienią, a następnie poddaje procesowi suszenia. Spora zawartość żelaza sprawia, że przetwory ze szczawiu mogą istotnie podnosić poziom hemoglobiny i czerwonych krwinek. Dodatkową korzyścią jest występowanie wspomnianego już żelaza w formie kompleksu białko-żelazo, który dobrze rozpuszcza się w wodzie i jest łatwo przyswajalny. W związku z powyższym lecznicze zastosowanie korzenia szczawiu lancetowatego nie ogranicza się wyłącznie do leczenia niedokrwistości z niedoboru żelaza, a obejmuje także inne dolegliwości, takie jak blednica, obfite i przedłużające się miesiączki czy nagła utrata krwi na skutek krwotoków wynikających np. ze zranień. 
Należy jednak nadmienić, że działanie przeciwanemiczne wykazują wyłącznie wodne wyciągi z korzenia szczawiu lancetowatego, ponieważ w alkoholu kompleks białka z żelazem nie ulega rozpuszczeniu, co rzutuje na słabą przyswajalność pierwiastka. Poza szczawiem lancetowatym także inne występujące w naszym klimacie szczawie mają znaczenie jako surowce wykorzystywane w leczeniu anemii, w szczególności szczaw kędzierzawy, potocznie określany kobylakiem. Korzenie kobylaka, poza sporą ilością garbników działających ściągająco i przeciwbiegunkowo, charakteryzuje również stosunkowo duża ilość żelaza (ok. 0,65%). Jego wchłanianie ułatwia obecność witaminy C. Odwary z surowca działają zatem krwiotwórczo, zwiększają poziom hemoglobiny i zalecane są osobom narażonym na występowanie niedokrwistości, m.in. kobietom cierpiącym na obfite krwawienia miesięczne.

Spirulina

Spirulina od wielu lat wzbudza duże zainteresowanie zarówno w świecie nauki, jak i wśród osób propagujących zdrowy tryb życia. W internetowych bazach danych obejmujących artykuły z dziedziny medycyny i nauk biologicznych odnaleźć można liczne publikacje, których wyniki jednoznacznie wskazują na zasadność stosowania jej zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu różnych dolegliwości, także anemii. Alga ta już dawno temu wykorzystywana była jako składnik diety ludności żyjących w bliskim sąsiedztwie ciepłych, zasadowych, obfitujących w minerały wód, które stanowią jej naturalne siedlisko. Surowiec ceniony jest przede wszystkim za spore ilości białka, a także bogaty zestaw dobrze przyswajalnych witamin i pierwiastków. 
Podobnie jak pozostałe minerały, tak też żelazo (którego spirulina ma bardzo dużo, bo średnio aż 270 mg na 100 g surowca) występuje tutaj w formie chelatów z białkami – stąd jego wysoki stopień wchłaniania. Przyswajalność żelaza ze spiruliny, dzięki wejściu w kompleks z fikocyjaniną, jest ponad dwukrotnie większa niż z większości mięs, a także z powszechnie stosowanych preparatów, na przykład si...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Naturoterapia w praktyce" w roku + wydania specjalne
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły i filmy
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy